ହନୁମାନ୍ଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅଶୋକବାଟିକାର ଦୃଶ୍ୟ ବିନ୍ଦୁବିନ୍ଦୁ ଭାବେ ବିଚିତ୍ର ଭାବରେ ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ପକ୍ଷୀମାନେ ଉଡ଼ିଯାଇଥିବାରୁ, ଗଛମାନେ କେବଳ ଡାଳି ଅଛି, ପ୍ରବଳ ପବନରେ ବେଶି ହଲି, ନିର୍ଜୀବ ଭାବରେ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ସେମାନେ ଏକ ଯୁବତୀଙ୍କ ପରି ଲାଗୁଥିଲେ, ଯାହା ଚୁଲ ଖୋଲିଯାଇଛି, ଅଳଙ୍କାର ଭଙ୍ଗ ହୋଇଯାଇଛି, ଦନ୍ତ ଓ ଅଠି ନଖ ଦ୍ୱାରା କ୍ଷତିଗ୍ରସ୍ତ। ଏଭଳି ଭାବରେ, ହନୁମାନ୍ଙ୍କ ପୁଛ, ହାତ ଓ ପାଦ ଦ୍ୱାରା ଅଶୋକବାଟିକାର ଗଛମାନେ ଉପଦ୍ରବିତ ହୋଇ, ଭଙ୍ଗ ଅବସ୍ଥାରେ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ହନୁମାନ୍ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭାବେ ବଡ ବଡ ଲତା ମାଳା ଖସି ଦେଉଥିଲେ, ଯେପରି ବର୍ଷାକାଳରେ ପବନ ମେଘମାଳାକୁ ଉଡ଼ାଇ ଦିଏ। ସେଠାରେ ହନୁମାନ୍ ରତ୍ନ ମଣି ଖଚିତ ମଞ୍ଚ, ଚାନ୍ଦି ଓ ସୁନାର ତଳ ଦେଖିଲେ। ଅନେକ ଆକୃତିର ପୋକରୀ ଥିଲା, ଯାହାର ପାଣି ଶୁଭ୍ର ଓ ଶିତଳ, ରତ୍ନମୟ ସିଢ଼ି ଦ୍ୱାରା ସୁଶୋଭିତ। ପୋକରୀର କୁଳ ମୁକ୍ତା ଓ ପ୍ରବାଳ ଦ୍ୱାରା ଆବୃତ, ଭିତର ତଳ କ୍ରିଷ୍ଟାଲ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି, ଏବଂ କୂଳରେ ସୁନାର ଗଛ ରହିଛି। ଫୁଲିଥିବା ପଦ୍ମ ଓ ନୀଳ କମଳ, ଚକ୍ରବାକ ପକ୍ଷୀ, ଜଳପକ୍ଷୀ ଓ ହଂସ-କ୍ରଞ୍ଚ ର ଧ୍ୱନି ଏଠି ଶୁଣାଯାଉଥିଲା। ଚାରିପାଖରେ ଦୀର୍ଘ ନଦୀ ଅଛି, ତାହାର ପାଣି ଅମୃତ ସମାନ ଶୁଭ୍ର ଓ ପବିତ୍ର। ଶତାଧିକ ଲତା ଓ ଫୁଲ ମାଳା ଦ୍ୱାରା ଆବୃତ, ନନା ପ୍ରକାର ଝାଡ଼ି ଓ କୋରକ ଦ୍ୱାରା ଅଂଶିକ ଭାଗରେ ଭାଗିଯାଇଛି। ଏଠି ହନୁମାନ୍ ଏକ ବଡ଼ ପର୍ବତ ଦେଖିଲେ, ଯେଉଁଥିରେ ଉଚ୍ଚ ଶିଖର ଓ ରଙ୍ଗିନ ଶିଖର ଥିଲା, ଚାରିପାଖରେ ପାହାଡ଼ ଗୁହା ଥିଲା। ଏହି ପର୍ବତ ଶିଳା ମହଳ ଦ୍ୱାରା ଢାକା ଓ ନନା ପ୍ରକାର ଗଛ ଦ୍ୱାରା ଘେରା ଥିଲା। ଏଠାରୁ ଏକ ନଦୀ ଝରି ଯାଉଥିଲା, ଯେପରି ଏକ ପ୍ରିୟା ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟଙ୍କ ଆଂକ ଛାଡ଼ି ତଳକୁ ପଡ଼ିଯାଉଛି। ଏହି ନଦୀ ତଳକୁ ପଡ଼ିଥିବା ଗଛ ଦ୍ୱାରା ସୁଶୋଭିତ, ଯେପରି କୃଧ୍ଧା ନାରୀଙ୍କୁ ସାଙ୍ଗମାନେ ଅଟକେଇଛନ୍ତି। ପୁଣି ଏହି ନଦୀ ଫେରି ଆସିଥିବା ପାଣି ଦ୍ୱାରା ପୁରଣ ହୋଇ, ପ୍ରିୟା ପ୍ରିୟଙ୍କୁ ଫେରି ଆସି ଚମକୁଛନ୍ତି ବୋଲି ଲାଗୁଥିଲା। ଏଠାରୁ ଦୂର ନୁହେଁ, ବାୟୁପୁତ୍ର ହନୁମାନ୍ ଅନେକ ପ୍ରକାର ପକ୍ଷୀ ଦ୍ୱାରା ପୂର୍ଣ୍ଣ ପଦ୍ମପୋକରୀ ଦେଖିଲେ। ସେ ଏକ ଲମ୍ବା କୃତ୍ରିମ ଜଳାଶୟ ଦେଖିଲେ, ଯାହାର ଶିତଳ ପାଣି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମଣି ଦ୍ୱାରା ତିଆରି ସିଢ଼ି ଓ ମୁକ୍ତା ଦ୍ୱାରା ତଳ ଅତି ଚମକୁଥିଲା। ଏଠି ନନା ପ୍ରଜାତିର ପଶୁ ଦଳ, ଅଦ୍ଭୁତ ଓ ଅଳଙ୍କୃତ ଉଦ୍ୟାନ, ବିଶ୍ୱକର୍ମାଙ୍କ ନିର୍ମିତ ମହଳ ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ସମସ୍ତଠିରେ କୃତ୍ରିମ ଉଦ୍ୟାନ ରହିଛି, ଏଠିର ଗଛମାନେ ସବୁବେଳେ ଫୁଲ ଓ ଫଳ ଦେଉଥିଲେ। ସମସ୍ତରେ ଭଲ ଛାଁ ଓ ମଞ୍ଚ, ସୁନାର ରେଳିଂ, ଅନେକ ଲତା ଓ ପତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଆବୃତ। ଏଠି ହନୁମାନ୍ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ସୁନାର ଶିଂଶପା ଗଛ ଦେଖିଲେ, ଯାହା ସୁନା ମଞ୍ଚ ଦ୍ୱାରା ଚାରିପାଖରେ ଘେରା। ସେ ଜମି, ପର୍ବତ ଝରଣା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସୁନାର ଗଛ ଦେଖିଲେ, ଯାହାର ରୂପ ମୟୂର ସମାନ ଚମକୁଛି। ସେଗୁଡ଼ିକର ରୂପ ଦ୍ୱାରା ହନୁମାନ୍ ଭାବିଲେ, “ମୁଁ ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ସୁନାର ମେରୁ ପର୍ବତ ପରି ଦେଖାଯାଉଛି।” ସେଠାରେ ରୂପବତୀ ସୁନାର ଗଛମାନେ ପବନେ ହଲି, ଶତାଧିକ ଘଣ୍ଟିର ଶବ୍ଦରେ ମନ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ। ହନୁମାନ୍ ଏହି ଶିଂଶପା ଗଛର ଉପରେ ଚଢ଼ିଲେ, ଯାହା ପତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଢାକା, ଫୁଲ ଓ କୋରକରେ ଭରିଆ। ସେ ଭାବିଲେ, “ଏଠାରୁ ମୁଁ ବିଦେହୀ, ଯିଏ ରାମଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆକାଂକ୍ଷିତ ଓ ଦୁଃଖିତ ହେଉଛନ୍ତି, ସେ ବଟେ ଏଠାରେ ଆସିପାରିବେ।” ସେ ଭାବିଲେ, “ଏହି ନିଶ୍ଚୟ ଦୁରାଚାରୀ ରାବଣଙ୍କ ଅଶୋକବାଟିକା, ଚନ୍ଦନ, ଚମ୍ପକ ଓ ବକୁଳ ଗଛ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ। ଏଠି ଏକ ସୁନ୍ଦର ପଦ୍ମପୋକରୀ ଅଛି, ଯାହାକୁ ପକ୍ଷୀ ଦଳ ଆସିଥାନ୍ତି; ନିଶ୍ଚୟ ଏଠିକୁ ରାଜମହିଳା ଜାନକୀ ଆସିପାରିବେ। ଯିଏ ରାଘବଙ୍କ ପ୍ରିୟା, ଅନୁଗତା ଓ ଅରଣ୍ୟବାସରେ ପାରଙ୍ଗତ, ସେ ନିଶ୍ଚୟ ଏଠିକୁ ଆସିବେ। କିମ୍ବା, ମୃଗନୟନୀ, ଧୀରା ଓ ରାମବିରହ ଦୁଃଖରେ ପୀଡ଼ିତ ଜାନକୀ ଶୀଘ୍ର ଏଉଁଉଦ୍ୟାନକୁ ଆସିପାରିବେ। ରାମବିୟୋଗ ଦୁଃଖରେ ତାପିତା, ଚରୁନୟନା ଦେବୀ ଜାନକୀ, ଯିଏ ସଦା ଅରଣ୍ୟବାସ ପ୍ରେମରେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍, ସେ ନିଶ୍ଚୟ ଏଉଁଉଦ୍ୟାନକୁ ଆସିବେ।” “ସେ ସଦା ଅରଣ୍ୟବାସୀଙ୍କ ସଙ୍ଗ ଆଶା କରନ୍ତି, ଜନକନନ୍ଦିନୀ ଜାନକୀ, ରାମଙ୍କ ପ୍ରିୟା ଓ ଧର୍ମନିଷ୍ଠା। ଶ୍ୟାମବର୍ଣ୍ଣା ଓ ସନ୍ଧ୍ୟାବନ୍ଦନାରେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍ ଜାନକୀ ନିଶ୍ଚୟ ଏହି ପବିତ୍ର ନଦୀକୁ ସନ୍ଧ୍ୟାବେଳେ ଆସିପାରିବେ। ଏହି ସୁନ୍ଦର ଅଶୋକବାଟିକା ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଯଥାଯଥିତ, ଯିଏ ଧର୍ମପତ୍ନୀ ଏବଂ ରାମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଶଂସିତ। ଯଦି ସେ ଚନ୍ଦ୍ରମୁଖୀ ଦେବୀ ଏଉଁଉପରି ଜୀବିତ ଅଛନ୍ତି, ନିଶ୍ଚୟ ଏହି ଶିତଳ ନଦୀକୁ ଆସିବେ।” ଏଭଳି ଚିନ୍ତା କରି, ମହାବଳୀ ହନୁମାନ୍ ରାମଙ୍କ ଧର୍ମପତ୍ନୀଙ୍କ ଆଗମନ ପାଇଁ ଅପେକ୍ଷା କରି, ସମସ୍ତ ଦୃଶ୍ୟ ନିରୀକ୍ଷଣ କରି, ଘନ ଫୁଲିଥିବା ପତ୍ର ମଧ୍ୟରେ ଲୁଚି ରହିଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ଶ୍ରୀମଦ୍ ରାମାୟଣର ସୁନ୍ଦରକାଣ୍ଡର ପଞ୍ଚଦଶ ସର୍ଗ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। ଏଠି ହନୁମାନ୍ ମୈଥିଲୀଙ୍କ ଖୋଜରେ ଦଣ୍ଡାଇ, ସମସ୍ତ ଅଞ୍ଚଳକୁ ଚାଲି ଦେଖୁଥିଲେ। ଏହି ସ୍ଥାନ ସମସ୍ତଠିରେ ଲତା ଲଗା ଗଛ ଦ୍ୱାରା ଅଳଙ୍କୃତ, ଦିବ୍ୟ ସୁଗନ୍ଧ ଓ ସ୍ୱାଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଚାରିପାଖରେ ଚମକୁଥିଲା। ସେ ଏହି ସ୍ଥାନକୁ ଦେଖିଲେ, ଯାହା ନନ୍ଦନ ଉଦ୍ୟାନ ସମାନ, ହରିଣ ଓ ପକ୍ଷୀମାନେ ଭରିଆ, ମହଳ ଓ ପାଳିସ୍ରେ ଭିଡ଼, କୋକିଳ ର ଧ୍ୱନିରେ ଗୁଞ୍ଜିଥିଲା।