ସଗର ରାଜାଙ୍କ ପୁଅମାନେ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଆମେ ତୁମର ଯଜ୍ଞଘୋଡ଼ାକୁ ଦେଖୁନାହିଁ, ଏବଂ କିଏ ନେଇଗଲା ତାହା ମଧ୍ୟ ଜାଣିପାରୁନାହିଁ। ଏଉଁ ସ୍ଥିତିରେ କଣ କରିବା ଉଚିତ, ଦୟାକରି ଭଲ ଭାବିବାକୁ ଆଦେଶ ଦିଅ।” ସେମାନଙ୍କର ଏହି କଥା ଶୁଣି ସଗର ରାଜା, ରଘୁବଂଶର ଏ ଉତ୍ତମ, କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ କହିଲେ, “ପୁନି ମାଟି ଖୋଦ, ଭଲ ହେଉ। ପୃଥିବୀର ସତହ ଭଙ୍ଗ କର। ଘୋଡ଼ା ଚୋରକୁ ଯେଉଁଠି ମିଳିବ, ତୁମେ କାମ ସଫଳ କରି ଫେରିଆସ।” ପିତାଙ୍କ ଏହି ଆଦେଶ ମିଳିବା ସହିତ, ସଗରଙ୍କ ଷାଠି ହଜାର ପୁଅ ତଳପାତାଳ ଦିଗରେ ଦୌଡ଼ିଗଲେ। ଖୋଦିଖୋଦି ଚାଲିଯିବା ସମୟରେ ସେମାନେ ଏକ ବିଶାଳ ପାହାଡ଼ ଭଳି ତେଜସ୍ବୀ ଅଜଗର ଦେଖିଲେ, ଯାହାର ଚକ୍ଷୁ ଅସ୍ତବ୍ୟସ୍ତ ଥିଲା, ଏବଂ ସେ ପୃଥିବୀକୁ ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ଧରିଥିଲେ। ପୃଥିବୀର ପାହାଡ଼, ଜଙ୍ଗଲ ସହିତ ସେ ମହାଜନ୍ତୁ ସବୁ ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ଧରିଥିଲେ। ଏହି ମହାଜନ୍ତୁ ଯେତେବେଳେ କ୍ଲାନ୍ତ ହୋଇ ବିଶ୍ରାମ ପାଇଁ ମୁଣ୍ଡ ହଲାଇଥାଏ, ସେତେବେଳେ ପୃଥିବୀ କମ୍ପିଉଠେ। ସେମାନେ ସେ ଦିଗର ରକ୍ଷକ ଅଜଗରଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଲେ, ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରି, ସେଉଁଠାରୁ ଆଉ ତଳକୁ ଖୋଦି ଚାଲିଗଲେ। ପୂର୍ବ ଦିଗ ଭଙ୍ଗ କରି, ସେମାନେ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ମଧ୍ୟ ଖୋଦିଲେ, ଏଉଁଠି ମଧ୍ୟ ଏକ ବିଶାଳ ଅଜଗର ଦେଖିଲେ। ସେଉଁଠି ସେମାନେ ମହାପଦ୍ମ ନାମକ ଏକ ବିଶାଳ ଆତ୍ମା ଅଛନ୍ତି, ପାହାଡ଼ ଭଳି ଆକୃତିର, ଯିଏ ପୃଥିବୀକୁ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ଧରିଛନ୍ତି—ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ସେମାନେ ବିଶ୍ମୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ। ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରି, ପଶ୍ଚିମ ଦିଗ ଭଙ୍ଗ କଲେ। ସେଉଁଠି ସେମାନେ ସୌମନସ ନାମର ଏକ ବିଶାଳ ଅଜଗର ଦେଖିଲେ, ସେହି ମଧ୍ୟ ପାହାଡ଼ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରି, ସେଉଁଠି ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, ତାଙ୍କୁ କିଛି ହୋଇନଥିଲା, ଏବଂ ଚନ୍ଦ୍ରଦିଗକୁ ଖୋଦିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ସେମାନେ ଧଳା ଭଦ୍ର ନାମକ ଅଜଗରଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଯିଏ ଶୁଭ ଆକୃତିରେ ପୃଥିବୀକୁ ଧରିଛନ୍ତି। ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କଲେ, ପୃଥିବୀର ସତହ ଭଙ୍ଗ କଲେ। ତାପରେ, ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଇଶାନ କୋଣକୁ ଯାଇ, ସମସ୍ତେ କ୍ରୋଧରେ ପୃଥିବୀ ଖୋଦିଲେ। ସେଉଁଠି ସେମାନେ କପିଳ, ଶାଶ୍ୱତ ବାସୁଦେବଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ। ଏବଂ ସେ ଦେବଙ୍କ ନିକଟରେ ଯଜ୍ଞଘୋଡ଼ା ଘୂରୁଁଥିବା ଦେଖି, ସମସ୍ତେ ଅତିଆନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ। ଏହି ଲୋକଟିଏ ଯଜ୍ଞ ନାଶକ ଭାବେ ଚିହ୍ନି, ସେମାନଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ କ୍ରୋଧରେ ଲାଲ ହେଲା, କଠା, ହଳ, ଗଛ ଏବଂ ପାଥର ନେଇ ତାଙ୍କୁ ଉପରେ ଝପଟିଲେ। ସେମାନେ ଚିତ୍କାର କଲେ, “ଥମ, ଥମ! ତୁମେ ଆମର ଯଜ୍ଞଘୋଡ଼ା ଚୋରି କରିଛ!” “ତୁମେ ଦୁଷ୍ଟମନା! ଆମେ ସଗରଙ୍କ ପୁଅ, ଏଉଁଠି ପହଞ୍ଚିଛୁ!” ଏହି କଥା ଶୁଣି, କପିଳ ମହାକ୍ରୋଧରେ ଗଜ୍ଜନ କଲେ। ତାଙ୍କ ଅପାର, ମହାନ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା, ସମସ୍ତ ସଗରପୁଅଙ୍କୁ ତାତ୍କ୍ଷଣିକ ଭସ୍ମ କରିଦେଲେ। ଏଉଁ ସବୁ ଘଟଣା ପରେ, ମହାକବି ବାଲ୍ମୀକିଙ୍କ ରାମାୟଣର ବାଳକାଣ୍ଡର ଏକଚାଳିଶ ଶ୍ଲୋକ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। ସଗର ରାଜା ଦେଖିଲେ, ତାଙ୍କ ପୁଅମାନେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ଫେରିନାହାନ୍ତି। ସେ ତାଙ୍କ ପୌତ୍ର, ତାଙ୍କ ଆପଣ ତେଜରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଅନଶୁମାନ୍ଙ୍କୁ କହିଲେ, “ତୁମେ ସାହସୀ, ଜ୍ଞାନରେ ପାରଙ୍ଗତ, ଆଗ୍ରଜମାନଙ୍କ ପରି ତେଜସ୍ବୀ। ଯେଉଁପଥରେ ଘୋଡ଼ା ନେଇଯାଇଯିଏ, ସେହି ପଥ ଅନ୍ୱେଷଣ କର। ପୃଥିବୀ ତଳେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭୂତମାନେ ବସନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ମୁହଁ ଦେବାକୁ ତୁମେ ତଳୱାର ଓ ଧନୁ ଧର। ଯେଉଁମାନେ ଦେବାଦିକୁ ଦେଖିବାଯୋଗ୍ୟ, ସେମାନଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରିବା ପରେ, ଯେଉଁମାନେ ବାଧା ଦେଉଛନ୍ତି, ସେମାନେକୁ ମାରି, ଯଜ୍ଞ ସଫଳ କରି ଫେରିଆସ।” ଏପରି ମହାନ୍ ଆତ୍ମା ସଗରଙ୍କ ଆଦେଶ ଶୁଣି, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଅନଶୁମାନ୍ ଧନୁ ଓ ତଳୱାର ନେଇ ହଲକା ପଦେ ଚାଲିଗଲେ। ସେ ପୂର୍ବଜମାନେ ଖୋଦିଥିବା ତଳ ମାର୍ଗକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ସେଠାରେ ଦେବ, ଦାନବ, ଯକ୍ଷ, ପିଶାଚ, ପକ୍ଷୀ, ଓ ସର୍ପମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହେଲେ। ସେ ଦିଗର ଅଜଗରଙ୍କୁ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କଲେ, ସେମାନଙ୍କ ଖବର ନେଲେ, ଏବଂ ପୂର୍ବଜମାନେ ଓ ଘୋଡ଼ା ଚୋରକୁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ। ଇଏ ଶୁଣି, ଦିଗର ଅଜଗର କହିଲେ, “ଅଶମଞ୍ଜ, ତୁମର କାମ ସଫଳ ହେବ; ଘୋଡ଼ା ସହିତ ଶୀଘ୍ର ଫେରିଅ।” ଏହି କଥା ଶୁଣି, ସେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦିଗର ଅଜଗରଙ୍କୁ ଶ୍ରେୟ କ୍ରମରେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ। ସମସ୍ତ ଦିଗର ରକ୍ଷକମାନେ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଲେ ଓ କହିଲେ, “ଘୋଡ଼ା ସହିତ ତୁମେ ଫେରିଅ।” ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଦ୍ରୁତ ପଦେ ସେ ଏଉଁଠି ପହଞ୍ଚିଲେ, ଯେଉଁଠି ସେମାନଙ୍କ ପୂର୍ବଜ ସଗରପୁଅମାନେ ଭସ୍ମ ହୋଇଥିଲେ। ଏଉଁଠି ସେ ଗଭୀର ଶୋକରେ କ୍ରନ୍ଦନ କଲେ, ମନ ଦୁଃଖରେ ଭରିଗଲା। ଏଉଁଠି ସେ, ଅତି ଦୁଃଖିତ ଅବସ୍ଥାରେ, ଯଜ୍ଞଘୋଡ଼ାକୁ ଚାଲିଘୁରୁଁଥିବା ଦେଖିଲେ। ସେ ରାଜପୁତ୍ରମାନେ ପାଇଁ ଜଳତର୍ପଣ କରିବାକୁ ଚାହିଲେ, କିନ୍ତୁ କୌଣସି ଜଳାଶୟ ମିଳିଲା ନାହିଁ। ଚାରିପାଖ ଦୃଢ଼ ଦୃଷ୍ଟି ଦେଇ ଦେଖିଲେ, ସେଉଁଠି ପକ୍ଷୀରାଜ ସୁପର୍ଣ୍ଣଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଯିଏ ତାଙ୍କ ପୂର୍ବଜଙ୍କର ମାମା, ବାୟୁ ସମ ଦ୍ରୁତ। ବିନତାନନ୍ଦନ ସୁପର୍ଣ୍ଣ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ, “ମନୁଷ୍ୟଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଦୁଃଖ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ; ଏହି ମୃତ୍ୟୁକୁ ଏହି ସଂସାର ଗ୍ରହଣ କରିଛି।