ରାମାୟଣର ଏହି ଅଧ୍ୟାୟରେ, ହନୁମାନଙ୍କ ମନରେ ଭୟ, ଦୁଃଖ ଏବଂ ଅନେକ ଚିନ୍ତା ଘନା ହେଇ ଆସିଲା। ସେ ଭାବିଲେ—ଯଦି ରାମଙ୍କ ଦୁଇ ଭାଇ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ଭରତ ହରାଇଯିବେ, ତେବେ ଭରତ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିବେ; ଭରତଙ୍କୁ ଦେଖି ଶତ୍ରୁଘ୍ନ ମଧ୍ୟ ବଞ୍ଚିପାରିବେନି। ପୁଅମାନେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଲେ, କୌଶଲ୍ୟା, ସୁମିତ୍ରା ଓ କୈକେୟୀ ମାନେ ମଧ୍ୟ ଦୀର୍ଘ ଦୁଃଖରେ ବଞ୍ଚିପାରିବେନି। ଏହାରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ସୁଗ୍ରୀବ, ମକ୍କୁଟ୍ତମ ବନରାଜ, ରାମଙ୍କ ଏହି ଦୁଃଖ ଦେଖି ନିଜ ପ୍ରାଣ ଦେଇ ଦେବେ। ରୁମା, ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ଦୁଃଖରେ ଦୁଃଖିତ ଓ ନିରାନନ୍ଦ, ତାଙ୍କର ଉପବାସ ଓ ତ୍ୟାଗରେ ନିଜ ପ୍ରାଣ ଦେଇ ଦେବେ। ତାରା, ଭାଲିଙ୍କ ଦୁଃଖରେ ଅତି ଶୋକିତ ଓ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଦୁଃଖରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିବେ। ଅଙ୍ଗଦ, ଜନନୀ ଜନକ ଓ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ଦୁଃଖ ଦେଖି ନିଜ ପ୍ରାଣ ଦେଇ ଦେବେ। ରାମଙ୍କ ଦୁଃଖରେ ବନରାଜମାନେ ନିଜ ମୁଣ୍ଡ ପାଣି ଓ ମୁଷ୍ଟିରେ ମାରି ଦୁଃଖ ଜଣାଇବେ। ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ଦୟା, ଉପହାର ଓ ସମ୍ମାନରେ ପାଳିତ ବନରାଜମାନେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିବେ। ବନରାଜମାନେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ ଅଟବା, ପାହାଡ଼, ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅଶ୍ରୟସ୍ଥଳରେ ଖେଳ ଉପଭୋଗ କରିପାରିବେନି। ଲୋକପତିଙ୍କ ଦୁଃଖରେ, ପୁଅ, ପତ୍ନୀ, ମନ୍ତ୍ରୀ ସହିତ ବନରାଜମାନେ ପାହାଡ଼ ଶିଖର, ମାଟି ଓ କଠିନ ସ୍ଥଳରୁ ଜୀବନ ତ୍ୟାଗ କରିବେ। କେହି ବିଷ ପାନ, କେହି ଝୁଲିବା, କେହି ଅଗ୍ନିରେ ପ୍ରବେଶ, କେହି ଉପବାସ, କେହି ଶସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଜୀବନ ଦେଇ ଦେବେ। ହନୁମାନ ଭାବିଲେ—ମୋ ଅନୁପସ୍ଥିତିରେ ଭୟଙ୍କର କାନ୍ଦା, ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶର ବିନାଶ ଓ ଅଟବାବାସୀମାନେ ନଷ୍ଟ ହେବେ। ଏହି ଦୁଃଖ ଦେଖି ମୁଁ କିଶ୍କିନ୍ଧାକୁ ଫେରିବି ନାହିଁ, କାରଣ ମୁଁ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ମୈଥିଲୀ ବିନା ଦେଖିପାରିବି ନାହିଁ। ମୁଁ ଏଠାରୁ ନ ଫେରିଲେ, ଦୁଇ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଶୂର ଓ ତ୍ୱରିତ ବନରାଜମାନେ ଆଶାରେ ଅପେକ୍ଷା କରିବେ। ମୁଁ ମୌଁ ହାତ କିମ୍ବା ମୁଁ ମୁଁ ମୁଖରେ ଖାଇ, ମୂଳ ଓ ଫଳ ଉପରେ ଜୀବନ ଯାପନ କରି ଅଟବାବାସୀ ହେଇଯିବି, କାରଣ ମୁଁ ଜନକନନୀ ସୀତାଙ୍କୁ ଦେଖିନାହିଁ। ସମୁଦ୍ରପାର ଏକ ଦେଶରେ, ଯେଉଁଠାରେ ମୂଳ, ଫଳ ଓ ଜଳ ଅଧିକ, ମୁଁ ଏକ ଚିତା ତିଆରି କରି ଅରଣି କାଠରେ ଅଗ୍ନି ଜ୍ୱଳାଇ ତାହାରେ ପ୍ରବେଶ କରିବି। କିମ୍ବା ଧ୍ୟାନ ଓ ତପସ୍ୟାରେ ବସି ରହିବି, ଏବଂ କାଉଁ ଓ ଜଙ୍ଗଲି ପଶୁମାନେ ମୋ ଦେହକୁ ଭକ୍ଷିବେ। ଏପରି ଚାଳ ମୁନିମାନେ ମଧ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରିଛନ୍ତି, ତେଣୁ ମୋ ମନ ନିଶ୍ଚିତ—ଯଦି ମୁଁ ଜନକିକୁ ଦେଖିନାହିଁ, ମୁଁ ଜଳରେ ପ୍ରବେଶ କରିବି। ଉତ୍ତମ ମୂଳ ଦ୍ୱାରା, ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ଖ୍ୟାତି ଓ ପ୍ରଶଂସାରେ ମାଳ୍ୟିତ, ସୀତା, ଯାହାକୁ ମୁଁ ଖୋଜୁଛି, ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୋ ପାଖରେ ନ ଥିବେ। ମୁଁ ଏକ ତପସ୍ୱୀ ହେବି, ନିୟମିତ, ମୂଳ ଓ ଫଳ ଉପରେ ଜୀବନ ଯାପନ କରିବି; ତାଙ୍କ ଶ୍ୟାମ ଚକ୍ଷୁ ସୀତାଙ୍କୁ ଦେଖିବା ବିନା ଫେରିବି ନାହିଁ। ଯଦି ମୁଁ ସୀତାଙ୍କୁ ନ ପାଇ ଫେରିବି, ତେବେ ଅଙ୍ଗଦ ଓ ସମସ୍ତ ବନରାଜ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିବେ। ନଷ୍ଟ ହେବାରେ ଅନେକ ଦୋଷ ଅଛି, କିନ୍ତୁ ବଞ୍ଚିବାରେ ଭାଗ୍ୟ ଅଛି; ତେଣୁ ମୁଁ ନିଜ ପ୍ରାଣ ରକ୍ଷା କରିବି, କାରଣ ମିଳନ ନିଶ୍ଚିତ। ଏପରି ଅନେକ ଦୁଃଖ ଭାବି ହନୁମାନ ତାଙ୍କ ଦୁଃଖର ଶେଷ ନ ପାଇଲେ। ତାପରେ, ନିଜ ଧୃତି ପୁନଃ ଲାଭ କରି, ହନୁମାନ ଭାବିଲେ—'ମୁଁ ଦଶମୁଖ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାବଣକୁ ବଧ କରିବି; ସୀତା ଅପହୃତ ହେଉ, କିନ୍ତୁ ସେ ରାମଙ୍କୁ ପୁନଃ ଦେଉଅ।' କିମ୍ବା ରାବଣକୁ ଧରି, ମୁଁ ସମୁଦ୍ର ଉପରେ ଲାଘି ରାମଙ୍କ ପାଖକୁ ନେଇଯିବି, ଯେପରି ଜନ୍ତୁକୁ ପଶୁପତିଙ୍କୁ ଦିଅ ଯାଏ। ଏପରି ଭାବନାରେ ଲିନ୍ ହୋଇ, ସୀତାଙ୍କୁ ନ ଦେଖି, ହନୁମାନ ତାଙ୍କ ହୃଦୟରେ ଧ୍ୟାନ ଓ ଦୁଃଖ ନେଇ ଚିନ୍ତା କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ଯେପରିଯନ୍ତ ସୀତା, ରାମଙ୍କ ଖ୍ୟାତିଶାଳୀ ପତ୍ନୀ, ମୋ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଆସିବେ, ମୁଁ ଏହି ଲଙ୍କା ନଗରକୁ ପୁନଃପୁନଃ ଖୋଜିବି। ଯଦି ସମ୍ପାତିଙ୍କ କଥା ଅନୁସରି ମୁଁ ସୀତାବିନା ରାମଙ୍କ ପାଖକୁ ଫେରିବି, ରଘୁବଂଶୀ ରାମ ସମସ୍ତ ବନରାଜମାନେକୁ ଜଳାଇ ଦେବେ। ଏଠାରେ ଏକା ଖାଦ୍ୟ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିୟମିତ କରି ରହିବି; ମୋ ଦ୍ୱାରା କୌଣସି ମନୁଷ୍ୟ ଓ ବନରାଜ ନଷ୍ଟ ହେଉ ନାହିଁ। ଏହି ମହା ଅଶୋକବନ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବୃକ୍ଷରେ ଭରିତ, ମୁଁ ଏଠାକୁ ଯିବି, କାରଣ ଏଠା ଏଯାଁଖୋଜି ନାହିଁ। ମୁଁ ବସୁ, ରୁଦ୍ର, ଆଦିତ୍ୟ, ଅଶ୍ୱିନ, ମାରୁତମାନେ, ଏବଂ ଦେବତାମାନେକୁ ନମସ୍କାର କରି, ଦାନବମାନେର ଦୁଃଖ ବଢ଼ାଇବାକୁ ଯାଉଛି। ଦାନବମାନେକୁ ବିଜୟ କରି, ମୁଁ ଉତ୍ତମ ଲକ୍ଷଣା ସୀତା, ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶର ମହିଳା, ରାମଙ୍କୁ ଫେରାଇ ଦେବି, ଯେପରି ତପସ୍ୱୀକୁ ସିଦ୍ଧି ଦିଅଯାଏ। ଏପରି ଭାବି, ଚିନ୍ତା ଓ ଭୟ ମୁକ୍ତ କରି, ବଳଶାଳୀ ବାୟୁପୁତ୍ର ହନୁମାନ ଉଠିଲେ। ସେ ରାମ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଜନକନନୀ ସୀତା, ରୁଦ୍ର, ଇନ୍ଦ୍ର, ଯମ, ବାୟୁ, ଚନ୍ଦ୍ର, ଅଗ୍ନି, ମାରୁତମାନେ ଓ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ। ଏପରି ନମସ୍କାର କରି, ବାୟୁପୁତ୍ର ହନୁମାନ ଅଶୋକବନ ଦିଗରେ ଦୃଷ୍ଟି ଦେଲେ। ମନରେ ପ୍ରଥମେ ଶୁଭ ଅଶୋକବନକୁ ଯାଇ, ନିଜ ପ୍ରସ୍ଥାନ ବିଚାର କରିଲେ। ନିଶ୍ଚିତ ଏହି ଶୁଭ ଅଶୋକବନ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ପବିତ୍ର, ଦାନବମାନେ ଭରି ଅଛନ୍ତି ଓ ବୃକ୍ଷରେ ଭରିତ। ନିଶ୍ଚିତ ଏଠାରେ ବୃକ୍ଷ ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ରକ୍ଷୀମାନେ ରଖାଯାଇଛନ୍ତି; ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ଆତ୍ମା ମହାପ୍ରଭୁ ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ବାୟୁକୁ ବେଶି ଚଳାଇନାହାନ୍ତି। ମୁଁ ରାମ ଓ ରାବଣ ପାଇଁ ନିଜକୁ ସଂଯମ କରିଛି; ସମସ୍ତ ଦେବତା ଓ ଋଷିମାନେ ଏଠାରେ ମୋତେ ସିଦ୍ଧି ଦିଅନ୍ତୁ। ବ୍ରହ୍ମା, ନିଜ-ଜନ୍ମା ଦେବତା, ଦେବ, ତପସ୍ୱୀ, ଅଗ୍ନି, ବାୟୁ, ପୁରୁହୂତ, ଓ ବଜ୍ରଧାରୀ ମୋତେ ସିଦ୍ଧି ଦିଅନ୍ତୁ। ଏପରି ଭାବନା, ଦୃଢ଼ ଦୃଢ଼ ଚିନ୍ତା ଓ ନିଶ୍ଚୟ ନେଇ, ହନୁମାନ ଅଶୋକବନ ଦିଗରେ ଚାଲିଲେ, ଏବଂ ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ।