ହନୁମାନ୍, ଜଣେ ମୃଗଶାବକୀ ଦୃଷ୍ଟି ଥିବା, ଭୟଭୀତ ହରିଣୀପିଲା ପରି ଚାରିପାଖ ଦେଖୁଥିବା ସୀତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ। ସେ ଏମିତି ଦେଖାଉଥିଲେ, ଯେପରି ସେ ନିଶ୍ୱାସରେ ପତ୍ରପୁଲି ଜଳିଯାଉଛି, ଦୁଃଖର ପର୍ବତ ପରି ଦେଖାଉଥିଲେ, ଯେପରି ଯନ୍ତ୍ରଣାର ତରଙ୍ଗ ଉଠିଯାଇଛି। ଅଳଙ୍କାର ନଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ସୌନ୍ଦର୍ୟ ଓ ଶୋଭାରେ ଅକ୍ଷୟ ଥିଲେ, ତାଙ୍କର ଅଙ୍ଗସৌଷ୍ଠବ ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା। ମିଥିଳାର ରାଜକୁମାରୀଙ୍କୁ ଦେଖି ମାରୁତି ଅପୂର୍ବ ଆନନ୍ଦରେ ପ୍ରଫୁଲ୍ଲିତ ହେଲେ। ସୀତାଙ୍କ ମଦଭରା ନୟନ ଦେଖି, ହନୁମାନ୍ ଆନନ୍ଦର ଅଶ୍ରୁ ଝରାଇଲେ ଏବଂ ସେଠି ରାମଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ। ତାପରେ, ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ନମନ କରି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହନୁମାନ୍ ସୀତାଙ୍କୁ ଦେଖି ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ ନିଜକୁ ଲୁଚାଇଲେ। ଏଉଁପରି ଅବସ୍ଥାରେ, ମହାକାବ୍ୟ ଶ୍ରୀମଦ୍ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ସୁନ୍ଦରକାଣ୍ଡର ଅଷ୍ଟାଦଶ ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। ହନୁମାନ୍ ଫୁଲେଖିଲା ଗଛରେ ଭରିଥିବା ଉଦ୍ୟାନ ଅନ୍ତର୍ଗତ ସୀତାଙ୍କୁ ଖୋଜୁଥିଲେ, ଏବେ ରାତି ଶେଷ ହେଉଯାଉଥିଲା। ସେ ରାତିରେ ବ୍ରହ୍ମରାକ୍ଷସମାନେ ଷଡଂଗବେଦ ଜ୍ଞାନୀ ମନ୍ତ୍ରୋଚ୍ଚାରଣ ଓ ବିଧିବତ୍ ଯଜ୍ଞ କରୁଥିବା ଶବ୍ଦ ଶୁଣିଲେ। ସେଠାରେ ଶୁଭ ସଙ୍ଗୀତ ଓ ମଧୁର ଧ୍ୱନିରେ ଦଶମୁଖୀ ରାବଣଙ୍କୁ ଜାଗ୍ରୁତ କରାଯାଇଲା। ଜାଗି, ରାକ୍ଷସମହାରାଜ ରାବଣ ମାଳା ଓ ଚିର ଧରି, ମନେ ବଢିଥିବା ସୀତା ଉପରେ ଅଧିକ ଆସକ୍ତି ଓ କାମନା ଧାରଣ କରିଥିଲେ। ତାଙ୍କର ଭିତରେ ଏହି ଆକାଂକ୍ଷା ଚାପିପାରୁନଥିଲା। ସମସ୍ତ ଅଳଙ୍କାର ଧାରଣ କରି, ଅତିଶୟ ତେଜମୟ ହୋଇ, ସେ ବିଭିନ୍ନ ଫୁଲ ଓ ଫଳରେ ଭରିଥିବା ଉଦ୍ୟାନକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଏହି ଉଦ୍ୟାନରେ ପଦ୍ମସର, ରଙ୍ଗିନ ଫୁଲ ଓ ଅଦ୍ଭୁତ ପକ୍ଷୀମାନେ ଥିଲେ। ବିଭିନ୍ନ ମୃଗପକ୍ଷୀରେ ଘେରା ଏହି ଉଦ୍ୟାନର ମଣିମୟ ଓ ସୁବର୍ଣ୍ଣମୟ ଦ୍ୱାରପଥ ଦେଖିଲେ। ଖସିପଡ଼ିଥିବା ଫଳ ଓ ମୃଗମାନେ ଥିବା ଏହି ଅଶୋକବନକୁ ରାବଣ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ତାଙ୍କ ପଛରେ ଶତାଧିକ ନାରୀ, ଯେମିତି ଦେବାଙ୍ଗନାମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପଛରେ ଚାଲନ୍ତି, ଏମିତି ଚାଲୁଥିଲେ। କେହି ସୁନାର ଦୀପ ନେଇଥିଲେ, କେହି ଚାମର ଓ ପଙ୍ଖା ଧରିଥିଲେ। କେହି ସୁନା ଘଟରେ ପାଣି ନେଇ ଆଗରେ ଚାଲୁଥିଲେ, କେହି ଚକ୍ରପଙ୍ଖା ନେଇ ପଛରେ ଚାଲୁଥିଲେ। ଜାହ୍ନବୀ ପରି ଚମକୁଥିବା ସୁବର୍ଣ୍ଣଦଣ୍ଡ ଧରିଥିବା ଛତା କେହି ରାବଣଙ୍କ ପଛରେ ଧରିଥିଲେ। ରାବଣଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠାଙ୍ଗନାମାନେ, ଯେମାନେ ନିଦ୍ରା କିମ୍ବା ମଦରେ ଅନ୍ଧ ନଥିଲେ, ମେଘ ପଛରେ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ପରି ତାଙ୍କ ପଛରେ ଚାଲୁଥିଲେ। ଏହି ନାରୀମାନେ ରତ୍ନମାଳା, କଙ୍କଣ ଅସ୍ଥିର, ଚର୍ମ ମ୍ଲାନ, କେଶ ବିକୃତ ଏବଂ ମୁହଁ ଘମରେ ଭିଜିଥିଲା। ମଦ ଓ ନିଦ୍ରାରେ ଚଳମାନ, ମୁହଁ ଘମରେ ଚମକୁଥିଲା, ମାଳା ମୁଝିଯାଇଥିଲା, କେଶରେ ଫୁଲ ଲଗିଯାଇଥିଲା। ରାବଣ, ଯେଉଁଥିରେ କାମନାରେ ବନ୍ଧିଥିବା, ସୀତା ଉପରେ ମନ ଲଗାଇଥିଲେ, ଧୀରେ ଧୀରେ ଚାଲୁଥିଲେ ଓ ଅନ୍ତର୍ମୁଖୀ ଦେଖାଉଥିଲେ। ତାଙ୍କ ସହ ଆସୁଥିବା ନାରୀମାନଙ୍କ କମରବେଲ୍ତ ଓ ପାୟଲର ଝଙ୍କାର ହନୁମାନ୍ ଶୁଣିଲେ। ହନୁମାନ୍ ଦେଖିଲେ, ଅପୂର୍ବ କର୍ମ ଓ ଅପାର ଶକ୍ତିର ଧାରକ ରାବଣ ଦ୍ୱାରମୁଖରେ ଆସୁଛନ୍ତି। ସେ ଚାରିପାଖୁ ଅନେକ ଦୀପରେ ଘେରା, ସୁଗନ୍ଧ ତେଲ ଲଗାଇଥିବା ନାରୀମାନେ ଆଗରେ ଚାଲୁଥିଲେ। ରାବଣଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ ରକ୍ତିମ, ବିଶାଳ ଓ କାମ, ମଦ, ଅହଂକାରରେ ଚତୁର୍ଦ୍ଧ ଦେଖାଉଥିଲା; ସେ କାମଦେବ ପରି ଦେଖାଉଥିଲେ, କମ୍ପିତ ଧନୁଷ୍ୟକୁ ପଛରେ ଫେଲିଦେଇଥିଲେ। ସୁଧାଫେନ ପରି ସ୍ୱେତ ଉପବସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରି, ଫୁଲ ଲଗିଥିବା ଏହି ବସ୍ତ୍ର କଙ୍କଣରେ ଅଟକିଯାଇଥିଲା। ପତ୍ର ଓ ଫୁଲ ମଧ୍ୟରେ ଲୁଚିଥିବା ହନୁମାନ୍ ଏଉଁ ସମୟରେ ରାବଣଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନାରୀମାନଙ୍କ ସହ ଦେଖିଲେ, ସେମାନେ ଯୌବନ ଓ ଶୋଭାରେ ଅପୂର୍ବ। ଏହି ସମସ୍ତ ନାରୀମାନେ ଘେରି ରଖିଥିବା ରାବଣ ମୃଗପକ୍ଷୀର ଧ୍ୱନିରେ ଗୁଞ୍ଜିଥିବା ଉଦ୍ୟାନକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ମଦରେ ମତ୍ତ, ରଙ୍ଗିନ ଅଳଙ୍କାର ଧାରଣ କରି, ଶଙ୍ଖପରି କାନ୍, ବିଶ୍ରବାସ୍ପୁତ୍ର ଏହି ରାକ୍ଷସପତି ଦେଖାଉଥିଲେ। ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନାରୀମାନେ ଘେରି ରହିଥିବା, ଚନ୍ଦ୍ରମା ପରି ତାରାମାନେ ଘେରିଥିବା ଭଳି, ମହାବୀର ବାନର ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ। "ଏହି ହେଉଛନ୍ତି ଦୀର୍ଘବାହୁ ରାବଣ, ଯିଏ ନଗର ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗୃହରେ ଶୁଏ" ବୋଲି ହନୁମାନ୍ ଚିନ୍ତା କଲେ। ତାପରେ ମାରୁତିନନ୍ଦନ ଶକ୍ତି ଭରି ତଳକୁ ଲାଫ ଦେଲେ। ତଥାପି, ରାବଣଙ୍କ ତେଜରେ ଅନ୍ତଃକରଣରେ ଅଭିଭୂତ ହୋଇ, ହନୁମାନ୍ ପତ୍ର ମଧ୍ୟରେ ଲୁଚି ରହିଲେ, ସତର୍କ ଓ ଗୁପ୍ତ। ଏହି ସମୟରେ, କଳା କେଶ, ଚିକ୍କଣ କଟି, ସଂଘଟିତ ସ୍ନିଗ୍ଧ ସ୍ତନ, କୋନା କଳା ନୟନ ଥିବା ସୀତାଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଚାହିଁ, ରାବଣ ସେଠିକୁ ମୁହଁ ଘୁଞ୍ଚାଇଲେ। ଏହିପରେ, ଶ୍ରୀମଦ୍ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ସୁନ୍ଦରକାଣ୍ଡର ଏକୋନବିଂଶତିତମ ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। ସେହି ସମୟରେ, ଯୁବତୀ ଓ ଶୋଭାୟୁକ୍ତ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅଳଙ୍କାର ଧାରଣ କରିଥିବା ନିର୍ମଳ ଚରିତ୍ର ମିଥିଳାନନ୍ଦିନୀ ସୀତା ରାବଣଙ୍କୁ ଦେଖି, କଦଳୀ ଗଛପରି ବାତାସରେ କାପିଉଠିଲେ।