ହନୁମାନ୍ଙ୍କ ମନ ଭିତରେ ଅନେକ ପ୍ରକାର ଦୁଃଖ ଓ ଚିନ୍ତା ଭରି ଯାଇଥିଲା । ସେ ଭାବିଲେ, "ମୋ ଖବର ନ ମିଳିଲେ ବାନରମାନେ ବିଷ ଖାଇବେ, ଗଳା ଝୁଳାଇବେ, ଅଗ୍ନିକୁ ଆଶ୍ରୟ କରିବେ, ଉପବାସ କରିବେ କିମ୍ବା ଅସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରିବେ । ମୋ ଅସ୍ତିତ୍ୱ ନ ଥିଲେ ଭୟଙ୍କର କାନ୍ଦଣି, ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶର ନାଶ, ଓ ଅରଣ୍ୟବାସୀମାନଙ୍କ ଧ୍ୱଂସ ହେବ । ଏହିକାରଣରୁ ମୁଁ କିଶ୍କିନ୍ଧାକୁ ଫେରିବି ନାହିଁ, କାରଣ ମୈଥିଲୀ ବିନା ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ମୋତେ ସହ୍ୟ ହେଉନାହିଁ ।" "ମୁଁ ଫେରିନାହିଁ ହେଲେ ସେଇ ଦୁଇ ଧର୍ମାନୁଷ୍ଠାନ ଓ ପ୍ରବଳ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ, ଏବଂ ତୀବ୍ର ବାନରମାନେ ଆଶା ରଖି ଅପେକ୍ଷା କରିବେ । ମୁଁ ଯେଉଁଠି ଅଛି ସେଉଁଠି ହାତରେ କିମ୍ବା ମୁଁହରେ ଖାଇ, କନ୍ଦମୂଳ ଓ ଫଳ ଖାଇବି, ଏବଂ ଅରଣ୍ୟବାସୀ ହେଇ ରହିବି, କାରଣ ମୁଁ ଜନକନନ୍ଦିନୀଙ୍କୁ ଦେଖିନାହିଁ । ସମୁଦ୍ର ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଯେଉଁଠି ମୂଳ, ଫଳ, ଓ ଜଳ ପ୍ରଚୁର, ସେଉଁଠି ମୁଁ ଅରଣି କାଠରେ ଅଗ୍ନି ଜଳାଇ ଅଗ୍ନିପ୍ରବେଶ କରିବି । କିମ୍ବା ଧ୍ୟାନ ଓ ତପସ୍ୟା କରିବା ସମୟରେ କାଉଁ ଓ ଅରଣ୍ୟ ପଶୁମାନେ ମୋ ଦେହକୁ ଭୋଜନ କରିବେ ।" "ଏପରି ପ୍ରକାର ବିଦାୟ ମୁନିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟ ଦେଖାଯାଇଛି । ତେଣୁ ମୋ ମନ ନିଶ୍ଚୟ କରିଛି—ଯଦି ମୁଁ ଜାନକୀଙ୍କୁ ଦେଖିପାରିବି ନାହିଁ, ତେବେ ଜଳପ୍ରବେଶ କରିବି । ମୁଁ ଯେଉଁ ସୀତାଙ୍କୁ ଖୋଜୁଛି, ସେଇ ଅତି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମୂଳ ଓ ଫଳରେ ଶୋଭିତ, କୀର୍ତ୍ତି ଓ ଯଶ ମାଳାଧାରଣ କରିଛନ୍ତି, ସେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପାଇଁ ମୋ ହାତରୁ ହାରାଯିବେ । ମୁଁ ଏବେ ତପସ୍ବୀ ହେବି, ନିୟମିତ ଓ ସଂଯମିତ, ମୂଳ ଓ ଫଳ ଉପରେ ଜୀବନ ଯାପନ କରିବି; ତାଙ୍କୁ ଦେଖିବା ବିନା ମୁଁ ଫେରିବି ନାହିଁ ।" "ଯଦି ମୁଁ ସୀତାଙ୍କୁ ନ ଦେଖି ଫେରିଯାଏ, ତେବେ ଅଙ୍ଗଦ ଓ ସମସ୍ତ ବାନର ନଶ୍ଟ ହେଉଅ । ଧ୍ୱଂସ ଆଣି ଅନେକ ଦୋଷ, କିନ୍ତୁ ଜୀବନ ରଖିଲେ ଶୁଭ ମିଳେ; ତେଣୁ ମୁଁ ଜୀବନ ରକ୍ଷା କରିବି, କାରଣ ସମ୍ମିଳନ ନିଶ୍ଚିତ ।" ଏପରି ଅନେକ ପ୍ରକାର ଦୁଃଖ ଭାବି, ପ୍ରବଳ ବାନର ହନୁମାନ୍ ତାଙ୍କ ଶୋକର ସୀମା ଖୋଜିପାରିଲେ ନାହିଁ । କିଛି ସମୟ ପରେ ଦୃଢ଼ ଶକ୍ତି ଓ ଧୃତି ଆଣି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବାନର ଚିନ୍ତା କଲେ—"ମୁଁ ଦଶମୁଖୀ ରାବଣଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରିବି; ସୀତାଙ୍କୁ ଅପହରଣ କରାଯାଇଛି, କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କୁ ଆଉ ଫେରାଇ ଦେବି ।" କିମ୍ବା ତାଙ୍କୁ ଧରି, ସମୁଦ୍ର ଉପରେ ଲାଘି ରାମଙ୍କ ପାଖକୁ ନେଇଯିବି, ଯେପରି ଏକ ପଶୁକୁ ପଶୁପତିଙ୍କ ପାଖକୁ ନେଇଯାଯାଏ ।" ଏଭଳି ଚିନ୍ତାରେ ଲୀନ ହୋଇ, ସୀତାଙ୍କୁ ନ ଦେଖି, ହନୁମାନ୍ ଅତି ଶୋକ ଓ ଧ୍ୟାନରେ ଚିନ୍ତା କରୁଥିଲେ—"ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୁଁ ରାମଙ୍କ ଖ୍ୟାତିଶାଳୀ ପତ୍ନୀ ସୀତାଙ୍କୁ ଦେଖିବି ନାହିଁ, ଏହି ଲଙ୍କା ନଗରକୁ ପୁନିପୁନି ଖୋଜିବି । ଏବଂ ଯଦି ସମ୍ପାତିଙ୍କ କଥା ଅନୁସାରେ ମୁଁ ରାମଙ୍କ ପାଖକୁ ତାଙ୍କର ପତ୍ନୀ ଛାଡ଼ି ଫେରିଯିବି, ତେବେ ରଘୁବଂଶୀ ରାମ ସମସ୍ତ ବାନରମାନେକୁ ଦଗ୍ଧ କରିଦେବେ । ଏଠିଏ ମୁଁ ନିୟମିତ ଖାଦ୍ୟ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ସଂଯମ ରଖି ରହିବି; ମୋ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ବାନର ଓ ମନୁଷ୍ୟ ନଶ୍ଟ ହେଉ ନାହିଁ ।" "ଏହି ମହାଶୋଭାୟମାନ ଅଶୋକବନକୁ ମୁଁ ଅବଶ୍ୟ ଯିବି, କାରଣ ଏଠା ମୁଁ ଏଯାଏଁ ତଲାଶ କରିନାହିଁ ।" ଏଭଳି ଭାବି, ହନୁମାନ୍ ଭଲ ଭାବରେ ବସୁ, ରୁଦ୍ର, ଆଦିତ୍ୟ, ଅଶ୍ୱିନୀ, ଓ ମାରୁତ ଦେବତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ରାକ୍ଷସମାନେର ଶୋକ ବଢ଼ାଇବାକୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ । "ରାକ୍ଷସମାନେକୁ ଜୟ କରି, ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶର ଶୋଭା ସୀତାଙ୍କୁ ରାମଙ୍କୁ ଫେରାଇ ଦେବି, ଯେପରି ତପସ୍ବୀଙ୍କୁ ସିଦ୍ଧି ଦିଆଯାଏ ।" ଏପରି ଭାବି, କିଛି ଖ୍ଷଣ ଧ୍ୟାନ କରି, ଚିନ୍ତା ଭିତରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ବାୟୁପୁତ୍ର ହନୁମାନ୍ ଦୃଢ଼ ହସ୍ତ ଉପରେ ଉଠିଲେ । ସେ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ, ଜନକନନ୍ଦିନୀ ଦେବୀକୁ, ରୁଦ୍ର, ଇନ୍ଦ୍ର, ଯମ, ବାୟୁ, ଚନ୍ଦ୍ର, ଅଗ୍ନି, ଓ ମାରୁତ ଦେବତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ । ଏପରି ଭାବରେ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ନମସ୍କାର କରି, ହନୁମାନ୍ ଅଶୋକବନ ପାଖକୁ ଚାରିପାଖ ଦୃଷ୍ଟି ପାତିଲେ । ପ୍ରଥମେ ମନରେ ଶୁଭ୍ର ଅଶୋକବନକୁ ଯାଇ, ବାୟୁପୁତ୍ର ହନୁମାନ୍ ତାଙ୍କ ଆଗାମୀ କାର୍ଯ୍ୟ ଉପରେ ଚିନ୍ତା କଲେ । ସେ ଭାବିଲେ, "ଏହି ପବିତ୍ର ଅଶୋକବନ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଅନେକ ରାକ୍ଷସ ଓ ବୃକ୍ଷରେ ଭରିଯିବା । ଏଠାରେ ନିଶ୍ଚିତ ରୂପେ ପ୍ରହରୀମାନେ ରଖାଯାଇଛନ୍ତି; ଏଠାରେ ଏପରି ଶକ୍ତି ଅଛି ଯେ, ଦେବତାମଧ୍ୟ ଅତ୍ୟଧିକ ବାୟୁ ଚଳାଉନ୍ତି ନାହିଁ ।" ହନୁମାନ୍ ଭାବିଲେ, "ମୁଁ ରାମ ଓ ରାବଣଙ୍କ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଏଠି ସଂଯମ ରଖିଛି; ସମସ୍ତ ଦେବତା ଓ ଋଷିମାନେ ଏଠି ମୋତେ ସିଦ୍ଧି ଦିଅନ୍ତୁ ।" "ବ୍ରହ୍ମା, ଦେବତା, ତପସ୍ବୀ, ଅଗ୍ନି, ବାୟୁ, ପୁରୁହୂତ, ବଜ୍ରଧାରୀ ଇନ୍ଦ୍ର ମୋତେ ସିଦ୍ଧି ଦିଅନ୍ତୁ । ଭାରୁଣ, ସୋମ, ଆଦିତ୍ୟ, ଅଶ୍ୱିନୀ, ମାରୁତ—ସମସ୍ତ ମୋ ପ୍ରୟାସରେ ସଫଳତା ଦିଅନ୍ତୁ । ସମସ୍ତ ଜୀବ, ପ୍ରଜାପତି, ଏବଂ ଅଦୃଶ୍ୟ ଯେଉଁମାନେ ପଥେ ଚଳନ୍ତି ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ମୋତେ ସିଦ୍ଧି ଦିଅନ୍ତୁ ।" "କେବେ ମୁଁ ସେଇ ମୂକ୍ତ ହସ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଦାନ୍ତ, କମଳପତ୍ର ନୟନ, ଚନ୍ଦ୍ରପ୍ରଭା ମୁଖ ଦେଖିପାରିବି ? ଏଇ ଦିନ ସେଇ ସଂଯମିତ, ମୃଦୁ, ତପସ୍ବିନୀ, ଦୁଷ୍ଟ ଓ ନିର୍ଦୟ ରାକ୍ଷସଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅପହୃତା ସୀତା କେମିତି ମୋ ନୟନ ପାଖରେ ପ୍ରକଟ ହେବେ ?" ଏହିପରି ଚିନ୍ତା ଓ ନିଶ୍ଚୟ ପରେ, ମହାବଳୀ, ତେଜସ୍ବୀ ହନୁମାନ୍ କିଛି ଖ୍ଷଣ ଧ୍ୟାନ କରି, ସୀତାଙ୍କୁ ଚିନ୍ତା କରି, ସେଇ ମହାନ ମହଲର ପାର ଦେଉଳ ଉପରେ ଝାପିଲେ । ଦେଉଳ ଉପରେ ଦଣ୍ଡାଇ, ମହାବୀର ବାନର ହନୁମାନ୍ ଦେଖିଲେ ଯେ, ତାଳ ଓ ଫୁଲ ଫୁଟିଥିବା ଏକାଧିକ ବୃକ୍ଷ ରହିଛି, ଯାହା ଶୀତଳ ବସନ୍ତ ଋତୁର ଆରମ୍ଭରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁନ୍ଦର ଦେଖାଯାଉଛି । ସେ ଦେଖିଲେ ଦ୍ରୁମ ମାଳା ଭିତରେ ଅଶୋକ, କମ୍ପକ, ଉଦ୍ଦାଳକ, ନାଗ ବୃକ୍ଷ, ଆମ୍ବ ଓ ବାନର ମୁହଁ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିବା ବୃକ୍ଷ । ଏପରି ଶତଶଖ ଲତାରେ ଶୋଭିତ ଆମ୍ବ ଉଦ୍ୟାନ ଦେଖି, ଧନୁର ତୀର ପରି ଏକ ଅଶୋକବନ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ । ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଉଦ୍ୟାନ ମଧ୍ୟରେ, ଯେଉଁଠାରେ ପକ୍ଷୀମାନେ ଚିତ୍କାର କରୁଛନ୍ତି ଓ ଚାରିପାଖରେ ରୂପା ଓ ସୁନାର ବୃକ୍ଷ ରହିଛି, ହନୁମାନ୍ ପ୍ରବେଶ କଲେ ।