ରାବଣ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ତାଙ୍କ ପଛରେ ଏକ ଚନ୍ଦ୍ରପରି ଚମକୁଥିବା ପ୍ରସ୍ତର ଛତା, ସୁନା ହାତଲା ଓ ରାଜହଂସ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିବା, କିଉଁ ଜଣେ ଧରି ଚାଲୁଥିଲେ। ରାବଣଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନାରୀମାନେ, ତାଙ୍କ ନୟନ ନିଦ୍ରା କିମ୍ବା ମଦରେ ଅନ୍ଧାରିତ ନହୋଇ, ତାଙ୍କର ବୀର ପତିଙ୍କୁ ଏକ ମେଘର ପଛରେ ତଡିତ ପରି ଅନୁସରଣ କରୁଥିଲେ। ତାଙ୍କର ହାର ଓ ବାହୁଦଣ୍ଡ ଅସ୍ଥିର, ତାଙ୍କର ଚାମ ନିର୍ମଳ ନଥିଲା, କେଶ ବିକ୍ଷିପ୍ତ, ମୁହଁ ପରିଶ୍ରମରେ ଭିଜା ଥିଲା। ମଦ ଓ ନିଦ୍ରାରେ ତାଙ୍କର ମୁହଁ ଦୀପ୍ତିମାନ, ମାଲା ଶୁଷ୍କ, କେଶ ଫୁଲରେ ଜଟିତ ଥିଲା। ତାଙ୍କର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପତି, ଅଭିଲାଷାରେ ଦାସ, ମନ ସୀତାରେ ଅନ୍ୱିତ, ଦୀର୍ଘ ଚାଲି ଅନ୍ଧାର ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ହନୁମାନ, ପବନପୁତ୍ର, ଏହି ମହିଳାମାନଙ୍କର କମରବନ୍ଧ ବା ଚୁଡ଼ାର ଝିଙ୍କାର ଏବଂ ପାଦଯୁଗଳର ଗୁଞ୍ଜନ ଶୁଣିଲେ। ହନୁମାନ ଦେଖିଲେ—ଅଦ୍ୱିତୀୟ କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅସମ୍ଭବ ଶକ୍ତିର ଅଧିକାରୀ ରାବଣ ଦ୍ୱାରପାଳକ ପାଖକୁ ଆସୁଛନ୍ତି। ତାଙ୍କୁ ଚାରିପାଖରେ ଅନେକ ଦୀପ ଘେରି ରଖିଥିଲେ, ନାରୀମାନେ ତାଙ୍କର ପୂର୍ବରେ ସୁଗନ୍ଧିତ ତେଲ ଲଗାଇ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ରାବଣଙ୍କର ଚକ୍ଷୁ ଫିରିଫିରି, ତାମ୍ର ରଙ୍ଗରେ, ଅଭିମାନ, ମଦ ଓ ଅଭିଲାଷାରେ ତିର୍ୟକ ଦେଖାଯାଉଥିଲା; କାମଦେବ ପରି ଲଗୁଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ବାଣ ତ୍ୟାଗ କରିଥିଲେ। ତାଙ୍କର ଉପରୀୟ ଚେପ, ନିର୍ମଳ ମଣ୍ଡ ଫେନ ପରି ସ୍ଫଟିକ, ଫୁଲରେ ଶୋଭିତ, ବାହୁଦଣ୍ଡରେ ଅନ୍ୟ ଭାଗ ଅଟକି ଥିଲା। ହନୁମାନ ଏହି ସମୟରେ ପତ୍ର ଓ ଫୁଲ ମଧ୍ୟରେ ଲୁଚି ରାବଣଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ପ୍ରଭାବିତ ହନୁମାନ ରାବଣଙ୍କର ଶୋଭା ଓ ଯୁବତାମାନେ ଦେଖିଲେ। ଏହି ସୁନ୍ଦରୀମାନେ ଘେରି ରାବଣ, ମୃଗ ଓ ପକ୍ଷୀର ମଣ୍ଡଳରେ ଆନନ୍ଦ ଉଦ୍ୟାନକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ବିଭିନ୍ନ ଅଳଙ୍କାରରେ ଶୋଭିତ, ଶଙ୍ଖପରି କାନ, ବିଶ୍ରବାସ ପୁତ୍ର ଏଠାରେ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ସେ ମହିଳାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଚନ୍ଦ୍ର ପରି ତାଙ୍କୁ ମହାବାନର ଦେଖିଲେ, ଦୀପ୍ତି ଓ ଶ୍ରୀରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ। ହନୁମାନ ଭାବିଲେ, "ଏହି ରାବଣ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାହୁ"—ଏହି ହେଉଛି ସେ ଯିଏ ନଗରର ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗୃହରେ ଶୋଇଥାଏ। ତାପରେ, ଶକ୍ତିରେ ଭରିତ, ହନୁମାନ ତଳକୁ ଲାଫ ଦେଲେ। ତଥାପି, ରାବଣଙ୍କର ଦୀପ୍ତିରେ ଅଭିଭୂତ ହନୁମାନ ପତ୍ର ମଧ୍ୟରେ ଲୁଚି ଚେତନା ଓ ଚାପା ରହିଲେ। ରାବଣ, ଅନ୍ଧା କେଶ, ଶୋଭାମୟ କଟି, ନିକଟ ଅଂଶ, ଚକ୍ଷୁ କୋନାରେ କଳା, ସେହି ନାରୀକୁ ଦେଖିବାକୁ ଚାହିଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ଶୁଭ୍ର ଅର୍ଥରେ ନିବେଶିତ, ଯୁବତା ଓ ଶୋଭାରେ ଶୋଭିତ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅଳଙ୍କାରରେ ଶୋଭିତ ଏକ ରାଜକୁମାରୀ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ରାକ୍ଷସମୁକ୍ତ ରାବଣକୁ ଦେଖି, ବୈଦେହୀ, ଶୁଭ୍ର ଗାତି, ବାନ୍ଧା ଗଛର ପତ୍ର ପରି ଭୟରେ କଂପିତ ହେଲେ। ତିନି ଜଣେ ଡାଉଁ କରି ପେଟ ଓ ହାତ ଦେଇ ଅଂଶ ଢାକି, ଚକ୍ଷୁ ତଳ ଶୋଭାମୟ ନାରୀ କନ୍ଦୁଥିଲେ। ଦଶମୁଖ ରାବଣ ବୈଦେହୀକୁ ଦେଖିଲେ, ରାକ୍ଷସୀମାନେ ରକ୍ଷା କରୁଥିବା, ଦୁଃଖରେ ନିମଗ୍ନ, ସମୁଦ୍ରରେ ଡୁବୁଥିବା ଜାହାଜ ପରି। ଭୂମିରେ ଅନାବୃତ ଉପରେ ବସି, ନିଶ୍ଚଳ ପ୍ରତିଜ୍ଞାରେ ବଦଳା ଗଛର ଶାଖା ପରି ପୃଥିବୀରେ ପଡ଼ିଥିଲେ। ଅଳଙ୍କାର ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ଅଳଙ୍କାର ଯୋଗ୍ୟ, ମାଟିରେ ଲିପିତ ଶରୀର, ମଣ୍ଡା ମାଟିରେ ଲିପିତ ପଦ୍ମ ମୂଳ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ରାମଙ୍କୁ ଏକ ରାଜସିଂହ ପରି ଜାଣି, ନିଜ ଚିନ୍ତାର ରଥ ଓ ଦୃଢ଼ ସଙ୍କଳ୍ପର ଅଶ୍ବରେ ଆକର୍ଷିତ ହେଉଥିଲେ। ଶୋକରେ ନିମଗ୍ନ, କନ୍ଦୁଥିଲେ, ଏକା, ଧ୍ୟାନ ଓ ଦୁଃଖରେ ଲିନ, ଦୁଃଖର ଶେଷ ଦେଖି ପାରୁନଥିଲେ, ରାମରେ ଏକମାତ୍ର ଭକ୍ତି। ଅସ୍ଥିର, ପଛୁଆ, ନାଗରାଜ ଭାର୍ୟା ପରି, କିମ୍ବା ଧୂମକେତୁ ଦ୍ୱାରା ଚିନ୍ତିତ ରୋହିଣୀ ପରି। ଶୁଭ୍ର କୁଳରେ ଜନ୍ମ, ସଦାଚାର ଓ ଧର୍ମରେ ଦୃଢ଼, କିନ୍ତୁ ବର୍ତମାନ ଦୁଃଖରେ ପଡ଼ିଥିଲେ, ନିମ୍ନ କୁଳର ଜନ୍ମ ପରି। କୀର୍ତି ହ୍ରାସ, ଶ୍ରଦ୍ଧା ଅପମାନିତ, ବିଦ୍ୟା ଶୁଷ୍କ, ଆଶା ଅପହୃତ। ଆଜ୍ଞା ବିଫଳ, ଦିଗ ଧ୍ୱଂସ, ପୂଜା ଅବରୋଧିତ। ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ରାତି ଅନ୍ଧାରେ ଲୁଚି, ପଦ୍ମପୁଷ୍କର ନଷ୍ଟ, ବୀରହୀନ ସେନା। ପ୍ରଭା ଅନ୍ଧାରରେ ଶୋଷିତ, ନଦୀ ଶୁଷ୍କ, ବଳିବେଦି ଦୂଷିତ, ଅଗ୍ନି ନିର୍ବାପିତ। ପଦ୍ମପୁଷ୍କର ଅଂଶ ଓ ଫୁଲ ଫାଟି ଯାଇଛି, ପକ୍ଷୀ ଭୟରେ ଉଡ଼ିଗଲା, ହାତୀର ସୁନ୍ଦର ଶୂଣ୍ଡ ଛୁଇଁ ଦେଇ ଅସ୍ଥିର କରିଦେଲା। ନଦୀ ଶୁଷ୍କ, ପତିର ଶୋକରେ ଭାଗ୍ୟବନ୍ଧିତ, ଛାଡ଼ିଦିଆଯାଇଛି, ଅମାବସ୍ୟା ରାତିରେ ଚନ୍ଦ୍ରହୀନ ରାତି ପରି। ସେ, ସୁକୁମାର ଓ ଶୋଭାମୟ, ରତ୍ନମୟ ଗୃହରେ ଅଭ୍ୟସ୍ତ, ତାଜା ପଦ୍ମ ମୂଳ ପରି ତାପରେ ଶୁଷ୍କ ହେଉଥିଲେ। ଅପହୃତ, ଖମ୍ବାରେ ବାନ୍ଧା, ସାଥୀମାନେ ଠାରୁ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ, ଦୁଃଖରେ ଦୀର୍ଘ ଶ୍ୱାସ ନେଉଥିଲେ, ଅପହୃତ ହାତୀର ଭାର୍ୟା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ଉପବାସ, ଶୋକ, ଧ୍ୟାନ ଓ ଭୟରେ ଶୁଷ୍କ, କ୍ଷୀଣ, ଦୁଃଖିତ, ଅଳ୍ପ ଖାଇଥିବା, ତପସ୍ୱିନୀ। ଦୁଃଖରେ ନିମଗ୍ନ, ହାତ ଜୋଡି ଦେବୀ ପରି ନିବେଦନ କରୁଥିଲେ, ହୃଦୟ ରଘୁନାଥରେ ନିବେଶିତ, ଦଶମୁଖର ବିନାଶ ଆଶା କରୁଥିଲେ। ରାବଣ, ମୈଥିଳୀକୁ ରାମରେ ନିବେଶିତ, ଦୀର୍ଘ, ରକ୍ତ, ବିଶାଳ ଓ ଦୀପ୍ତିମାନ ଚକ୍ଷୁ ଥିବା, କନ୍ଦୁଥିବା, ଦୋଷହୀନ ନାରୀ, ଦେଖି ତାଙ୍କୁ ମୃତ୍ୟୁପରିଣତ କରିବାକୁ ପ୍ରଲୋଭନ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ। ଏଭଳି ରାବଣଙ୍କ ଦୀପ୍ତି, ତାଙ୍କର ମହିଳାମାନେ, ହନୁମାନଙ୍କ ଲୁଚି ଦେଖିବା, ଏବଂ ଦୁଃଖରେ ନିମଗ୍ନ ସୀତା, ରାମ ପାଇଁ ଅନ୍ୟତମ ଭକ୍ତିରେ ଚିନ୍ତିତ, ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ସୁନ୍ଦରକାଣ୍ଡର ଉନୂନିଶ ଅଧ୍ୟାୟର ଆରମ୍ଭ ହେଲା।