ହନୁମାନ୍, ବାୟୁପୁତ୍ର ଓ ବନରାଜ, ସେଇ ସମୟରେ ଏକ ବିଶାଳ ପାହାଡ଼ ଦେଖିଲେ, ଯାହା ବର୍ଷାମେଘ ପରି ଗାଢ଼ ଏବଂ ଉଚ୍ଚ ଶୃଙ୍ଗରେ ଭୂଷିତ ଥିଲା, ଏବଂ ଚାରିପାଖରେ ପାହାଡ଼ିଆ ପଥରରେ ଘେରା ଥିଲା। ସେଇ ପାହାଡ଼ ଉପରେ ଅନେକ ପଥରର ମହଲ ଥିଲା, ଚାରିଦିଗରେ ନାନା ପ୍ରକାର ଗଛ ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ଏବଂ ଏହି ମହାବୀର ବନରାଜ ଏହି ମନୋହର ପୃଥିବୀର ପାହାଡ଼କୁ ଦେଖି ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ। ସେଠାରୁ ହନୁମାନ୍ ଦେଖିଲେ ଏକ ନଦୀ ପାହାଡ଼ରୁ ତଳକୁ ଝରିଯାଉଛି, ଯେପରି ଜଣେ ପ୍ରିୟା ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ଆଂଚଳରୁ ଦୌଡ଼ି ତଳକୁ ପଡ଼ିଯାଉଛି। ଏହି ନଦୀରେ ଅନେକ ଗଛର ଶିଖର ପାଣିରେ ଲୁହାଯାଇଥିଲା, ଯେପରି ରୂଷ୍ଟିତ ନାରୀକୁ ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟ ସଖୀମାନେ ଅଟକାଇ ରଖିଛନ୍ତି। ପୁଣି, ଏହି ନଦୀ ପୁଣି ନିଜର ଜଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଯିବାକୁ ଦେଖିଲେ, ଯେପରି ପ୍ରିୟା ପୁଣି ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟଙ୍କ ସାଙ୍ଗରେ ଆଲୋକିତ ହୋଇ ଫେରିଯାଉଛନ୍ତି। ଏହି ସ୍ଥାନରୁ ଦୂରେ ନୁହେଁ, ହନୁମାନ୍ ଅନେକ ପ୍ରକାର ପକ୍ଷୀମାନେ ଭରିଥିବା ପଦ୍ମସରୋବର ଦେଖିଲେ। ସେଉଁଠି ଏକ ଦୀର୍ଘ କୃତ୍ରିମ ଝିଲିକୁ ଦେଖିଲେ, ଯାହା ଶୀତଳ ଜଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଏବଂ ମୁକ୍ତାର ଚରୁ ଅଳଙ୍କୃତ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମଣିର ଶିଢ଼ିରେ ଭୂଷିତ। ସେଠାରେ ଅନେକ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଏକାଠି ହୋଇଥିଲେ, ଚମତ୍କାର ଓ ସଜାଯାଇଥିବା ଅରଣ୍ୟ, ଏବଂ ବିଶ୍ୱକର୍ମାଙ୍କ ତିଆରି ଭବନ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଲା। ସମସ୍ତ ଦିଗରେ କୃତ୍ରିମ ଉଦ୍ୟାନ ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ଏଠାର ଗଛମାନେ ସବୁବେଳେ ଫୁଲ ଓ ଫଳରେ ଭରିଥିଲେ। ସମସ୍ତ ଗଛରେ ଛାୟା ଓ ମଞ୍ଚ ଥିଲା, ସୁବର୍ଣ୍ଣ କଠବଡ଼ିରେ ଘେରା, ଅନେକ ଲତା ଓ ପତ୍ରରେ ଆବୃତ। ମହାବୀର ହନୁମାନ୍ ଏଠାରେ ଏକ ସୁନାର ଶିଂଶପା ଗଛ ଦେଖିଲେ, ଯାହା ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ସୁନାର ମଞ୍ଚ ଦ୍ୱାରା ଘେରାଯାଇଥିଲା। ସେଉଁଠି ଜମି, ପାହାଡ଼ିଆ ଝରଣା ଓ ଅନ୍ୟ ଅନ୍ୟ ସୁନାର ଗଛ ଦେଖିଲେ, ଯାହାର ଚମକ ମୟୂର ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ସେଉଁଠିର ଗଛମାନେ ଏତେ ଚମକୁଥିଲେ, ଯେ ହନୁମାନ୍ ଭାବିଲେ, "ମୁଁ ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ସୁନାପରି ଚମକୁଛି, ମେରୁ ପର୍ବତ ପରି।" ବାୟୁରେ ହଳୁଚି ଘଣ୍ଟିର ଶବ୍ଦ କରୁଥିବା ସେଇ ସୁନାର ଗଛମାନେ ଦେଖି ହନୁମାନ୍ ଚମତ୍କୃତ ହେଲେ। ଏହି ଶିଂଶପା ଗଛର ଉପରେ, ଯାହା ନୂତନ ପତ୍ର ଓ ଫୁଲରେ ଭରିଥିଲା, ଦ୍ରୁତ ହନୁମାନ୍ ଚଢ଼ିଲେ। ସେ କହିଲେ, "ଏଠାରୁ ମୁଁ ଭାବୁଛି, ବିରହରେ ବିନ୍ଦ୍ୟାସିନ୍ଧେ ରାମଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆକାଂକ୍ଷା କରୁଥିବା ଭାଗ୍ୟଶାଳି ବୈଦେହୀଁ ଏଠାରେ କେବଳ ଚାଲିଯାଉଛନ୍ତି କି ନାହିଁ। ଏହି ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ତାହା ଦୁଷ୍ଟ ରାକ୍ଷସୀ ରାବଣଙ୍କ ଅଶୋକବନିକା, ଚନ୍ଦନ, ଚମ୍ପକ ଓ ବକୁଳ ଗଛରେ ଭୂଷିତ। ଏଠାରେ ଏକ ସୁନ୍ଦର ପଦ୍ମସରୋବର ଅଛି, ଯେଉଁଠାରେ ଅନେକ ପକ୍ଷୀ ଆସିଯାଉଛି; ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ସେଇ ରାଜନୀ ଜାନକୀ ଏଠାକୁ ଆସିବେ।" "ସେଇ ରାମଙ୍କ ପ୍ରିୟା, ଧର୍ମନିଷ୍ଠା ଓ ଅରଣ୍ୟବାସରେ ପାରଙ୍ଗତ ଜାନକୀ ନିଶ୍ଚିତ ଏଠାରେ ଆସିବେ। କିମ୍ବା ମୃଗନୟନୀ, ବୁଦ୍ଧିମତୀ ସେଇ ନାରୀ ରାମଙ୍କ ଚିନ୍ତାରେ ବିକଳ ହୋଇ ଶୀଘ୍ର ଏହି ଅରଣ୍ୟକୁ ଆସିପଡ଼ିବେ। ରାମଙ୍କ ବିୟୋଗ ଦୁଃଖରେ ବିଧୁର, ସେଇ ଦିବ୍ୟ ଚକ୍ଷୁସମ୍ପନ୍ନା ଜାନକୀ, ଯିଏ ସଦା ଅରଣ୍ୟଜୀବନକୁ ପ୍ରେମ କରନ୍ତି, ନିଶ୍ଚିତ ଏଠାକୁ ଆସିବେ। ସେ ସଦା ଅରଣ୍ୟବାସୀମାନଙ୍କ ସାଙ୍ଗକୁ ଆକାଂକ୍ଷା କରନ୍ତି, ଜନକନନ୍ଦିନୀ ଓ ରାମଙ୍କ ପ୍ରିୟା ଏଠାକୁ ଆସିବେ। ସାୟଂକାଳେ ପୂଜା କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛାବାନ୍ ଏଇ ଶ୍ୟାମବର୍ଣ୍ଣା ଜାନକୀ ନିଶ୍ଚିତ ଏହି ପବିତ୍ର ଜଳର ନଦୀକୁ ଆସିବେ। ଏହି ସୁନ୍ଦର ଅଶୋକବନିକା ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉପଯୁକ୍ତ, ଯିଏ ଧର୍ମନିଷ୍ଠା ଓ ରାମଙ୍କ ପ୍ରିୟା। ଯଦି ସେ ଚନ୍ଦ୍ରମୁଖୀ ଦିବ୍ୟାଙ୍ଗନା ଏଉଁଠି ବଞ୍ଚି ଅଛନ୍ତି, ନିଶ୍ଚିତ ଏହି ଶୀତଳ ଜଳର ନଦୀକୁ ଆସିବେ।" ଏପରି ଭାବି, ମହାବୀର ହନୁମାନ୍ ରାମଙ୍କ ପତ୍ନୀଙ୍କ ଆସିବାକୁ ଅପେକ୍ଷା କରି, ସମସ୍ତ କିଛି ନିରୀକ୍ଷଣ କରି, ଘନ ଫୁଲର ଗଛ ମଧ୍ୟରେ ଲୁଚି ରହିଲେ। ଏବେ ମହାନ ବାଲ୍ମୀକିଙ୍କ ରାମାୟଣର ଶୁଭ ସୁନ୍ଦରକାଣ୍ଡର ପନ୍ଦରତମ ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ ହେଉ। ସେଠାରେ ହନୁମାନ୍, ମୈଥିଲୀଙ୍କ ଖୋଜରେ ଦାଉଡ଼ି, ସମସ୍ତ ଅଞ୍ଚଳକୁ ନିରୀକ୍ଷଣ କରି, ପୃଥିବୀ ଉପରେ ଦୃଷ୍ଟି ପକାଇଲେ। ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଲତା ଗଛରେ ଅଳଙ୍କୃତ, ଦିବ୍ୟ ସୁଗନ୍ଧ ଓ ରସରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ସେଠି ସବୁଠୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ସେଉଁଠି ନନ୍ଦନବନ ପରି ଅନେକ ମୃଗ ଓ ପକ୍ଷୀ, ଅନେକ ମହଲ ଓ ଭବନ, କୋଉଳିର ଡାକରେ ଗୁଞ୍ଜିଥିବା ଅଞ୍ଚଳ ଦେଖିଲେ। ସୁନାର ପଦ୍ମ ଓ କମଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ସରୋବର, ଅନେକ ଆସନ ଓ ଶୟନସ୍ଥଳ, ଏବଂ ଅନେକ ତଳା ଥିବା ଭବନ ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ସମସ୍ତ ଋତୁରେ ମନୋହର ଫଳଦାୟି ଗଛ, ଅଶୋକ ଫୁଲର ରୂପରେ ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ ପରି ଚମକୁଥିଲା। ହନୁମାନ୍ ଦେଖିଲେ, ଏଠି କେତେକ ଶାଖା ଶୂନ୍ୟ ଗଛ ଅଛି, ଯେପରି ପକ୍ଷୀମାନେ ସଂଘାତିକ ଭାବେ ଏହାକୁ ଖାଲି କରୁଛନ୍ତି। ଶତଶଃ ପକ୍ଷୀ ଉଡ଼ିଉଡ଼ି ଯାଉଛନ୍ତି, ନାନା ପ୍ରକାର ମାଳା ଫୁଲରେ ଭୂଷିତ, ଅଶୋକ ଗଛ ଦୁଃଖ ଦୂର କରୁଥିବା ଫୁଲରେ ଭରିଥିଲା। ଫୁଲର ଭାରରେ ଗଛମାନେ ମାଟିକୁ ଛୁଇଁଯାଉଥିଲେ, କର୍ଣ୍ଣିକାର ଓ କିଂଶୁକ ଗଛ ଫୁଲରେ ଚମକୁଥିଲେ। ସେଠି ପୁମ୍ନାଗ, ସପ୍ତପର୍ଣ୍ଣ, ଚମ୍ପକ ଓ ଉଦ୍ଦାଳକ ଗଛ ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଏହି ଅଞ୍ଚଳ ଆଲୋକିତ ହୋଇଯାଉଥିଲା। ଅନେକ ଗଛ ମୂଳରୁ ଫୁଲରେ ଭରିଥିଲେ, କିଛି ଗଛ ସୁନାର ପରି ଚମକୁଥିଲେ, କିଛି ଅଗ୍ନିର ଶିଖା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ଅନେକ ଅଶୋକ ଗଛ ହଜାରେ ଅଳିଜା ଅଞ୍ଜନ ପରି ଗାଢ଼, ଦେବତାମାନଙ୍କ ନନ୍ଦନ ଓ ଚୈତ୍ରରଥ ଉଦ୍ୟାନ ପରି ଚମତ୍କାର। ଏହି ଅଞ୍ଚଳ ଅଦ୍ଭୁତ, କଳ୍ପନାତୀତ, ଦିବ୍ୟ ଓ ମନୋହର ରୂପରେ ଦେଖାଯାଉଥିଲା; ଦ୍ୱିତୀୟ ଆକାଶ ପରି ଫୁଲର ଆଲୋକରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ। ଶତଶଃ ଫୁଲର ମଣିରେ ଭୂଷିତ, ପଞ୍ଚମ ସାଗର ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା; ସମସ୍ତ ଋତୁର ଫୁଲ ଧାରଣ କରୁଥିବା ଗଛ ଓ ମଧୁର ସୁଗନ୍ଧରେ ଭରିଥିଲା।