ହନୁମାନଙ୍କ ମନ ଭିତରେ ଅନେକ ଦୁଃଖ ଓ ଚିନ୍ତା ଭରି ଥିଲା। ସୀତାଙ୍କୁ ଖୋଜିବାରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମୂଳ ଓ ଫଳ, ସୁଖଦ ଏବଂ ସମ୍ମାନିତ ଯଶସ୍ୱୀ ସୀତା, ଯାହାକୁ ଖୋଜୁଛି, ସେ ବହୁ ଦିନ ମୋ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଅନୁପସ୍ଥିତ ରହିବେ। ହନୁମାନ ଭାବିଲେ—ମୁଁ ଏକ ତପସ୍ୱୀ ହେବି, ନିୟମିତ ହେବି, ମୂଳ ଓ ଫଳ ଖାଇ ଜୀବନ ଯାପନ କରିବି; ସୀତାଙ୍କୁ ଦେଖିବା ନିଁ ବିନା ମୁଁ ଫେରିବି ନାହିଁ। ତାଙ୍କର ଚିନ୍ତା ଏହିପରି—ଯଦି ସୀତାଙ୍କୁ ନ ଦେଖି ଫେରିଯିବି, ତେବେ ଅଙ୍ଗଦ ଓ ସମସ୍ତ ଵାନର ନଷ୍ଟ ହେଇଯିବେ। ନଷ୍ଟ ହେବାରେ ଅନେକ ଦୋଷ ଅଛି, କିନ୍ତୁ ଜୀବନ ରଖିଲେ ଭାଗ୍ୟ ଲାଭ ହୁଏ; ତେଣୁ ମୁଁ ନିଜ ଜୀବନ ରଖିବି, କାରଣ ମିଳନ ନିଶ୍ଚିତ। ଏଭଳି ଅନେକ ପ୍ରକାର ଦୁଃଖ ଉଠାଇ ହନୁମାନ ତାଙ୍କ ଶୋକର ଶେଷ ଖୋଜି ପାରିଲେ ନାହିଁ। ପରେ, ନିଜ ଦୃଢ଼ତା ଫେରାଇ ହନୁମାନ ଭାବିଲେ—ମୁଁ ଦଶମୁଖୀ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାବଣଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରିବି; ସୀତା ଚୋରି ହେଉଛନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ସେ ଫେରିବେ। କିମ୍ବା ରାବଣଙ୍କୁ ଧରି ମୁଁ ସମୁଦ୍ର ଉପରେ ଲାଘି ରାମଙ୍କ ପାଖକୁ ନେଇଯିବି, ଯେପରି ବନ୍ଧୁ ଜନ୍ତୁକୁ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ପାଖକୁ ନେଇଯାଯି। ଏପରି ଚିନ୍ତା ରେ ଡୁବି ହନୁମାନ, ସୀତାଙ୍କୁ ନ ଦେଖି, ତାଙ୍କ ମନ ମେଦିତେସନ ଓ ଦୁଃଖରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଥିଲେ। ସୀତା, ରାମଙ୍କ ଯଶସ୍ୱୀ ପତ୍ନୀ, ଯାଉଁ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦେଖିବି ନାହିଁ, ଲଙ୍କା ନଗର ଆବାର ଆବାର ଖୋଜିବି। ଏବଂ, ସମ୍ପାତିଙ୍କ କଥା ଅନୁସାରେ, ଯଦି ମୁଁ ରାମଙ୍କ ପାଖକୁ ସୀତା ବିନା ଫେରିଯିବି, ତେବେ ରଘୁବଂଶୀ ରାମ ସମସ୍ତ ବାନରଙ୍କୁ ଦହି ଦେବେ। ଏଠି ଏଠି, ନିୟମିତ ଖାଦ୍ୟ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି ରହିବି; ମୋ ଦୁଃଖରେ ସମସ୍ତ ମାନବ ଓ ବାନର ନଷ୍ଟ ହେବେ ନାହିଁ। ଏହି ଅଶୋକ ବନ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଗଛ ଦ୍ୱାରା ଭରି, ମୁଁ ଏଉଁଠି ଯିବି, କାରଣ ଏଉଁଠି ମୁଁ ଖୋଜିନାହିଁ। ବସୁ, ରୁଦ୍ର, ଆଦିତ୍ୟ, ଅଶ୍ୱିନୀ, ମାରୁତ ଓ ଦେବତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ଦେମନଙ୍କ ଦୁଃଖ ବଢାଇବା ହନୁମାନ ଏଉଁଠି ଯିବେ। ଦେମନଙ୍କୁ ଜିତି, ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶର ମହିଳା ସୀତାଙ୍କୁ ରାମଙ୍କ ପାଖକୁ ଫେରାଇ ଦେବେ, ଯେପରି ତପସ୍ୱୀଙ୍କୁ ଫଳ ଦିଆଯିବ। ଏପରି ଅନ୍ତର୍ଧ୍ୟାନ କରି, ଚିନ୍ତା ମୁକ୍ତ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ସହିତ, ବାୟୁପୁତ୍ର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହନୁମାନ ଉଠିଲେ। ରାମ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଜନକନନ୍ଦିନୀ ସୀତା, ରୁଦ୍ର, ଇନ୍ଦ୍ର, ଯମ, ବାୟୁ, ଚନ୍ଦ୍ର, ଅଗ୍ନି, ମାରୁତ ଓ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ହନୁମାନ ଅଶୋକ ବନ ଦିଗରେ ଦୃଷ୍ଟି ଦେଲେ। ପ୍ରଥମେ ମନରେ ଶୁଭ ଅଶୋକ ବନକୁ ଯାଇ, ହନୁମାନ ନିଜ ପରବର୍ତ୍ତୀ କାର୍ଯ୍ୟ ବିଚାର କଲେ। ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ, ଏହି ପବିତ୍ର ଅଶୋକ ବନ, ଦେମନ ଦ୍ୱାରା ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ଗଛ ଦ୍ୱାରା ଭରି ଅଛି। ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ, ଏଠି ଗଛ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ରକ୍ଷକ ରଖାଯାଇଛି; ବ୍ରହ୍ମା ଦେବତା ମଧ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବାୟୁକୁ ଅତିରିକ୍ତ ଚଳାଇନାହିଁ। ରାମଙ୍କ ନିମିତ୍ତେ ଓ ରାବଣଙ୍କ ପାଇଁ ମୁଁ ନିଜକୁ ଦମନ କରିଛି; ସମସ୍ତ ଦେବତା ଓ ଋଷିଗଣ ଏଠି ମୋତେ ସଫଳତା ଦିଅନ୍ତୁ। ବ୍ରହ୍ମା, ଦେବତା, ତପସ୍ୱୀ, ଅଗ୍ନି, ବାୟୁ, ପୁରୁହୂତ, ଓ ମଝିର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦେବତା ମୋତେ ସଫଳତା ଦିଅନ୍ତୁ। ବରୁଣ, ସୋମ, ଆଦିତ୍ୟ, ଅଶ୍ୱିନୀ, ମାରୁତ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦେବତା ମଧ୍ୟ ସଫଳତା ଦିଅନ୍ତୁ। ସମସ୍ତ ଜୀବ ଓ ଜୀବପତି ଏବଂ ଅଦୃଶ୍ୟ ଯାତ୍ରାକାରୀ ମଧ୍ୟ ମୋତେ ସଫଳତା ଦିଅନ୍ତୁ। କେବେ ମୁଁ ଏହି ମହାନ ମୁହଁ, ଉତ୍ତୋଳିତ ଧଳା ଦାନ୍ତ, ଦୂଷ୍ୟ ହୀନ ପବିତ୍ର ହାସ୍ୟ, ପଦ୍ମ ପତ୍ର ନୟନ, ଚନ୍ଦ୍ର ପରି ଚମକୁଥିବା ସୀତାଙ୍କୁ ଦେଖିବି? ଆଜି କିପରି ସୀତା, ମୃଦୁ ତପସ୍ୱୀ ମହିଳା, ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଦମିତ, ନିର୍ଦୟ ଦୁଷ୍ଟ ରାବଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଚୋରି ହୋଇ, ମୋ ଦୃଷ୍ଟିରେ ପ୍ରକଟ ହେବେ? ଏଠି ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶ ସର୍ଗ ଶେଷ ହେଲା। ଏବେ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶ ସର୍ଗ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଚିନ୍ତା କରି, ମନକୁ ସୀତାଙ୍କୁ ଉପରେ ଏକାଗ୍ର କରି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ହନୁମାନ ସେ ମହଳର ଦେଉଳ ଉପରେ ଠାକି ଲାଘିଲେ। ଦେଉଳ ଉପରେ ଦଉଡି, ମୁଁ ଶୁଭ ମଙ୍ଗଳ ବସନ୍ତର ଆରମ୍ଭରେ ଫୁଲିଥିବା ଅନେକ ପ୍ରକାର ଗଛ ଦେଖିଲେ। ସେ ଦେଖିଲେ ଅଶୋକ ଗଛ, ଫୁଲିଥିବା ଚମ୍ପକ, ଉଦ୍ଦାଳକ, ନାଗ, ଆମ୍ବ ଓ ବାନର ମୁହଁ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିବା ଗଛ। ଏପରି ଶତାଧିକ ଲତା ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ଆମ୍ବ ଉଦ୍ୟାନ ଦେଖି, ଧନୁର ତାର ଦ୍ୱାରା ମୁକ୍ତ ଅଗ୍ନି ଭଳି ଉଦ୍ୟାନ ଭିତରକୁ ଲାଘିଲେ। ଉଦ୍ୟାନ ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ଚାରିଦିଗରେ ଚାନ୍ଦି ଓ ସୁଵର୍ଣ୍ଣ ଗଛ ଦ୍ୱାରା ଘେରାଯାଇଥିବା, ପକ୍ଷୀମାନେ ରବାବ କରୁଥିବା ଉଦ୍ୟାନ ଦେଖିଲେ। ହନୁମାନ ଦେଖିଲେ ଏହି ଚମତ୍କାର, ବିବିଧ ବର୍ଣ୍ଣର ଉଦ୍ୟାନ, ଦଳ ଦଳ ଦେଖିଥିବା ପକ୍ଷୀ ଓ ହରିଣ ଦ୍ୱାରା ଭରି, ଉଦୟ ଚନ୍ଦ୍ର ପରି ଚମକୁଥିବା। ଏହି ଉଦ୍ୟାନ ବିଭିନ୍ନ ଫୁଲ ଓ ଫଳ ଦ୍ୱାରା ଭରି, ଶ୍ରୀଗାନ୍ଧର କୋଇଲା ଓ ମଦିରା ମତ ଶ୍ୟାମ କଞ୍ଚୁକୀ ମାଛ ଦ୍ୱାରା ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ। ଉଦ୍ୟାନ ସମୟରେ ଲୋକମାନେ ଆନନ୍ଦିତ, ଉତ୍ସାହିତ ପକ୍ଷୀ ଓ ପଶୁ ଦ୍ୱାରା ଭରି, ମଦିରା ମତ ନଚୁଥିବା ମୟୂର ଓ ଅନେକ ପକ୍ଷୀ ଦ୍ୱାରା ରବାବ କରୁଥିଲେ। ଅନ୍ନ ମହିଳା ସୀତାଙ୍କୁ ଖୋଜିବାରେ, ବାନର ଶୁଅ ପକ୍ଷୀମାନେ ଜାଗିଲେ। ପକ୍ଷୀମାନେ ଉଡିବାରେ, ତାଙ୍କର ପଖ ଦ୍ୱାରା ବାୟୁ ଚଳିଲା, ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ରଙ୍ଗର ଫୁଲ ଝରିଲା। ଫୁଲ ଦ୍ୱାରା ଆବୃତ ହନୁମାନ, ବାୟୁପୁତ୍ର, ଅଶୋକ ବନ ମଧ୍ୟରେ ଫୁଲ ଦ୍ୱାରା ଗଠିତ ପାହାଡ଼ ପରି ଚମକୁଥିଲେ। ମହାବାନର ଚାରିଦିଗରେ ଗଛ ଦଳ ମଧ୍ୟରେ ଦଉଡୁଥିବା ଦେଖି, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ବସନ୍ତ ଆସିଛି ବୋଲି ଭାବିଲେ। ଏଠି ଭୂମି, ଗଛ ଦ୍ୱାରା ଝରିଥିବା ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଫୁଲରେ ଭରି, ଉତ୍ସବ ପାଇଁ ଶୋଭିତ ମହିଳା ପରି ଚମକୁଥିଲା।