ଏହି ସମୟରେ, ରାକ୍ଷସୀମାନେ ତାଙ୍କର ହାର ଓ କଙ୍ଗନ୍ଗୁଡିକୁ ବେଢ଼ା ହୋଇଥିଲେ, ତାଙ୍କର ଚାମଡ଼ ଅନ୍ଧାର ପଡ଼ିଗଲା, ଚୁଲ ଅସ୍ଥିର ହେଇଗଲା ଓ ମୁହଁ ଘମରେ ଭିଜିଯାଇଥିଲା। ମଦ ଓ ନିଦ୍ରାରେ ତଳମଳାଉଥିବା ଏହି ସୁନ୍ଦର ମୁହଁମାନେ ଘମରେ ଚମକୁଥିଲେ, ତାଙ୍କର ମାଳା ମର୍ଜାଯାଇଥିଲା ଓ ଚୁଲ ଫୁଲରେ ଜଡ଼ିଯାଇଥିଲା। ତାଙ୍କର ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ପତି, ରାବଣ, ଆଶାର ବନ୍ଧନରେ ବନ୍ଧା, ମନ ସୀତା ଉପରେ ଏକାନ୍ତ ନିଶ୍ଚିତ, ଦୀର୍ଘ ଚାଲିବା ଓ ଅନ୍ଧାର ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ହନୁମାନ, ପବନପୁତ୍ର, ଏହି ମହିଳାମାନଙ୍କର କମରବନ୍ଧ ଓ ପାଦ ଗୋଠିର ଝୁଣୁ ଶୁଣିଲେ। ସେ ଦେଖିଲେ, ଅପୂର୍ବ କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅନିମିତ୍ତ ଶକ୍ତିର ଧାରକ, ରାବଣ, ଦ୍ୱାର ପାଖକୁ ଆସୁଛି। ତାଙ୍କୁ ଚାରିପାଖରେ ଅନେକ ଦୀପ ପରିବେଷ୍ଟିତ କରିଥିଲେ, ଏବଂ ମହିଳାମାନେ ତାଙ୍କର ଶରୀରକୁ ସୁଗନ୍ଧିତ ତେଲ ଲଗାଇ ଦୀପ ଧରି ତାଙ୍କୁ ଆଗରେ ଚାଲିଥିଲେ। ରାବଣଙ୍କର ଚକ୍ଷୁ ଚଉଡ଼ିଆ, ତାମ୍ରବର୍ଣ୍ଣ ଓ ପାର୍ଶ୍ୱ ଦୃଷ୍ଟି, ରାଗ, ଗର୍ବ ଓ ମଦରେ ଭରିଥିଲା; ସେ କାମଦେବ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ତାଙ୍କର ଧନୁ ଏକପାଖରେ ପକାଇ ଥିଲା। ତାଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଉପର ଶାଉଳ, ଚର୍ଣ୍ଣିତ ନେକ୍ତର ଫେନ ପରି ଧଳା, ଫୁଲରେ ଶୋଭିତ, ଅସ୍ଥିର ହୋଇ ହାତର କଙ୍ଗନ୍ରେ ଟଙ୍ଗିଯାଇଥିଲା। ହନୁମାନ ପତ୍ର ଓ ଫୁଲରେ ଢାକି ଲୁଚି ରହିଥିଲେ, ରାବଣ ନିକଟକୁ ଆସିବା ସମୟରେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ଏବେ, ମକର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ହନୁମାନ ରାବଣଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସୁନ୍ଦର ଓ ଯୁବତୀ ମହିଳାମାନଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ। ଏହି ସୁନ୍ଦରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ରାବଣ, ପ୍ରସିଦ୍ଧ ରାଜା, ମୃଗ ଓ ପକ୍ଷୀର ଦଳରେ ରମ୍ୟ ଉଦ୍ୟାନରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ମଦରେ ତଳମଳାଉଥିବା ଏହି ଭାରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବିଶ୍ରବାସ ପୁତ୍ର, ରାକ୍ଷସଙ୍କ ମହାପ୍ରଭୁ, ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଆଭୂଷଣ ଓ ଶଙ୍ଖପରି କାନରେ ଶୋଭିତ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ସେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ମହିଳାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ଚନ୍ଦ୍ର ତାରାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯେପରି, ରାବଣ ଦୀପ୍ତିମାନ ଓ ଶୋଭାମୟ ଭାବେ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ହନୁମାନ ଭାବିଲେ—“ଏହି ରାବଣ, ଭାରି ଦୀର୍ଘବାହୁ।” ଏହି ହେଉଛି ସେ, ଯିଏ ନଗରର ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗୃହରେ ଶୟନ କରେ। ଏହି ଭାବରେ, ପବନପୁତ୍ର ହନୁମାନ ଶକ୍ତିରେ ଭରି ତଳକୁ ଲାଉଥିଲେ। ତଥାପି, ରାବଣଙ୍କର ଦୀପ୍ତିରେ ଅଭିଭୂତ ହୋଇ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହନୁମାନ ଏଉଁ ଲୁଚି ଏବଂ ସତର୍କ ରହିଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ରାବଣ ତାଙ୍କର କଳା କେଶ, ଶୋଭାମୟ କଟି, ନିକଟ ଅଞ୍ଜଳି ଓ ମଧୁର ଚକ୍ଷୁ ଥିବା ସୀତାକୁ ଦେଖିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ। ଏଉଁ ଉତ୍କଳନ୍ତ ଅଂଶରେ, ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ସୁନ୍ଦର କାଣ୍ଡର ଉନଉନିଶ କାଳି ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। ଏହି ସମୟରେ, ସୀତା, ଅପରାଧ ହୀନ, ଶୋଭା ଓ ଯୁବତାରେ ଶୋଭିତ, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଆଭୂଷଣରେ ଶୋଭାମୟ, ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ। ରାବଣ, ରାକ୍ଷସଙ୍କ ମହାପ୍ରଭୁ, ଦେଖିବା ପରେ, ବୈଦେହୀ ତଳମଳାଉଥିଲା; ପବନରେ ତଳମଳାଉଥିବା କଦଳୀ ଗଛ ପରି କମ୍ପି ଉଠିଲା। ତାଙ୍କର ଉଦରକୁ ଜଘା ଦ୍ୱାରା ଢାକି, ଅଞ୍ଜଳି ଦ୍ୱାରା ଅଂଶ ଢାକି, ଚଉଡ଼ିଆ ଚକ୍ଷୁ ଓ ଦୀପ୍ତିମାନ ମୁହଁ ଥିବା ସୀତା କାନ୍ଦୁଥିଲେ। ଦଶମୁଖ ରାବଣ, ବୈଦେହୀକୁ ଦେଖିଲେ, ଯିଏ ରାକ୍ଷସୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷିତ, ଦୁଃଖରେ ଦୁଃଖିତ, ସାଗରରେ ଡୁବୁଥିବା ଜାହାଜ ପରି। ସୀତା ଭୂମିରେ ଅନାବୃତ ଅବସ୍ଥାରେ ବସି, ନିଶ୍ଚଳ ନିଷ୍ଠାରେ ଅଟୁଟ, ଗଛରୁ ଭାଙ୍ଗି ପଡ଼ିଥିବା ଡାଳ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ତାଙ୍କର ଶରୀର ଆଭୂଷଣ ନୁହେଁ, କିନ୍ତୁ ମାଟିରେ ଲିପି, ଶୋଭା ଓ ଅଶୋଭା, ମାଟିରେ ଲିପିଥିବା ପଦ୍ମ ତଣ୍ଡ ପରି। ରାମଙ୍କୁ ଅନ୍ତରେ ଧ୍ୟାନ କରୁଥିବା ସୀତା, ତାଙ୍କର ନିଶ୍ଚୟର ଘୋଡ଼ା ଦ୍ୱାରା ରାମ ପରି ରାଜା ସିଂହଙ୍କୁ ଉପସ୍ଥାପନ କରୁଥିଲେ, ଚିନ୍ତାର ରଥ ଦ୍ୱାରା ଯାତ୍ରା କରୁଥିଲେ। ଶୋକରେ ଶିର୍ଷ, ଏକା, ଧ୍ୟାନ ଓ ଦୁଃଖରେ ବ୍ୟସ୍ତ, ଦୁଃଖର ଶେଷ ନ ଦେଖି, ରାମକୁ ଏକାନ୍ତ ଭାବରେ ଭଜୁଥିଲେ। ଅସ୍ଥିର ଏବଂ ପତିତ, ନାଗରାଜଙ୍କ ଭାର୍ୟା ପରି, କିମ୍ବା ଧୂମକେତୁ ଦ୍ୱାରା ଦୁଃଖିତ ରୋହିଣୀ ପରି। ସୀତା ଉତ୍କୃଷ୍ଟ କୁଳରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ, ନ୍ୟାୟ ଓ ଧର୍ମରେ ଅଟୁଟ, କିନ୍ତୁ ବିପଦରେ ପଡ଼ିଥିବା ଅନାଚାରୀ ଘରରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ପରି। ଯଶ ହ୍ରାସ, ଶ୍ରଦ୍ଧା ଉପେକ୍ଷିତ, ଜ୍ଞାନ ହ୍ରାସ, ଆଶା ଭଙ୍ଗ ହୋଇଯାଇଥିଲା। ଅନୁଶାସନ ଅସଫଳ, ଦିଗ୍ଦର୍ଶନ ନଷ୍ଟ, ପୂଜା ନିଷ୍ଠା ବିଘ୍ନିତ। ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ରରାତି ଅନ୍ଧାର ଦ୍ୱାରା ଅପହୃତ, ପଦ୍ମପୋକର ନଷ୍ଟ, ନାୟକମାନେ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଇଥିବା ସେନା ପରି। ଦୀପ୍ତି ଅନ୍ଧାରରେ ଯାଇଯାଇଥିଲା, ନଦୀ ଶୁଷ୍କ ହୋଇଯାଇଥିଲା, ବଳିବେଦୀ ଅପବିତ୍ର, ଅଗ୍ନି ନିବୃତ। ପଦ୍ମପୋକର ଫୁଲ ଓ ପତ୍ର ଭଙ୍ଗି, ପକ୍ଷୀ ଭୟଭିତ, ହାତୀର ଶୁଣ୍ଡ ଦ୍ୱାରା ବିଘ୍ନିତ। ସ୍ୱାମୀ ଶୋକରେ ଶୁଷ୍କ ନଦୀ, ତ୍ୟଜିତ, ଅମାବାସ୍ୟାରେ ଚନ୍ଦ୍ରହୀନ ରାତି ପରି। ମୂଳ୍ୟବାନ ରତ୍ନର ଗୃହରେ ଅଭ୍ୟସ୍ତ, ନୂତନ ଭାବେ ତୋଡ଼ିଯାଇଥିବା ପଦ୍ମ ତଣ୍ଡ ପରି, ତାପରେ ଶୁଷ୍କ। ବନ୍ଧି, ସଙ୍ଗୀମାନେ ଠାରୁ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ, ଦୁଃଖରେ ଦୀର୍ଘ ନିଶ୍ୱାସ, ଅନ୍ଧାର ଅବସ୍ଥାରେ ଧରିଥିବା ହାତୀରାଜାର ସହଧର୍ମିଣୀ ପରି। ଉପବାସ, ଶୋକ, ଧ୍ୟାନ ଓ ଭୟରେ ଶୋଷିତ, ଶୋକରେ ଅତି କ୍ଷୀଣ, ଅଳ୍ପ ଖାଇଥିବା, ତପସ୍ୟାରେ ଅଟୁଟ। ଶୋକରେ ଅଭିଭୂତ, ଦେବୀ ପରି ଅଞ୍ଜଳି ଦେଇ ପ୍ରାର୍ଥନା କରୁଥିଲେ, ହୃଦୟ ରଘୁନାଥ ଉପରେ ନିଶ୍ଚିତ, ଦଶମୁଖ ରାବଣଙ୍କର ନିବୃତି ଅପେକ୍ଷା କରୁଥିଲେ। ରାବଣ, ସୀତାକୁ ଆକର୍ଷିତ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ, ଯିଏ ଏକାନ୍ତ ଭାବରେ ରାମକୁ ଭଜୁଥିଲେ, ଦୀଘ, ଲାଲ, ଚଉଡ଼ିଆ ଓ ଚମକୁଥିବା ଚକ୍ଷୁ ଦ୍ୱାରା ଦେଖିବା, କାନ୍ଦୁଥିବା, ଅପରାଧ ହୀନ ସୀତାକୁ ମୃତ୍ୟୁ କୁ ନେଇଯିବା ପାଇଁ। ଏବେ, ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ସୁନ୍ଦର କାଣ୍ଡର ବିଶ ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। ଏହି ସମୟରେ, ରାବଣ ମଧୁର ଓ ଆକର୍ଷଣୀୟ ଶବ୍ଦରେ ସୀତାଙ୍କୁ ସ୍ପଷ୍ଟ କରି ଦେଖାଇଲେ—ସେ ଘିରି, ଦୁଃଖିତ, ଅନନ୍ଦିତ, ତପସ୍ୟାରେ ନିଶ୍ଚିତ।