ହନୁମାନ୍ ଚିନ୍ତା କରିଲେ—"ଏଠାରେ ମୁଁ ନିୟମିତ ଖାଦ୍ୟ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି ରହିବି; ମୋ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ମନୁଷ୍ୟ ଓ ବାନର ନଷ୍ଟ ହେବା ଦରକାର ନାହିଁ।" ତାହା ପରେ ହନୁମାନ୍ ଭାବିଲେ—"ଏହି ବିଶାଳ ଅଶୋକ ବାଟିକାକୁ ମୁଁ ଚାହିଁ ଯିବି, କାରଣ ଏଠି ଏଯାଁ ଖୋଜି ଦେଖିନାହିଁ।" ଅନ୍ତର୍ଗତ ଶକ୍ତି ଓ ଶାନ୍ତି ସହିତ, ହନୁମାନ୍ ବସୁ, ରୁଦ୍ର, ଆଦିତ୍ୟ, ଅଶ୍ୱିନୀ, ମାରୁତ ମାନଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କର ଦୁଃଖ ବୃଦ୍ଧି କରିବା ପାଇଁ ଆଗେ ବଢିଲେ। ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କୁ ଜୟ କରି, ଶ୍ରୀରାମଙ୍କୁ ଏଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶର ଆନନ୍ଦ ମହିଳା ସୀତାଙ୍କୁ ଫେରାଇ ଦେବି, ଯେପରି ଏକ ତପସ୍ୱୀ ଲାଭ ପାଉଥିବା ଦିଅଯାଏ। ଏହିପରି ଚିନ୍ତା କରି, ଚିତ୍ତ ଶାନ୍ତ ଓ ଭୟମୁକ୍ତ କରି, ବାୟୁପୁତ୍ର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହନୁମାନ୍ ଉଠିଲେ। ତାପରେ ଶ୍ରୀରାମ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଜନକନନ୍ଦିନୀ ସୀତା, ରୁଦ୍ର, ଇନ୍ଦ୍ର, ଯମ, ବାୟୁ, ଚନ୍ଦ୍ର, ଅଗ୍ନି, ମାରୁତ ମାନଙ୍କୁ ନମସ୍କାର ଜଣାଇଲେ। ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ନମସ୍କାର କରି, ହନୁମାନ୍ ଅଶୋକ ବାଟିକା ପାଇଁ ଚାରିପାଖ ଦୃଷ୍ଟି ଦେଲେ। ପ୍ରଥମେ ମନରେ ଶୁଭ୍ର ଅଶୋକ ବାଟିକାକୁ ଯାଇ, ବାୟୁପୁତ୍ର ହନୁମାନ୍ ତାଙ୍କର ପରବର୍ତ୍ତୀ କାର୍ଯ୍ୟ ବିଚାର କରିଲେ। ଏହି ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ଅଶୋକ ବାଟିକା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପବିତ୍ର ଓ ବହୁତ ରାକ୍ଷସମାନେ ଥିବା ସହିତ ବହୁ ଗଛରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଟୁଯାଏ। ଏଠି ଗଛକୁ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ନିଶ୍ଚିତ ରାକ୍ଷସ ରହିଛନ୍ତି; ସମସ୍ତ ଜଗତର ଆତ୍ମା ମହାପ୍ରଭୁ ମଧ୍ୟ ଏଠି ବାୟୁକୁ ବେଶି ଚଳାଇ ନାହିଁ। ରାମ ଓ ରାବଣଙ୍କ ପାଇଁ ମୁଁ ନିଜକୁ ଦମନ କରିଛି; ଏଠି ମୋତେ ସମସ୍ତ ଦେବ ଓ ଋଷିମାନେ ସଫଳତା ଦିଅନ୍ତୁ। ବ୍ରହ୍ମା, ଦେବ, ତପସ୍ୱୀ, ଅଗ୍ନି, ବାୟୁ, ଇନ୍ଦ୍ର, ମାରୁତ ମାନେ ମୋତେ ସଫଳତା ଦିଅନ୍ତୁ। ଭାରୁଣ, ସୋମ, ଆଦିତ୍ୟ, ଅଶ୍ୱିନୀ, ମାରୁତ ମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟରେ ସଫଳତା ଦିଅନ୍ତୁ। ସମସ୍ତ ଜୀବ ଓ ଜୀବର ନାଥ, ଏବଂ ଅଦୃଶ୍ୟ ଯାତ୍ରା କରୁଥିବା ଅନ୍ୟ ଜୀବମାନେ ମଧ୍ୟ ମୋତେ ସଫଳତା ଦିଅନ୍ତୁ। "କେବେ ମୁଁ ଏହି ଶ୍ରୀମତୀ ସୀତାଙ୍କର ଚାନ୍ଦ୍ରମା ଭଳି ଚମକୁଥିବା, ଶୁଭ୍ର ଦାନ୍ତ, ନିର୍ମଳ ହସ, ପଦ୍ମପତ୍ର ଭଳି ଚକ୍ଷୁ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ମୁହଁ ଦେଖିପାରିବି?" ହନୁମାନ୍ ଭାବିଲେ—"ଏହି ଦିନ ମୋ ଦୃଷ୍ଟି ସମ୍ମୁଖରେ ବଳ ପ୍ରୟୋଗ କରାଯାଇଥିବା, କ୍ରୂର ଓ ଦୟାହୀନ ରାକ୍ଷସ ଦ୍ୱାରା ଅପହୃତା, ମୃଦୁ ଓ ତପସ୍ୱିନୀ ସୀତାଙ୍କୁ କିପରି ଦେଖିପାରିବି?" ଏଠି ଏଁ, ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶ ଅଧ୍ୟାୟର ଶେଷ ହେଲା। ଏହିପରି ଭାବି, ହନୁମାନ୍ ନିଜ ମନକୁ ଶ୍ରୀମତୀ ସୀତାଙ୍କୁ ଉପରେ ଏକାଗ୍ର କରି, ମହାବଳୀ ଓ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ହନୁମାନ୍ ରାବଣଙ୍କ ମହଲର ଦେୱାଲ ଉପରେ ଜାହାଁ ଲାଘିଲେ। ଦେୱାଲ ଉପରେ ଦଣ୍ଡାଇ, ମହାବଳୀ ବାନର ହନୁମାନ୍ ମନରେ ଅନନ୍ଦ ଭରିଗଲା, ବସନ୍ତ ଋତୁର ଆରମ୍ଭରେ ଫୁଲିଥିବା ଅନେକ ଗଛ ଦେଖିଲେ। ସେ ଅଶୋକ ଗଛ, ଚମ୍ପକ ଗଛ, ଉଦ୍ଦାଳକ ଗଛ, ନାଗ ଗଛ, ଆମ୍ବ ଗଛ, ଏବଂ ବାନର ମୁହଁ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିବା ଗଛ ଦେଖିଲେ। ଏପରି ଏକ ଶତାଧିକ ଲତା ରେ ଶୋଭିତ ଆମ୍ବ ତୋପରେ ଯାଇ, ଧନୁର ତାରରୁ ଛୁଟିଥିବା ବାଣ ଭଳି ହନୁମାନ୍ ଗଛ ରେ ଦୌଡ଼ି ଅଶୋକ ବାଟିକାକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଏହି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ ବାଟିକା ପକ୍ଷୀ ର ରବ ରେ ଗୁଞ୍ଜିଥିଲା, ଚାରିପାଖରେ ଚାନ୍ଦି ଓ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଗଛ ରେ ଘିରା ଥିଲା। ହନୁମାନ୍ ଏହି ବିବିଧ ପକ୍ଷୀ ଓ ମୃଗ ଦେଖି, ଉଦ୍ଭାସିତ ଦୃଶ୍ୟ ରେ ପ୍ରଭା ମାନେ ବାହାରିଥିବା ସୂର୍ଯ୍ୟ ଭଳି ଚମକୁଥିଲେ। ଏଠି ଫୁଲ ଓ ଫଳ ହେଉଥିବା ଅନେକ ଗଛ, କୋଉଲ ଓ ମଦୋନ୍ମତ କଳା ମାଉଁ ଦ୍ୱାରା ସବୁବେଳେ ଆକୃଷ୍ଟ ହେଉଥିଲା। ଉପଯୁକ୍ତ ସମୟରେ, ଏହି ଉଦ୍ୟାନ ଉଲ୍ଲାସିତ ଲୋକ ଦ୍ୱାରା ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଉତ୍ସାହିତ ପକ୍ଷୀ ଓ ପଶୁ ଦ୍ୱାରା ଚାଲିଥିଲା, ମଦୋନ୍ମତ ମୟୂର ଓ ଅନେକ ପକ୍ଷୀ ର ରବ ରେ ଗୁଞ୍ଜି ଉଠିଥିଲା। ଅନ୍ୱେଷଣ କରୁଥିବା ହନୁମାନ୍ ଶୁଭ୍ର ଶ୍ରୀମତୀ ସୀତାଙ୍କୁ ଖୋଜି ଦେଖିଥିବା ସମୟରେ, ନିଦ୍ରାଶୀଳ ପକ୍ଷୀ ଜାଗି ଉଡ଼ିଯାଇଥିଲେ। ପକ୍ଷୀ ର ଉଡ଼ା ଦ୍ୱାରା ବାୟୁ ଚଳି, ବିଭିନ୍ନ ରଙ୍ଗର ଫୁଲ ର ବର୍ଷା ହେଉଥିଲା। ଫୁଲରେ ଆଚ୍ଛାଦିତ ହନୁମାନ୍, ଅଶୋକ ବାଟିକା ମଧ୍ୟରେ ଫୁଲର ପାହାଡ଼ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ଗଛ ର ଗୁଚ୍ଛ ମଧ୍ୟରେ ଶୀଘ୍ର ଗତିରେ ବାନର ଚଳି, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଭାବିଲେ ବସନ୍ତ ଆସିଯାଇଛି। ଏଠି ଭୂମି ଗଛ ର ଫୁଲରେ ଭରି ରହିଥିଲା, ଉତ୍ସବ ପାଇଁ ଶୋଭିତ ନାରୀ ଭଳି ଚମକୁଥିଲା। ବଡ଼ ଗଛ ଗୁଡ଼ିକ ତାଙ୍କର ପତ୍ର ଓ ଫୁଲ ଫଳ ଚାଲିଯାଇ, ପରାଜିତ ବେଶ୍ୟା ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ହନୁମାନ୍ ର ତେଜସ୍ୱୀ ଚଳନ ଦ୍ୱାରା, ଫଳ ଭରା ଗଛ ଶୀଘ୍ର ତାଙ୍କର ପତ୍ର, ଫୁଲ, ଫଳ ଛାଡ଼ିଦେଲେ। ପକ୍ଷୀ ଶୂନ୍ୟ ହେଉଥିବା ଗଛ ଗୁଡ଼ିକ ଶୁନ୍ୟ ଶାଖା ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ବାୟୁ ଦ୍ୱାରା ଅତି ଭୟଙ୍କର ଭାବରେ ଶୋକିତ। ଏକ ଯୁବତୀ ର ଖୋରା ଚୁଲ, ଭଗ୍ନ ଶୃଙ୍ଗାର, ଦନ୍ତ ଓ ଧୂଳି ଦ୍ୱାରା ଅଳଙ୍କାର ଭାଙ୍ଗି ଯାଇଥିବା ଭଳି, ହନୁମାନ୍ ର ପୁଛ, ହାତ ଓ ପା ଦ୍ୱାରା ଅଶୋକ ବାଟିକା ର ଗଛ ଭଙ୍ଗ ହୋଇଥିଲା। ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ବାନର ଗୁଡ଼ିକ ମହା ଲତା ର ମାଳା ଭଙ୍ଗ କରିଥିଲେ, ବର୍ଷା ଋତୁର ବାୟୁ ଭଳି ମେଘ ମାଳା ଭଙ୍ଗ କରିଥିବା ଭଳି। ଏଠି ହନୁମାନ୍ ମଣିମୟ ଭୂମି, ଚାନ୍ଦି ଭୂମି, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଭୂମି ଦେଖିଲେ। ଏଠି ବିଭିନ୍ନ ଆକୃତିର ପୋକରା, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଜଳ ଭରି, ମଣିମୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସିଢ଼ି ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ। ଏଠି ମୁକ୍ତା ଓ ପ୍ରବାଳ ରେ ତିଆରି ଚାଳ, କ୍ରିଷ୍ଟାଲ ରେ ତିଆରି ଭୂମି, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଗଛ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ତୀର। ଫୁଲିଥିବା ପଦ୍ମ ଓ ନୀଳ କମଳ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ଚକ୍ରବାକ, ଜଳପକ୍ଷୀ, ହଂସ ଓ କୂଳ ଦ୍ୱାରା ରବ ରେ ଗୁଞ୍ଜିଥିଲା। ଏପରି ଶୋଭାମୟ ଅଶୋକ ବାଟିକା ମଧ୍ୟରେ, ହନୁମାନ୍ ଶ୍ରୀମତୀ ସୀତାଙ୍କୁ ଖୋଜି ଚାଲିଲେ।