ଅଶୋକ ଵନର ମଧ୍ୟରେ, ଦୀର୍ଘ ନିଶା ଅତିବାହିତ ହେଉଥିଲା । ସୀତାଙ୍କ ଦୀର୍ଘ ନିଶ୍ୱାସ ଦ୍ୱାରା ଝାଡ଼ି ଗଛମାନେ ମାନେ ଜଳିଯାଉଛନ୍ତି ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ତାଙ୍କର ଦୁଃଖ ଏକ ବିପୁଳ ଦୁଃଖର ନଦୀ ପରି ପ୍ରବାହିତ ହେଉଥିଲା । ଏପରି ଦୁଃଖ ଓ ବେଦନାର ଲହରୀ ମଧ୍ୟରେ, ହନୁମାନ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ—ଏଠି ମିଥିଳାର ରାଜକୁମାରୀ, ଯେଉଁଠାରେ ଅଳଙ୍କାର ନଥିଲେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କର ରୂପ କିଛିଏ କମିଯାଇନଥିଲା । ଏହା ଦେଖି, ମାରୁତିପୁତ୍ର ହନୁମାନଙ୍କ ହୃଦୟ ଅପୂର୍ବ ଆନନ୍ଦରେ ଭରିଉଠିଲା । ସୀତାଙ୍କ ମଦମତ ଦୃଷ୍ଟି ଦେଖି, ହନୁମାନ ଆନନ୍ଦ ଅଶ୍ରୁ ଝରାଇଲେ ଏବଂ ଏଠିରେ ରାମଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ । ପରେ, ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ସୀତାଙ୍କୁ ଦେଖି ଅତିଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହନୁମାନ ନିଜକୁ ଲୁଚାଇ ରହିଲେ । ଏହି ସମୟରେ ରାମାୟଣର ସୁନ୍ଦରକାଣ୍ଡର ଅଠାର ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି । ହନୁମାନ ଫୁଲ ଫୁଟିଥିବା ଜଙ୍ଗଲ ମଧ୍ୟରେ ଘୁଞ୍ଚିଘୁଞ୍ଚି ଭ୍ରମଣ କରି, ବୈଦେହୀଙ୍କୁ ଖୋଜୁଥିଲେ, ଏବେ ରାତି ଶେଷ ହେଉଥିଲା । ସେଠାରେ ବେଦ ଉଚ୍ଚାରଣ ଓ ବେଦଙ୍ଗ ଜ୍ଞାନୀ ବ୍ରାହ୍ମରାକ୍ଷସମାନେ ନିଷ୍ପାଦିତ ବେଦୀୟ କାର୍ଯ୍ୟର ଧ୍ୱନି ଶୁଣିଲେ । ଏହି ଶୁଭ ସଙ୍ଗୀତ ଓ କଣକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥିବା ଧ୍ୱନି ମଧ୍ୟରେ ଦଶମୁଖୀ ରାବଣ ଜାଗିଲେ । ଆଲୋକିତ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାକ୍ଷସନାୟକ ରାବଣ ତାଙ୍କ ଗଳାରେ ଝୁଲିଥିବା ମାଳା ଓ ଶୋଭାମୟ ପୋଶାକ ପିନ୍ଧି, ବୈଦେହୀଙ୍କ ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ । ସୀତା ପାଇଁ ତୀବ୍ର କାମନାରେ ପିଡିତ ଏହି ରାକ୍ଷସ ନିଜ ଇଚ୍ଛାକୁ ଚାପି ରଖିପାରିଲେ ନାହିଁ । ସମସ୍ତ ଅଳଙ୍କାର ଧାରଣ କରି, ଅଦ୍ୱିତୀୟ ତେଜସ୍ୱୀ ରାବଣ ଏକ ଶୋଭାମୟ ଉଦ୍ୟାନରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ପ୍ରକାର ପ୍ରକାର ଗଛ ଫୁଲ ଓ ଫଳ ଧାରଣ କରିଥିଲା । ପଦ୍ମସରସ୍, ରଙ୍ଗିନ ଫୁଲ, ମଦମସ୍ତ ପକ୍ଷୀ, ନନା ପ୍ରାଣୀ ଏହି ଉଦ୍ୟାନକୁ ଆକର୍ଷଣୀୟ କରିଥିଲେ । ରତ୍ନ ଓ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଦ୍ୱାରପଥ ଦେଖି ରାବଣ ଚାଲିଯାଉଥିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ପ୍ରାଣୀ ଏବଂ ଝରିପଡ଼ିଥିବା ଫଳ ଦେଖାଯାଉଥିଲା । ଏହି ସମୟରେ ଏକ ଶତ ନାରୀ, ଦେବୀ ଗନ୍ଧର୍ବୀମାନେ ମହେନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଯେପରି ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି, ସେପରି ରାବଣଙ୍କ ପଛେ ପଛେ ଚାଲିଥିଲେ । କିଏ ତ ହାତରେ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଦୀପ ଧରିଥିଲେ, କିଏ ଚାମର ଓ ପଙ୍ଖା ନେଇଥିଲେ, କିଏ ପୁଣି ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପାତ୍ରରେ ଜଳ ଆଗକୁ ନେଇଯାଉଥିଲେ । ଅନ୍ୟ ଜଣେ ଜାହ୍ନବୀ ରତ୍ନର ମଧ୍ୟରେ ତୟାରି ହୋଇଥିବା ଜଳପାନ ପାତ୍ର ଧରିଥିଲେ, ଅନ୍ୟ ଜଣେ ଚନ୍ଦ୍ରବଦନ ପରି ଚମକୁଥିବା ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଦଣ୍ଡର ଛତା ଧରି ପଛେ ପଛେ ଚାଲିଥିଲେ । ରାବଣଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠା ନାରୀମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ନ ଘୁମ ନ ମଦରେ ମଗ୍ନ, ସେମାନେ ମେଘ ପଛରେ ବିଜୁଳି ପରି ତାଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରୁଥିଲେ । ସେମାନଙ୍କ ଗଳାର ହାର ଓ ବାହୁର ବାହୁଡ଼ିଆ ଏକପଟେ ହୋଇଯାଇଥିଲା, ଚେହେରା ଅଳ୍ପ ମଳିନ, ବେଶ ଗୋଟିଏ ଅବ୍ୟବସ୍ଥିତ ଅବସ୍ଥାରେ ଥିଲେ । ମଦ ଓ ଘୁମରେ ମଗ୍ନ, ସ୍ନିଗ୍ଧ ଚେହେରା, ମନୋହର ମୁହଁ ଉପରେ ଘମ ରେଖା ଚମକୁଥିଲା, ମାଳା ମଲିନ ଓ କେଶ ଫୁଲରେ ଜଟିତ ହୋଇଯାଇଥିଲା । ରାବଣ, ଯିଏ ଇଚ୍ଛାରେ ଦାସ ହୋଇଯାଇଥିଲେ, ମନ ସୀତା ଉପରେ ଏକାଗ୍ର, ଅଳସ ଏବଂ ଧୀରେ ଧୀରେ ଚାଲୁଥିଲେ । ହନୁମାନ ଏହି ସମସ୍ତ ନାରୀଙ୍କ କଞ୍ଚନ ମେଖଳା ଓ ନୂପୁର ର ଝୁଙ୍କାର ଶୁଣିଲେ । ସେ ଦେଖିଲେ ଅସମାନ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିବା, ଅପୂର୍ବ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାବଣ ଦ୍ୱାରପଥ ନିକଟକୁ ଆସୁଛନ୍ତି । ଚାରିପାଖରେ ଅନେକ ଦୀପ ଜଳି, ମହିଳାମାନେ ଗନ୍ଧ ଦ୍ୱାରା ଅଙ୍ଗ ଅନୁଲିପ୍ତ କରି, ତାଙ୍କୁ ଅଗ୍ରଗତି କରୁଥିଲେ । ରାବଣଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ ରଉଦ୍ର, ତାମ୍ରବର୍ଣ୍ଣ, କାମ, ମଦ ଓ ଅଭିମାନରେ ପ୍ରଭାସିତ, କାମଦେବ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ । ଧଳା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରି, ଫୁଲ ଦ୍ୱାରା ଅଳଙ୍କୃତ, ତାଙ୍କ ଅଙ୍ଗରେ ଅଳ୍ପ ଉଲଜଣ ଥିଲା । ହନୁମାନ ପତ୍ର ଓ ଫୁଲ ମଧ୍ୟରେ ଲୁଚି ରହି, ରାବଣଙ୍କୁ ନିରୀକ୍ଷଣ କରିଥିଲେ । ସେ ଦେଖିଲେ ରାବଣଙ୍କ ଅପୂର୍ବ ଯୁବତୀମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ରୂପ ଓ ଯୌବନରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ । ଏହି ସମସ୍ତ ଶୋଭା ମଧ୍ୟରେ, ମହାନ୍ୟ ରାବଣ ମୃଗ ଓ ପକ୍ଷୀର କୋଳାହଳ ମଧ୍ୟରେ ଉଦ୍ୟାନକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ । ମଦମସ୍ତ ଓ ଅଳଙ୍କାରିତ, ଶଙ୍ଖପରି କାନ ଥିବା, ବିଶ୍ରବାସଙ୍କ ପୁତ୍ର ଏଠି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ । ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠା ନାରୀମାନେ ଦ୍ୱାରା ଘିରିଥିଲେ, ଚନ୍ଦ୍ରମା ଯେପରି ତାରାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ରହେ । ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ହନୁମାନ ଚିନ୍ତା କଲେ—"ଏହିଏ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାବଣ, ସେଉଁଠି ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗୃହରେ ଶୁଏ ।" ଏହି ଭାବନାରେ ତିନି ଉତ୍ସାହିତ ହୋଇ ତଳକୁ ଲାଫିଲେ । ତଥାପି, ରାବଣଙ୍କ ତେଜରେ ଆଶ୍ଚର୍ୟଚକିତ ହୋଇ, ହନୁମାନ ଏଉଁଠି ଲୁଚି ଏବଂ ସଚେତନ ରହିଲେ । ଏବେ ରାବଣ ତାଙ୍କର ଦୃଷ୍ଟି ସୀତାଙ୍କ ଉପରେ ପକାଇଲେ—ଘନ କେଶ, ମନୋହର କଟି, ସଂକୁଚିତ ସ୍ତନ, ଚକ୍ଷୁର କୋଣ ଖରା ଅନ୍ଧକାର ପରି । ଏଠି ସୁନ୍ଦରକାଣ୍ଡର ଉନବିଂଶ ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ । ଏହି ସମୟରେ, ଦୋଷରହିତ, ଯୌବନ ଓ ରୂପରେ ଶୋଭିତ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅଳଙ୍କାରରେ ଅଳଙ୍କୃତ ସୀତା ଏଠି ବସିଥିଲେ । ରାବଣଙ୍କୁ ଦେଖି, ସୁନ୍ଦର ଶରୀର ଧାରିଣୀ ବୈଦେହୀ ବାତାସ ହେଲେ କଦଳୀ ଗଛ ପରି କମ୍ପିତ ହୋଇଯାଇଥିଲେ । ତିନି ନିଜ ଉଦରକୁ ଉରୁଦ୍ୱାରା ଓ ଷଡ଼ାଙ୍ଗ ହସ୍ତ ଦ୍ୱାରା ସ୍ତନକୁ ଢାକି, ବିସ୍ତୃତ ଚକ୍ଷୁ, ଅତି ଶୋଭାମୟ ସୀତା କାନ୍ଦୁଥିଲେ ।