ହନୁମାନ୍, ମହାବଳୀ ବାନର, ଏକ ସୁନା ଶିଂଶପା ଗଛକୁ ଦେଖିଲେ, ଯାହା ଚାରିପାଖରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସୁନାରେ ତିଆରି ହୋଇଥିବା ମଞ୍ଚମାନେ ରହିଛି। ସେ ଦେଖିଲେ ଭୂମିର ଅଂଶ, ପାହାଡ଼ ଝରଣା, ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସୁନା ଗଛମାନେ, ଯାହା ମୟୂର ଭଳି ଚମକୁଛି। ଏହି ସୁନା ଗଛମାନଙ୍କର ଚମକରେ, ହନୁମାନ୍ ଭାବିଲେ, “ମୁଁ ମେରୁ ପର୍ବତ ଭଳି ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ସୁନାରେ ରଙ୍ଗିତ ହୋଇଛି।” ସେ ସୁନା ଗଛମାନେ ପବନରେ ହଲି, ଶତାଧିକ ଛୋଟ ଘଣ୍ଟାର ଶବ୍ଦରେ ଗୁଞ୍ଜିଥିବା ଦେଖି, ଆଶ୍ଚର୍ୟରେ ଭରିଯିବା। ସେ ଶିଂଶପା ଗଛରେ ଚଢ଼ିଲେ, ଯାହା ପତ୍ରରେ ଢାକା, ତଳ ଫୁଲ ଓ ନୂତନ କୁଡ଼ିଆରେ ଭରିଥିଲା। ତେଜ ହନୁମାନ୍ ଏହି ଗଛର ଉପରେ ଚଢ଼ିଲେ। ଏଠାରୁ ମୁଁ ଭାବିଲେ, ମୁଁ ଭାବିଦେହୀଙ୍କୁ ଦେଖିପାରିବି, ଯିଏ ରାମଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆଗ୍ରହୀ, ହୃଦୟରେ ଦୁଃଖରେ ଉତ୍ପୀଡିତ, ସମ୍ଭବତଃ ଏଠାରେ ଏଉଁ ଏଉଁ ଘୁଞ୍ଚୁଛନ୍ତି। ଏହି ନିଶ୍ଚୟ ଏହି ପାପୀ ରାବଣଙ୍କର ଆଶୋକ ଅଟା, ଚନ୍ଦନ, ଚମ୍ପକ ଓ ବକୁଳ ଗଛରେ ସୁସଜ୍ଜିତ। ଏଠି ଏକ ସୁନ୍ଦର ପଦ୍ମ ପୋଖରି ଅଛି, ଯାହା ପକ୍ଷୀମାନେ ଭରି ରହିଛନ୍ତି; ନିଶ୍ଚୟ ରାଜନୀ ଜାନକୀ ଏଠାକୁ ଆସିବେ। ରାଘବଙ୍କର ପ୍ରିୟା, ବନଜୀବନରେ ଦକ୍ଷ ଜାନକୀ ନିଶ୍ଚୟ ଏଠାକୁ ଆସିବେ। କିମ୍ବା, ମୃଗନୟନୀ, ବୁଦ୍ଧିମତୀ ଲେଡି, ରାମଙ୍କ ଚିନ୍ତାରେ ଦୁଃଖିତ, ଶୀଘ୍ର ଏହି ଅଟାକୁ ଆସିପାରିବେ। ରାମଙ୍କ ଦୁଃଖରେ ପୀଡିତ, ଦିବ୍ୟ ନୟନ ବିଶିଷ୍ଟ ଲେଡି, ସଦା ବନଜୀବନରେ ଲିନ, ନିଶ୍ଚୟ ଏଠାକୁ ଆସିବେ। ସେ ବନବାସୀମାନେ ସହିତ ଯୁଗଳ ହେବାକୁ ସଦା ଆଗ୍ରହୀ, ଜନକର ଧର୍ମାତ୍ମା ଜନ୍ୟ ସ୍ନେହିତା, ରାମଙ୍କର ପ୍ରିୟା। ଜାନକୀ, ଶ୍ୟାମବର୍ଣ୍ଣ ଓ ସନ୍ଧ୍ୟା ଉପାସନା ଉଦ୍ଦିଷ୍ଟ, ନିଶ୍ଚୟ ଏହି ଶିତଳ ନଦୀକୁ ସନ୍ଧ୍ୟାବେଳେ ଆସିବେ। ଏହି ସୁନ୍ଦର ଆଶୋକ ଅଟା ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଯଥାଯଥି, ରାମଙ୍କର ଗୃହଲକ୍ଷ୍ମୀ, ଧର୍ମାତ୍ମା ଅର୍ଥରେ ସମ୍ମାନିତ। ଯଦି ଦିବ୍ୟ ମୁଖ ଚନ୍ଦ୍ର ଭଳି ଲେଡି ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଜୀବିତ, ତେବେ ଏହି ଶିତଳ ନଦୀକୁ ନିଶ୍ଚୟ ଆସିବେ। ଏପରି ଭାବି, ମହାବଳୀ ହନୁମାନ୍ ରାମଙ୍କର ପ୍ରିୟାଙ୍କୁ ଅପେକ୍ଷା କରି, ସମସ୍ତ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ଫୁଲରେ ଢାକା ଘନ ଶାଖାରେ ଲୁଚି ରହିଲେ। ଏବେ, ଗ୍ରାମ୍ୟ ଭାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ସୁନ୍ଦର କାଣ୍ଡର ପଞ୍ଚଦଶ ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ ହେଉ। ହନୁମାନ୍ ଏଠାରେ ଦଉଡ଼ି, ମୈଥିଳୀଙ୍କୁ ଖୋଜୁଥିଲେ, ସମସ୍ତ ଅଞ୍ଚଳକୁ ଦେଖିଲେ। ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଲତା ଲତା ଗଛରେ ଶୁଭ୍ର, ଦିବ୍ୟ ଗନ୍ଧ ଓ ରସରେ ଭରିଥିଲା, ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଚମକୁଥିଲା। ଏଠି ନନ୍ଦନ ଭଳି ଅଞ୍ଚଳ, ମୃଗ ଓ ପକ୍ଷୀରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଶ୍ରମ୍ୟ ମହଳ ଓ ରାଜପ୍ରାସାଦରେ ଭରିଥିଲା, ଖୋଜକୁ ଡାକୁଥିବା କୋଇଲୀର ଶବ୍ଦରେ ଗୁଞ୍ଜିଥିଲା। ସୁନା ପଦ୍ମ ଓ କମଳରେ ଭରିଥିବା ପୋଖରି, ଅନେକ ଆସନ ଓ ଶଯ୍ୟା ଦିଆଯାଇଥିବା, ବହୁମଞ୍ଚ ଘରରେ ଭରିଥିଲା। ସମସ୍ତ ଋତୁରେ ମନୋହର ଫଳ ଧାରଣ କରୁଥିବା ଗଛ, ଫୁଲର ଆଶୋକ ଗଛର ଚମକରେ ଉଦୟ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଭଳି ଚମକୁଥିଲା। ଏଠି ହନୁମାନ୍ ଦେଖିଲେ ଏହା ଜ୍ୱାଳା ଭଳି ଦେଖାଯାଉଛି, ଶାଖା ଶୁନ୍ୟ, ମାନେ ପକ୍ଷୀମାନେ ସଦା ଏହାକୁ ଖାଲି କରୁଛନ୍ତି। ଶତାଧିକ ପକ୍ଷୀ ଉଡ଼ିଯାଉଛନ୍ତି, ନାନା ପୁଷ୍ପମାଳାରେ ଶୋଭିତ, ଆଶୋକ ଗଛ ଦୁଃଖ ଦୂର କରୁଥିବା ଫୁଲରେ ଭରିଥିଲା। ଭHeavy ଫୁଲ ଭୂମିକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରୁଥିଲା, କର୍ଣିକାର ଓ କିଂଶୁକ ଗଛ ଫୁଲିଯାଇଥିଲା। ସେଉଁଠି ପ୍ରଦେଶ, ଗଛର ଚମକରେ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଚମକୁଥିଲା; ପୁମ୍ନାଗ, ସପ୍ତପର୍ଣ୍ଣ, ଚମ୍ପକ ଓ ଉଦ୍ଦାଳକ ଗଛ ଅଛି। ବହୁତ ଗଛ, ମଜବୁତ ମୂଳରେ ଫୁଲିଯାଇଛି; କିଛି ସୁନା ଭଳି ଚମକୁଛି, କିଛି ଅଗ୍ନିର ଲାଲ ଚମକରେ ଦେଖାଯାଉଛି। କିଛି ଆଶୋକ ଗଛ ହଜାର ହଜାର, କଜଳ ଭଳି ଶ୍ୟାମ, ଦେବତାଙ୍କର ନନ୍ଦନ ଓ ଚୈତ୍ରରଥ ଉଦ୍ୟାନର ଦୃଶ୍ୟ ଭଳି। ଏହା ଅସାଧାରଣ, କଳ୍ପନାର ପରେ, ଦିବ୍ୟ ଓ ମନୋହର, ଦ୍ୱିତୀୟ ଆକାଶ ଭଳି, ଫୁଲର ଆଲୋକର ଗୁଛରେ ଭରିଥିଲା। ଶତାଧିକ ପୁଷ୍ପ ରତ୍ନରେ ଶୋଭିତ, ପଞ୍ଚମ ସାଗର ଭଳି, ସମସ୍ତ ଋତୁର ଫୁଲ ଧାରଣ କରୁଥିବା ଗଛ, ମଧୁର ଗନ୍ଧରେ ଭରିଥିଲା। ସୁନ୍ଦର ଉଦ୍ୟାନ, ମୃଗ ଓ ପକ୍ଷୀ ଦଳର ନାନା ଶବ୍ଦରେ ଗୁଞ୍ଜିଥିବା, ଅନେକ ଶୁଭ ଓ ଆକର୍ଷକ ଗନ୍ଧରେ ଭରିଥିଲା। ହନୁମାନ୍ ଦେଖିଲେ, ଦୂରରେ ଏକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶ୍ରାଣୀ ଦେଉଳ, ମଧ୍ୟରେ ହଜାର ଥମ୍ଭରେ ଉଦ୍ଧତ, କାଇଲାସ ଭଳି ଧଳା। କୋରାଲ ଶିଂଢା, ଶୁଦ୍ଧ ସୁନାର ମଞ୍ଚ, ଚମକୁଥିବା ଆଲୋକରେ ଆଖିକୁ ଚମକ ଦେଉଥିଲା। ଏହା ନିର୍ମଳ ଓ ଉଚ୍ଚ, ଆକାଶକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରୁଥିବା ଭଳି; ତାପରେ ସେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ — ମୈଥିଳୀ, ମଲିନ ଅସ୍ତ୍ରରେ ଢାକା, ରାକ୍ଷସୀମାନେ ଚାରିପାଖରେ ରହିଛନ୍ତି। ଉପବାସରେ ଶୀର୍ଣ୍ଣ, ନିରାଶ, ପୁନଃପୁନଃ ଦୀର୍ଘ ନିଶ୍ୱାସ ନେଉଥିଲା; ଶୁଭ୍ର ପକ୍ଷ ଚନ୍ଦ୍ର ଭଳି ପବିତ୍ର, ହନୁମାନ୍ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ। ତାଙ୍କର ଶୋଭା ଶୀର୍ଣ୍ଣ, ଚମକ ଅଳ୍ପ, ଧୂମରେ ଢାକା ଅଗ୍ନି ଭଳି, ଫୁଲ ଶୂନ୍ୟ ପଦ୍ମ ଗଛ ଭଳି। ଏକ ମଲିନ ହଳଦି ଅସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ଆଭୂଷଣ ନାହିଁ, ମୂଳ ଶୋଭା ନାହିଁ। ଦୁଃଖରେ ତ୍ୟାଗିତ, ତପସ୍ୟାରେ ଲିନ, ମଙ୍ଗଳ ଗ୍ରହ ଦ୍ୱାରା ରୋହିଣୀ ତାଳି ଦିଆଯାଇଥିବା ଭଳି। ତାଙ୍କର ମୁଖ ଅଶ୍ରୁରେ ଭରି, ଶୀର୍ଣ୍ଣ, ଉପବାସରେ ଶୀର୍ଣ୍ଣ, ଦୁଃଖ ଓ ଧ୍ୟାନରେ ଲିନ, ସଦା ଦୁଃଖରେ ଡୁବିଥିବା। ହନୁମାନ୍ ଦେଖିଲେ, ସେ ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟ ଲୋକ ଦ୍ୱାରା ବିଯୁକ୍ତ, ରାକ୍ଷସୀମାନେ ଚାରିପାଖରେ ଘେରିଛନ୍ତି, ଏକ ମୃଗୀ ଭଳି, ତାଙ୍କର ଦଳ ଦ୍ୱାରା ବିଯୁକ୍ତ ଓ କୁକୁର ଦଳ ଦ୍ୱାରା ଘେରାଯାଇଛି।