ହନୁମାନଙ୍କ ଦ୍ରୁତ ଆଗ୍ରହରେ ଅଶୋକବନର ସେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଗଛଗୁଡିକ, ଫଳରେ ଭରିଆ, ତାଙ୍କ ପୁଷ୍ପ, ପତ୍ର ଓ ଫଳକୁ ତଡ଼ିଯାଇ ପଡ଼ିଲେ। ପକ୍ଷୀମାନେ ବିନା, ଗଛଗୁଡିକ ଶୁନ୍ୟ ଡାଲି ଛାଡ଼ି ଏକାଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ; ବାତାସର ଭୟଙ୍କର ଝଟକାରେ ସେଗୁଡିକ ଜଣା ପଡ଼ିଲେ ଏକ ଜୀବନ ବିହୀନ ଦୃଶ୍ୟର ଭଳି। ଏହା ଏକ ଯୁବତୀଙ୍କ ଅସ୍ଥିର ଚୁଲ ଓ ଭଙ୍ଗ ଅଳଙ୍କାର, ନଖ ଓ ଦନ୍ତରେ ଦଖ୍ୟ ହୋଇଥିବା ଚୁଆଁ ଓ ଓଠ ଦୃଶ୍ୟର ସମାନ ଲାଗୁଥିଲା। ଏଭଳି, ହନୁମାନଙ୍କ ପୁଛ, ହାତ ଓ ପାଉଁର ଘାଏରେ ଅଶୋକବନର ଭଙ୍ଗ ଗଛଗୁଡିକ ଏକ ଅସ୍ଥିର ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖାଉଥିଲେ। ବାନର ଶକ୍ତିରେ ମହାବଳୀ ହନୁମାନ ଏହି ବନର ମହାଲତା ମାଳାଗୁଡିକୁ ଭଙ୍ଗ କରିଦେଲେ, ଯେପରି ବର୍ଷା ଋତୁର ପବନ ମেঘମାଳାକୁ ବିକ୍ଷିପ୍ତ କରେ। ଏଠାରେ, ହନୁମାନ ଦେଖିଲେ ମଣିମୟ ତଳ, ରୂପା ତଳ ଓ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ତଳ, ତିନିଠାରେ ଘୂମି ଚାଲିଥିଲେ। ସେଠାରେ ବିଭିନ୍ନ ଆକୃତିର ପୋଖରୀ ଥିଲା, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଜଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ମଣିମୟ ଘାଟ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ। ପୋଖରୀର ବାଲି ମୁକ୍ତା ଓ ପ୍ରବାଳର, ମଧ୍ୟ ତଳ କ୍ରିଷ୍ଟାଲର, ତଟ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଗଛରେ ଶୋଭିତ। ପୋଖରୀ ଫୁଲିଥିବା ପଦ୍ମ ଓ ନୀଳ ଶାପାରେ ଶୋଭିତ, ଚକ୍ରବାକ ପକ୍ଷୀ, ଜଳପକ୍ଷୀ ଓ ହଂସ, କୂଳ ରଣ୍ଡ ଦେଇ ଭରିଥିଲା। ପୋଖରୀ ଚାରିପାଖରେ ଲମ୍ବା ନଦୀ, ତଟରେ ଗଛ, ଜଳ ନେକ୍ତର ସମ, ପବିତ୍ର ଓ ମଙ୍ଗଳମୟ ଥିଲା। ବନ ଶତାଧିକ ଲତା, ଫୁଲର ଗୁଞ୍ଜ ଦ୍ୱାରା ଆବୃତ, ବିଭିନ୍ନ ଗଛ ଓ ଅଲିନ୍ଦ ହେଉଥିବା ଦ୍ୱାରା ବିଭକ୍ତ। ଏହା ପରେ, ହନୁମାନ ଦେଖିଲେ ଏକ ବଡ଼ ପହାଡ଼, ବର୍ଷା ମେଘ ସମ, ଉଚ୍ଚ ଚୂଡ଼ା, ବିଭିନ୍ନ ରଙ୍ଗ ଚୂଡ଼ା ଓ ଚାରିପାଖରେ କୁଠାରେ ଘିରିଥିବା। ପହାଡ଼ରେ ପଥର ମହଳ ଓ ଅନେକ ପ୍ରକାର ଗଛ ଦେଖି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାନର ସେ ସୁନ୍ଦର ପୃଥିବୀର ପହାଡ଼କୁ ଦେଖିଲେ। ପହାଡ଼ରୁ ଏକ ନଦୀ ଝରିଯାଉଥିଲା, ଯେପରି ପ୍ରିୟା ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟଙ୍କ ଆଞ୍ଚଳରୁ ଚାଲିଯାଇପଡ଼ିଥିବା। ତଳକୁ ତଳ ଗଛ ଜଳରେ ପଡ଼ିଥିବା, ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ରୂଷ୍ଟା ଯୁବତୀକୁ ତାଙ୍କ ସଖୀମାନେ ଧରି ରଖିଥିବାର ସମାନ ଲାଗୁଥିଲା। ଏହି ନଦୀ ପୁନଃ ଓଉଁ ଜଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଉଥିବା, ପ୍ରିୟା ପ୍ରିୟଙ୍କୁ ଫେରି ଆସି ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ହେଉଥିବାର ଭଳି ଦେଖାଉଥିଲା। ଏହିଠାରୁ, ହନୁମାନ, ବାନରମନ୍ଦଳର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ବାୟୁପୁତ୍ର, ଦେଖିଲେ ପଦ୍ମପୋଖରୀ ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ପକ୍ଷୀର ଝୁଣ୍ଡ ଭରିଥିବା। ସେ ଏକ ଅନୁକୃତ ଦୀର୍ଘ ପୋଖରୀ ଦେଖିଲେ, ଶୀତଳ ଜଳ ଦ୍ୱାରା ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ମଣି ଘାଟ ଓ ମୁକ୍ତା ବାଲି ଦ୍ୱାରା ଚମକିଉଥିବା। ଏଠାରେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରାଣୀ ର ଝୁଣ୍ଡ ଦେଖିଲେ, ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଓ ଭୂଷିତ ବନ, ବିଶ୍ୱକର୍ମା ତିଆରି କରିଥିବା ମହାଲ। ସମସ୍ତଠିରେ କୃତ୍ରିମ ବନ ଦେଖିଲେ, ଗଛ ଫୁଲ ଓ ଫଳରେ ଭରିଥିଲା। ସମସ୍ତଠିରେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଛାଁ ଓ ମଞ୍ଚ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ରେଳିଂ, ବିପୁଳ ଲତା ଓ ପତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଆବୃତ। ମହାବଳୀ ବାନର ଏକ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଶିଂଶପା ଗଛ ଦେଖିଲେ, ଚାରିପାଖରେ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ମଞ୍ଚ ଦ୍ୱାରା ଘିରିଥିବା। ସେ ଜମି ଖଣ୍ଡ ଓ ପହାଡ଼ ଝରଣା ଦେଖିଲେ, ଅନ୍ୟ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଗଛ, ମୟୂର ସମ ଚମକିଉଥିବା। ସେ ଗଛର ଦୀପ୍ତି ଦେଖି, ମହାବଳୀ ହନୁମାନ ଭାବିଲେ — "ମୁଁ ସମସ୍ତଠିରେ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ମେରୁ ପରି ଚମକୁଛି।" ସେ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଗଛ, ବାତାସରେ ହିଲୁଇଉଥିବା, ଶତାଧିକ ଘଣ୍ଟାର ଶବ୍ଦରେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ। ହନୁମାନ ସେ ସୁନ୍ଦର ଶିଂଶପା ଗଛ, ପତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଆବୃତ, ଫୁଲ ଓ ନୂତନ ତୁଳିରେ ଭରିଥିବା, ଉପରକୁ ଚଡ଼ିଲେ। "ଏଠାରୁ, ମୁଁ ଭାଲି ଦେଖିପାରିବି ଭୈଦେହୀ, ଯିଏ ରାମଙ୍କ ଦେଖିବାକୁ ଆଶା କରୁଛନ୍ତି, ହୃଦୟରେ ବିଥିରଣା ଅନୁଭବ କରୁଛନ୍ତି, ସମ୍ଭବତଃ ଏଠାରେ ଏଉଁଠାରେ ଘୂମିବାରେ।" "ଏହି ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଦୁଷ୍ଟ ରାବଣଙ୍କ ଅଶୋକବନ, ସନ୍ଧାନ, ଚମ୍ପକ ଓ ବକୁଳ ଗଛରେ ଭୂଷିତ। ଏଠାରେ ସୁନ୍ଦର ପଦ୍ମପୋଖରୀ, ପକ୍ଷୀ ଝୁଣ୍ଡ ଆସିଥିବା; ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ରାଜନୀ, ଜାନକୀ, ଏଠାରେ ଆସିବେ। ରାଘବଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଓ ନିଷ୍ଠାବାନ୍ ରାଣୀ, ଅରଣ୍ୟ ଜୀବନର ଦକ୍ଷ, ଜାନକୀ ନିଶ୍ଚିତ ଏଠାରେ ଆସିବେ। ବା କିମ୍ବା, ମୃଗନୟନୀ, ବୁଦ୍ଧିମତୀ ମହିଳା, ରାମ ଚିନ୍ତାରେ ଦୁଃଖିତ, ଶୀଘ୍ର ଏହି ବନକୁ ଆସିବେ। ରାମ ଶୋକରେ ବିଥିରଣା ଭୋଗୁଥିବା, ଦିବ୍ୟ ଚକ୍ଷୁ ଦେଖିବା, ସଦା ଅରଣ୍ୟ ଜୀବନରେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍, ଏଠାରେ ଆସିବେ। ସେ ସଦା ଅରଣ୍ୟବାସୀଙ୍କ ସାଙ୍ଗ ଚାହିବେ, ଜନକଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଓ ଗୁଣବନ୍ତୀ କନ୍ୟା, ରାମଙ୍କ ପ୍ରିୟ।" "ଏ ଶ୍ୟାମବର୍ଣ୍ଣ ଜାନକୀ, ସାନ୍ଧ୍ୟା ପୂଜାରେ ମନୋନିବେଶ, ନିଶ୍ଚିତ ଏହି ପବିତ୍ର ନଦୀକୁ ସନ୍ଧ୍ୟାବେଳେ ଆସିବେ। ଏହି ସୁନ୍ଦର ଅଶୋକବନ ଏହି ଗୁଣବନ୍ତୀ ରାମଙ୍କ ପ୍ରିୟ ପତ୍ନୀ ପାଇଁ ଉଚିତ।" "ଯଦି ଦିବ୍ୟ ମହିଳା, ଚନ୍ଦ୍ରମୁଖୀ, ଏଯାଁ ଜୀବନ୍ତ, ନିଶ୍ଚିତ ଏହି ଶୀତଳ ଜଳର ନଦୀକୁ ଆସିବେ।" ଏଭଳି ଚିନ୍ତା କରି, ମହାବଳୀ ହନୁମାନ ରାମଙ୍କ ପତ୍ନୀ ଜାନକୀ ପାଇଁ ପ୍ରତିକ୍ଷା କରି, ସମସ୍ତ ଦୃଶ୍ୟ ନିରୀକ୍ଷଣ କରି, ଘନ ଫୁଲିଥିବା ପତ୍ର ମଧ୍ୟରେ ଉପସ୍ଥିତ ରହିଲେ। ଏବେ ସୁନ୍ଦରକାଣ୍ଡର ପ୍ରଶଂସିତ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ପନ୍ଦର ଅଧ୍ୟାୟ ଶୁଣନ୍ତୁ। ହନୁମାନ, ଏଠାରେ ଉଭା ହୋଇ, ମୈଥିଲୀଙ୍କୁ ଖୋଜୁଥିଲେ, ସମସ୍ତ ଦିଗ ନିରୀକ୍ଷଣ କରି, ସମସ୍ତ ଭୂମି ଦେଖୁଥିଲେ। ସମସ୍ତଠିରେ ଲତା-ଗଛ ଦ୍ୱାରା ଭୂଷିତ, ଦିବ୍ୟ ଗନ୍ଧ ଓ ରସରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ସମସ୍ତଠିରେ ଚମକୁଥିଲା।