ହନୁମାନ୍, ବାନରମୁଖ୍ୟ, ଦୂରରୁ ରାବଣଙ୍କ ଅତି ସୁନ୍ଦର ଓ ଯୁବତୀ ମହିଳାମାନେ ସହିତ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ। ସେହି ସୁନ୍ଦରୀ ମହିଳାମାନେ ରାବଣଙ୍କୁ ଘେରି ରଖିଥିଲେ, ଏବଂ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ରାକ୍ଷସ ରାଜା ମୃଗମାନେ ଓ ପକ୍ଷୀମାନେ ରହିଥିବା ମନୋରମ ଉଦ୍ୟାନରେ ପ୍ରବେଶ କରିଲେ। ରାବଣ, ମଦିରାପାନରେ ମତ୍ତ, ବିଭିନ୍ନ ଅଳଙ୍କାରରେ ଶୋଭିତ, ଶଙ୍ଖପରି କାନ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବିଶ୍ରବାସଙ୍କ ପୁତ୍ର ଏଉଁଠି ଦେଖାଗଲେ। ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ମହିଳାମାନେ ତାଙ୍କୁ ଉପରେ ଘେରି ରଖିଥିଲେ, ଚାନ୍ଦ ପରି ତାରାମାନେ ଭିତରେ ଶୋଭିତ; ହନୁମାନ୍ ତାଙ୍କୁ ତେଜସ୍ୱୀ ଏବଂ ଶ୍ରୀମୟ ଦେଖିଲେ। ହନୁମାନ୍ ଭାବିଲେ—"ଏହି ରାବଣ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭୁଜାଧରୀ।" ସେ ବୁଝିଲେ, ଏହି ହିଁ ଶହର ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗୃହରେ ଶୋଇଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି। ତେଣୁ, ପବନପୁତ୍ର ହନୁମାନ୍ ଶକ୍ତିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ତଳକୁ ଲାଫ ଦେଲେ। ତଥାପି, ରାବଣଙ୍କ ତେଜରେ ଅଭିଭୂତ ହୋଇ, ହନୁମାନ୍ ଗଛପତ୍ର ମଧ୍ୟରେ ଲୁଚି ରହିଲେ, ସତର୍କ ଓ ଚପଳ। ରାବଣ, ଶ୍ୟାମ କେଶ, ମନୋହର କଟି, ଏକାଠି ଥିବା ଉର, ଚକ୍ଷୁର କୋଣ ଶ୍ୟାମ, ସେଇ ମହିଳାକୁ ଦେଖିବାକୁ ଚାହିଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ଶ୍ରୀମଦ୍ ଵାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ସୁନ୍ଦର କାଣ୍ଡର ଉନୱିଶ ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। ଏହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ, ରୂପ ଓ ଯୁବତ୍ୱରେ ଶୋଭିତ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅଳଙ୍କାରରେ ଶୋଭିତ ରାଜକୁମାରୀ ଦେଖାଗଲେ। ରାବଣଙ୍କୁ ଦେଖି, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଶରୀରୀ ଵୈଦେହୀ ବାନ୍ତି କାଠ ଗଛ ପରି କମ୍ପି ଉଠିଲେ। ତାଙ୍କ ଉଦର ଜଘା ଦ୍ୱାରା ଆଚ୍ଛାଦିତ, ଉର ହାତ ଦ୍ୱାରା ଢାକି, ବିଶାଳ ଚକ୍ଷୁ, ତେଜସ୍ୱୀ ସିତା କାନ୍ଦୁଥିଲେ। ଦଶମୁଖ ରାବଣ ସିତାକୁ ଦେଖିଲେ, ଯିଏ ରାକ୍ଷସୀମାନେ ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷିତ, ଦୁଃଖରେ ତରସ୍ତ, ଜଳରେ ଡୁବୁଥିବା ଜାହାଜ ପରି ଅସହାୟ। ଭୂମିରେ ଖୋଲା ଭାବେ ବସିଥିବା, ନିଜ ନିୟମରେ ଅଟୁଟ, ତିଆରି ଗଛରୁ ଭୂମିରେ ପଡିଥିବା ଭାଗା ଡାଳ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ତାଙ୍କ ଶରୀର ମଳିନ, ଅଳଙ୍କାର ବଦଳରେ ମାଳିନ୍ୟ, ଯଥାପି ଶୋଭାଯୋଗ୍ୟ, ମାଟି ଲଗିଥିବା ପଦ୍ମ ଡଣ୍ଡ ପରି, ଅଲୋକରେ ଶୋଭିତ ଏବଂ ଅଶୋଭିତ। ମନରେ ରାମଙ୍କୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିବା ଆଶାରେ, ନିଜ ଚିନ୍ତାର ରଥରେ ଯାତ୍ରା କରୁଥିବା ପରି ସିତା ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। କ୍ଷୀଣ, କାନ୍ଦୁଥିବା, ଏକା, ଧ୍ୟାନ ଓ ଦୁଃଖରେ ଲୀନ, ଦୁଃଖର ଶେଷ ଦେଖିବାକୁ ନାହିଁ, ରାମଙ୍କୁ ଏକାନ୍ତ ଭାବରେ ଭକ୍ତି। ଅସ୍ଥିର, ପରେ ଭୂମିରେ ପଡିଯିବା, ନାଗରାଜଙ୍କ ଭାର୍ୟା ପରି, କିମ୍ବା ଧୂମକେତୁ ଦ୍ୱାରା ଦମିତ ରୋହିଣୀ ପରି। ସିତା ଶୁଭ କୁଳରେ ଜନ୍ମ, ନୀତି ଓ ଧର୍ମରେ ଅଟୁଟ, ତଥାପି ଅଭାଗା ପରି, ଅପକୁଳରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ପରି। ଖ୍ୟାତି କ୍ଷୟ, ଶ୍ରଦ୍ଧା ଉପେକ୍ଷିତ, ଜ୍ଞାନ କ୍ଷୟ, ଆଶା ଭଙ୍ଗ। ଆଜ୍ଞା ଅସଫଳ, ଦିଗ୍ଦଶା ନଶ୍ଟ, ଉଚିତ ସମୟରେ ପୂଜା ବିଗ୍ନିତ। ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ରାତି ଅନ୍ଧାରରେ ଆକ୍ରମିତ, ମାନ୍ଦାର ତଳା ଉଜାଡ, ପ୍ରବଳ ବିର ନଷ୍ଟ ହୋଇଥିବା ସେନା। ତେଜ ଅନ୍ଧାରରେ ହାରିଗଲା, ନଦୀ ଶୁଷ୍କ, ବଳିବେଦି ଦୂଷିତ, ଅଗ୍ନି ନିର୍ବାପିତ। ପଦ୍ମ ତଳା ଏବଂ ପୁଷ୍ପ ଭଙ୍ଗ, ପକ୍ଷୀମାନେ ଭୟରେ ଉଡିଯିବା, ହାତୀର ଶୁଣ୍ଡ ଛୁଇଯିବାରେ ଉତ୍ପାତ। ଶୁଷ୍କ ନଦୀ, ପତିର ଦୁଃଖରେ ଅଭିଭୂତ, ଛାଡିଦିଆଯିବା, ଅମାବାସ୍ୟାରେ ଚନ୍ଦ୍ରହୀନ ରାତି। ସିତା, ସୁକୁମାର ଶରୀର, ରତ୍ନମୟ ଗୃହରେ ଅଭ୍ୟସ୍ତ, ତାଜା ପଦ୍ମ ଡଣ୍ଡ ପରି ଉତ୍ପାତ ତାପରେ କ୍ଷୀଣ। ଅପନ୍ନ, ଖମ୍ଭରେ ବନ୍ଧିଥିବା, ସଂଗୀମାନେ ଠାରୁ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ, ଦୁଃଖରେ ଦୀର୍ଘ ନିଶ୍ୱାସ, ଧରିତା ହାତୀର ଭାର୍ୟା ପରି। ଉପବାସ, ଦୁଃଖ, ଧ୍ୟାନ ଓ ଭୟରେ କ୍ଷୀଣ, ଦୁଃଖୀ, ଅଳ୍ପ ଖାଇଥିବା, ତପସ୍ୱି। ଦୁଃଖରେ ଅଭିଭୂତ, ହାତ ଜୋଡି ଦେବୀ ପରି ପ୍ରାର୍ଥନା କରୁଥିଲେ, ମନ ରଘୁନାଥରେ, ଦଶମୁଖ ରାବଣର ପରାଜୟ ପ୍ରତୀକ୍ଷାରେ। ଏହି ସମୟରେ, ରାବଣ ସିତାକୁ ଆକର୍ଷିତ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ, ଯିଏ ରାମଙ୍କୁ ଏକାନ୍ତ ଭାବରେ ଭକ୍ତି, ଦେଖୁଥିବା, କାନ୍ଦୁଥିବା, ଦୋଷରହିତ, ଲମ୍ବା, ଲାଲ, ବିଶାଳ ଓ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଚକ୍ଷୁ, ତାଙ୍କୁ ମୃତ୍ୟୁ ଦେବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ। ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଵାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ସୁନ୍ଦର କାଣ୍ଡର ବିଶ ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। ତାପରେ, ରାବଣ ମଧୁର ଓ ଆକର୍ଷଣୀୟ କଥାବାର୍ତ୍ତାରେ ସିତାଙ୍କୁ ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଲେ—ଘେରା, ଦୁଃଖି, ଆନନ୍ଦହୀନ, ତପସ୍ୱି। "ଓ କମନୀୟ କଟି, ତୁମେ ମୋତେ ଦେଖି, ଉର ଓ ଉଦର ଢାକୁଛ, ଭୟରୁ ଦେଖାଯିବାକୁ ଚାହୁନାହିଁ। ମୁଁ ତୁମକୁ ଚାହେ, ବିଶାଳ ଚକ୍ଷୁ, ତୁମେ ମୋତେ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦିଅ, ପ୍ରିୟ, ତୁମେ ସମସ୍ତ ଗୁଣରେ ଶୋଭିତ, ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଆକର୍ଷିତ କରୁଥିବା। ଏଠାରେ ମନୁଷ୍ୟ କିମ୍ବା ରୂପବଦଳ କରିଥିବା ରାକ୍ଷସମାନେ ତୁମକୁ କ୍ଷତି କରିପାରିବେନି; ତୁମର ଭୟ ମୋପାଇଁ ଦୂର କର, ଓ ସିତା। ଓ ଭୟଭୀତ, ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ଚରିତ୍ର ଏହି, ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ—ଅନ୍ୟଙ୍କ ଭାର୍ୟାମାନେ ପ୍ରତି ଆକର୍ଷିତ କରିବା, ଆବଶ୍ୟକ ପଡିଲେ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା। ତଥାପି, ମୁଁ ତୁମକୁ ଇଚ୍ଛା ବିରୁଦ୍ଧେ ଛୁଇବିନି, ମୈଥିଳୀ; ମୋ ଶରୀରେ କାମ ଯେପରି ଚାଲିବ। ପ୍ରିୟେ, ଏଠି ଭୟ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ ନାହିଁ; ମୋପାଇଁ ବିଶ୍ୱାସ କର, ପ୍ରିୟ। ସତ୍ୟ ଭାବରେ ପ୍ରେମ ଦିଅ—ଦୁଃଖରେ ଏପରି ଲୀନ ରୁହନାହିଁ। ଏକ ଚଟି, ଭୂମିରେ ଶୋଇବା, ଧ୍ୟାନ, ମଳିନ ପୋଶାକ, ଅସମୟ ଉପବାସ—ଏହି ତୁମ ପାଇଁ ଉଚିତ ନୁହେଁ। ଏଠି ଅଦ୍ଭୁତ ମାଳା, ଚନ୍ଦନ, ଅଗୁରୁ, ବିଭିନ୍ନ ପୋଶାକ, ଦିବ୍ୟ ଅଳଙ୍କାର ଅଛି। ମୂଲ୍ୟବାନ ପାନୀୟ, ଶୟ୍ୟା, ଆସନ, ଗୀତ, ନୃତ୍ୟ, ସଙ୍ଗୀତ—ଏହି ସବୁ ଉପଭୋଗ କର, ମୈଥିଳୀ, ମୋତେ ପ୍ରାପ୍ତ କରି।