ହନୁମାନ୍, ପବନପୁତ୍ର, ଦେବତାମାନେ—ବସୁ, ରୁଦ୍ର, ଆଦିତ୍ୟ, ଆଶ୍ୱିନୀ, ଏବଂ ମାରୁତମାନେଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ଦାନବମାନେଙ୍କର ଦୁଃଖକୁ ବୃଦ୍ଧି କରିବା ପାଇଁ ଏଗେଇବାକୁ ଚିନ୍ତା କଲେ। ଦାନବମାନେଙ୍କୁ ଜୟ କରିବା ପରେ, ଉତ୍ତମ ଶ୍ରୀମତୀ, ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶର ଆନନ୍ଦ ଅବଳା, ସୀତାକୁ ରାମଙ୍କୁ ଫେରାଇ ଦେବେ, ଯେପରି ଏକ ତପସ୍ୱୀକୁ ସଫଳତା ଦିଆଯାଏ। କିଛି ଖଣ୍ଡ ଚିନ୍ତା କରି, ଚିତ୍ତକୁ ଶାନ୍ତ କରି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଦୀର୍ଘବାହୁ ହନୁମାନ୍ ଉଠିଲେ। ସେ ରାମ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଜନକନନ୍ଦିନୀ ସୀତା, ରୁଦ୍ର, ଇନ୍ଦ୍ର, ଯମ, ବାୟୁ, ଚନ୍ଦ୍ର, ଅଗ୍ନି ଏବଂ ମାରୁତମାନେଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ। ସେ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ନମସ୍କାର କରି, ଅଶୋକବନକୁ ଚାରିପାଖରେ ଦୃଷ୍ଟି ଦେଲେ। ପ୍ରଥମେ ମନରେ ଶୁଭ ଅଶୋକବନକୁ ଯାଇ, ପବନପୁତ୍ର ତାଙ୍କର ପରବର୍ତ୍ତୀ କାର୍ଯ୍ୟ ବିଚାରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ନିଶ୍ଚୟ, ଏହି ପବିତ୍ର ଅଶୋକବନ ଦାନବମାନେ ଦ୍ୱାରା ଭରି ଯାଇଛି, ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ଗଛରେ ଭରି ଅଛି। ଏଠାରେ ଗଛଗୁଡିକୁ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ ରକ୍ଷୀ ନିୟୁକ୍ତ ହୋଇଛନ୍ତି; ଏଠାରେ ମହାପ୍ରଭୁ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ଆତ୍ମା, ବାୟୁକୁ ଅତିରିକ୍ତ ଭାବରେ ବି ଚଳାଇନାହାନ୍ତି। ରାମଙ୍କ ପାଇଁ ଏବଂ ରାବଣଙ୍କ ଭୟରେ ମୁଁ ଆପଣକୁ ଦମିଛି। ଦେବତାମାନେ ଏବଂ ଋଷିମାନେ ଏଠାରେ ମୋତେ ସଫଳତା ଦିଅନ୍ତୁ। ସ୍ୱୟଂଭୁ ବ୍ରହ୍ମା, ଦେବତାମାନେ, ତପସ୍ୱୀମାନେ, ଅଗ୍ନି, ବାୟୁ, ପୁରୁହୂତ, ବଜ୍ରଧାରୀ ମଧ୍ୟ ମୋତେ ସଫଳତା ଦିଅନ୍ତୁ। ବରୁଣ, ପାଶଧାରୀ, ସୋମ, ଆଦିତ୍ୟ, ଆଶ୍ୱିନୀମାନେ ଏବଂ ସମସ୍ତ ମାରୁତମାନେ ମଧ୍ୟ ସଫଳତା ଦିଅନ୍ତୁ। ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନେ, ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କର ନାୟକ, ଏବଂ ଅଦୃଶ୍ୟ ଯାତ୍ରାକାରୀମାନେ ମଧ୍ୟ ମୋତେ ସଫଳତା ଦିଅନ୍ତୁ। କେବେ ମୁଁ ସେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ମୁହଁ, ଉଠା ଶ୍ୱେତ ଦନ୍ତ, ଅନ୍ନିର୍ମଳ ହସ, ପଦ୍ମପତ୍ର ନୟନ, ଚନ୍ଦ୍ରପ୍ରଭା ସମ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ମୁହଁକୁ ଦେଖିପାରିବି? ଏହି ଦିନ ମୋ ଦୃଷ୍ଟିରେ କିପରି ଆସିବେ ସେ ମୃଦୁ, ତପସ୍ୱୀ ସୀତା, ଯିଏ ଶକ୍ତିଦ୍ୱାରା ବିନ୍ଧିତ, ଏକ ନିର୍ଦୟ, ଦୁଷ୍ଟ, ଭୟଙ୍କର ରାକ୍ଷସ ଦ୍ୱାରା ଅପହୃତ? ଏଠାରେ ସୁନ୍ଦର କାଣ୍ଡର ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶ ସର୍ଗର ଶେଷ ହେଲା। ଏବେ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶ ସର୍ଗ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। କିଛି ଖଣ୍ଡ ଚିନ୍ତା କରି, ସୀତାଙ୍କୁ ଚିତ୍ତରେ ଧ୍ୟାନ କରି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ହନୁମାନ୍ ସେ ମହଲର ଦେଉଳକୁ ଉଲ୍ଲଙ୍ଘନ କଲେ। ଦେଉଳରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହୋଇ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶରୀର ଉତ୍ସାହରେ ଭରି, ସେ ମଂଗଳମୟ ଋତୁର ଆରମ୍ଭରେ ଫୁଲିଥିବା ବିଭିନ୍ନ ଗଛଗୁଡିକୁ ଦେଖିଲେ। ସେ ଅଶୋକ ଗଛ, ଚମ୍ପକ ଗଛ, ଉଦ୍ଦାଳକ, ନାଗ, ଆମ୍ବ ଏବଂ ବାନର ମୁହଁ ସଦୃଶ ଗଛ ଦେଖିଲେ। ଆମ୍ବ ଗଛର ଝୁଡ଼ ଓ ଶତାଧିକ ଲତାରେ ସୁସଜ୍ଜିତ ଉପବନ ମାଧ୍ୟମରେ ଧାଇ, ଧନୁର ତାଣିରୁ ଛୁଟିଥିବା ତୀର ସଦୃଶ ଉପବନକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ସେ ଅଦ୍ଭୁତ ଉପବନକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ପକ୍ଷୀମାନେ ଚିତ୍କାର କରୁଥିଲେ, ଚାରିପାଖରେ ଚାନ୍ଦି ଓ ସୁନା ଗଛ ଥିଲା। ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହନୁମାନ୍ ଦେଖିଲେ, ଉପବନ ରଙ୍ଗିନ, ଅନେକ ପକ୍ଷୀ ଏବଂ ମୃଗମାନେ ରହିଥିଲେ, ଉଦୟ ଚନ୍ଦ୍ର ସମ୍ ଚମକୁଥିଲା। ଉପବନ ଫୁଲ ଓ ଫଳରେ ଭରିଥିଲା, କୁକୁମାନେ ଏବଂ ମଦ ମଧୁମକ୍ଷୀମାନେ ଦିନରେ ଦିନ ଆସୁଥିଲେ। ଠିକ୍ ସମୟରେ, ଉପବନ ଉତ୍ସାହରେ ଭରିଥିଲା, ଅନେକ ପକ୍ଷୀ ଏବଂ ପଶୁମାନେ ଚିତ୍କାର କରୁଥିଲେ, ମଦ ମୟୂର ଓ ବିଭିନ୍ନ ପକ୍ଷୀମାନେ ଚିତ୍କାର କରୁଥିଲେ। ଉତ୍ତମ ଶ୍ରୀମତୀ ସୀତାଙ୍କୁ ଖୋଜିବା ସମୟରେ, ବାନର ଶାନ୍ତ ଶୟନରେ ଥିବା ପକ୍ଷୀମାନେକୁ ଜାଗ୍ରୁତ କଲେ। ପକ୍ଷୀମାନେ ଉଡ଼ି ଯାଇ, ତାଙ୍କର ପାଖ ହେଲେ ଅନେକ ରଙ୍ଗର ଫୁଲର ବର୍ଷା ପଡ଼ିଲା। ଫୁଲରେ ଆବୃତ ହୋଇ, ପବନପୁତ୍ର ହନୁମାନ୍ ଅଶୋକବନର ମଧ୍ୟରେ ଫୁଲର ପାହାଡ଼ ସଦୃଶ ଚମକୁଥିଲେ। ଏହି ବାନର ଗଛର ଝୁଡ଼ରେ ଦୃତ ଗତିରେ ଚାଲିବାକୁ ଦେଖି, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଭାବିଲେ ଏହାରେ ବସନ୍ତ ଋତୁ ଆସିଛି। ଏଠାରେ ଭୂମି ଅନେକ ଫୁଲରେ ଭରିଥିଲା, ଏହା ଏକ ଉତ୍ସବ ପାଇଁ ସଜିଥିବା ଜନନୀ ସଦୃଶ ଚମକୁଥିଲା। ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗଛମାନେ, ତାଙ୍କର ଶାଖା ହେଲେ, ଫୁଲ ଓ ଫଳ ଚିଅଡ଼ି ଯାଇଥିଲା, ଏହି ହାରା ନାୟିକାମାନେ ତାଙ୍କର ଅଳଙ୍କାର ଫିଂକି ଦେଇଥିବା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ହନୁମାନ୍ ଦ୍ୱାରା ବିଭ୍ରାଟ ହୋଇ, ଫଳଭରି ଗଛମାନେ ତ୍ୱରିତ ତାଙ୍କର ଫୁଲ, ପତ୍ର, ଫଳ ଚିଅଡ଼ି ଦେଇଥିଲେ। ପକ୍ଷୀମାନେ ନାହିଁ, ଗଛମାନେ ଏକା ଶାଖାରେ ଅସ୍ଥିର ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ପବନ ଦ୍ୱାରା ବିଭ୍ରାଟ ହୋଇ। ଏକ ଯୁବତୀ, ତାଙ୍କର କେଶ ବିକୃତ, ଅଳଙ୍କାର ଭଙ୍ଗ, ଦନ୍ତ ଓ ଅଠି ନଖ ଦ୍ୱାରା କାମ୍ବିତ, ଏହିପରି ଅଶୋକବନ ମଧ୍ୟ ହନୁମାନ୍ଙ୍କର ପୁଛ, ହାତ, ପାଦ ଦ୍ୱାରା ବିଭ୍ରାଟ ହୋଇ ଗଛମାନେ ଭଙ୍ଗ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ଶକ୍ତିରେ, ବାନର ମହାଲତାର ମାଳାକୁ ଭଙ୍ଗ କଲେ, ବର୍ଷା ଋତୁର ପବନ ମେଘମାଳାକୁ ବିକିରଣ କରୁଥିବା ପରି। ଏଠାରେ ବାନର ରତ୍ନମୟ ତଳ, ଚାନ୍ଦି ତଳ, ସୁନା ତଳ ଦେଖିଲେ। ଏଠାରେ ବିଭିନ୍ନ ଆକୃତିର ପୋଖରୀ, ଉତ୍ତମ ଜଳରେ ଭରି, ରତ୍ନମୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସିଢ଼ି ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ। ପୋଖରୀର ଚାଲି ମୁକୁତ ଓ ପ୍ରବାଳରେ ଥିଲା, ଭିତର ତଳ କ୍ରିଷ୍ଟାଲରେ ଥିଲା, ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଶୋଭାମୟ ସୁନା ଗଛ ଥିଲା। ଫୁଲିଥିବା ପଦ୍ମ, ନୀଳ ଶାଳି, ଚକ୍ରବାକ ପକ୍ଷୀ, ଜଳପକ୍ଷୀ ଚିତ୍କାର, ହଂସ ଓ କୁଳିଙ୍ଗ ଚିତ୍କାରରେ ଭରିଥିଲା। ଚାରିପାଖରେ ଦୀର୍ଘ ନଦୀ ଗଛରେ ଶୋଭିତ, ଜଳ ଅମୃତ ସମ, ଶୁଦ୍ଧ ଓ ଶୁଭ। ସେ ଉପବନ ଶତାଧିକ ଲତାରେ ଆବୃତ, ଫୁଲର ଝୁଡ଼ରେ ଲଗା, ବିଭିନ୍ନ ଜଙ୍ଗଲରେ ଘେରା, ଉପରେ କୁର୍ଚ୍ଚ ଗଛରେ ବିଭାଜିତ ଥିଲା। ଏପରି ଅଶୋକବନର ଅଦ୍ଭୁତ ଦୃଶ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ, ହନୁମାନ୍ ସୀତାଙ୍କୁ ଖୋଜିବା ପାଇଁ ଚାଲିଥିଲେ।