ହନୁମାନ୍ ରାବଣଙ୍କ ଅନ୍ତଃପୁରରେ ପ୍ରବେଶ କରିଲେ। ସେଠାରେ ସେ ଦେଖିଲେ—ରାବଣ ଏକ ହଜାର ଶୁଭ୍ର ଅଳଙ୍କାର ପିନ୍ଧିଥିବା, ସୁନ୍ଦର ଆକୃତିର ନାରୀମାନେ ଦ୍ୱାରା ଚାରିପାଖରେ ଘିରିଥିଲେ। ସେମାନେ ଆଲାପ ଓ ଗୀତରେ ପାରଙ୍ଗତ, ଆକର୍ଷକ ଓ ରମ୍ୟ। ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ ନାରୀ ରାବଣଙ୍କ ସହିତ ସମୟ ଓ ସ୍ଥାନ ଅନୁଯାୟୀ ଉଚିତ କଥା କହୁଥିଲେ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ମଧ୍ୟରେ ଆନନ୍ଦ ଦେବାରେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ଥିଲେ। ବାନରମୁଖ୍ୟ ହନୁମାନ୍ ଏହା ଦେଖିଲେ। ଏହାଠାରେ, ଅନ୍ୟ ଏକ ସ୍ଥାନରେ ସେ ଦେଖିଲେ—ଏକ ହଜାର ଯୁବତୀ, ଅଦ୍ଭୁତ ସୌନ୍ଦର୍ୟର ଓ ଆଲାପରେ ପାରଙ୍ଗତ, ଶୟନାସୀନ ଅବସ୍ଥାରେ ଅଛନ୍ତି। ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ, ଯିଏ ସମୟ ଓ ସ୍ଥାନ ଅନୁଯାୟୀ ଉଚିତ କଥା କହିପାରନ୍ତି, ସେ ମଧ୍ୟ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଓ ଶୟନାସୀନ ଅବସ୍ଥାରେ ଥିଲେ। ରାକ୍ଷସରାଜ ରାବଣ ଏହି ସମସ୍ତ ନାରୀମାନେ ଦ୍ୱାରା ଘିରିଥିଲେ, ଏମିତି ଲାଗୁଥିଲା—ଯେମିତି ଅରଣ୍ୟରେ ଏକ ବଡ଼ ହାତୀ ଅନେକ ହସ୍ତିନୀ ଦ୍ୱାରା ଘିରିଯାଏ। ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ବାନରମୁଖ୍ୟ ହନୁମାନ୍ ରାବଣଙ୍କ ଅନ୍ତଃପୁର ମଧ୍ୟରେ ଏକ ମହା ମଦିରାଗୃହ ଦେଖିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଆନନ୍ଦ ଓ ଭୋଜନ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ ଥିଲା। ସେଠାରେ ମଦିରା ଗୃହରେ ହରିଣ, ମହିଷ ଓ ବନ୍ଦର ମାଂସ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇ ରଖାଯାଇଥିଲା। ସୁନାର ଚୌଡ଼ା ପାତ୍ରରେ ମୟୂର ଓ କୁକୁଡ଼ି ମାଂସ ଅସ୍ପୃଷ୍ଟ ଅବସ୍ଥାରେ ଥିଲା। ହନୁମାନ୍ ଦେଖିଲେ—ବନ୍ଦର ମୁଣ୍ଡ, ଗଣ୍ଡର ମାଂସ, ଦହି ଓ ଲୁଣ ଦ୍ୱାରା ମସଲା ହୋଇଥିବା ଗଣ୍ଡର ମାଂସ, ଏବଂ ହରିଣ ଓ ମୟୂର ମାଂସ ଶଳାକାରେ ଗୁଥିଥିଲା। ପରିବିଧି ଓ ଛାଗ, ଅଧଖାଇ ଖରା ଏବଂ ଅନେକ ଶଳାକା ଲାଗିଥିବା ମହିଷ, ଏବଂ ଖାଇବା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇଥିବା ଛାଗ ମଧ୍ୟ ଦେଖିଲେ। ସେଠାରେ ମଞ୍ଜୁଳ ଓ କଠିନ ଖାଦ୍ୟ, ଚଟାଇବା, ପିଇବା, ଖାଇବା ପାଇଁ ଭିନ୍ନ-ଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ମିଠା-ତିକ୍ତ ଓ ରଙ୍ଗିନ ମିଷ୍ଟାନ୍ନ ଥିଲା। ଅନେକ ପ୍ରକାର ଭୂଷଣ, ଅଳଙ୍କାର, ମୂଲ୍ୟବାନ ଜିନିଷ, ଗଡ଼ିଯାଇଥିବା ପାତ୍ର, ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଫଳ ଛିଟିଯାଇଥିଲା। ଫୁଲର ଅର୍ପଣରେ ଭୂମି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଦେଖାଯାଉଥିଲା; ସୁନ୍ଦର ଶଯ୍ୟା ଓ ଆସନ ଏଠାଉଠା ଚିତ୍ରଶାଳୀ ଭାବେ ରଖାଯାଇଥିଲା। ମଦିରାଗୃହ ଅଗ୍ନି ବିନା ମଧ୍ୟ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଦେଖାଯାଉଥିଲା; ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ମଧୁର ଓ ବିଶିଷ୍ଟ ଖାଦ୍ୟ ସେଠାରେ ଥିଲା। ଭଲ ଭାବେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ମାଂସ ଏକାଏକି ରଖାଯାଇଥିଲା; ଦେବମୟ, ସ୍ପଷ୍ଟ ଓ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ମଦ୍ୟ ଏବଂ ବିଶେଷ ରୂପେ ତିଆରି ହୋଇଥିବା ମଦ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଥିଲା। ଚିନି, ମଧୁ, ଫୁଲ ଓ ଫଳ ଭିତିକ ମଦ୍ୟ ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ଗନ୍ଧ ଦ୍ରବ୍ୟ ଏକାଏକି ଚିତ୍ରଶାଳୀ ଭାବେ ରଖାଯାଇଥିଲା। ଭୂମି ଅନେକ ମାଳା ଦ୍ୱାରା ସୁସଜ୍ଜିତ ଥିଲା; ସୁନାର ପାତ୍ର ଓ କ୍ରିଷ୍ଟାଳ ପାତ୍ରରେ ଖାଦ୍ୟ ରଖାଯାଇଥିଲା। ସୁନାର ଗୋବ୍ଲେଟ, ଚମକୁଥିବା ଚାନ୍ଦିର ଘଡ଼ା ଓ ସୁନାର କୁମ୍ଭ ଦେଖିବାକୁ ମିଳୁଥିଲା। ଏଠି ହନୁମାନ୍ ସେଇ ଅତିଶ୍ରେଷ୍ଠ ମଦିରା ଗୃହ ଦେଖିଲେ; ସୁନାର କପ୍ ଓ ମଣିମୟ ପାତ୍ରରେ ମଦ୍ୟ ରଖାଯାଇଥିଲା। କିଛି ପାତ୍ର ପୂର୍ଣ୍ଣ, କିଛି ଅର୍ଧ-ଖାଲି, କିଛି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶୂନ୍ୟ ଥିଲା। କିଛି ସ୍ଥାନରେ ଅସ୍ପୃଷ୍ଟ ପାନୀୟ, କିଛିଠାରେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଖାଦ୍ୟ, ଅନ୍ୟଠାରେ ଅଧଖାଇ ପାନୀୟ ଦେଖିଲେ। କିଛି ଶଯ୍ୟାରେ ଅର୍ଧ ଚାଦର ଥିଲା, କିଛି ନାରୀଙ୍କ ଶଯ୍ୟା ଖାଲି ଥିଲା, ଏବଂ କିଛି ସୁନ୍ଦରୀ ନାରୀ ଏକାଅପରକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି ଶୁଇଯାଇଥିଲେ। ଗୋଟିଏ ଅନ୍ୟ ଜନଙ୍କ ଅଞ୍ଚଳ ନିଅନ୍ତୁ, ଏବଂ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି ଘୁମ୍ ହୋଇଯାଇଥିଲେ। ସେମାନଙ୍କ ମୃଦୁ ଶ୍ୱାସରେ ତାଙ୍କ ଅଞ୍ଚଳ ଓ ମାଳାମାନେ ମୃଦୁ ବାତାସରେ ହଳେଇଯାଉଥିବା ପରି ହଲେଇଯାଉଥିଲେ। ଶୀତଳ ଚନ୍ଦନ, ମଧୁର ମଦ୍ୟ, ବିଭିନ୍ନ ମାଳା ଓ ଫୁଲର ସୁଗନ୍ଧି ପ୍ରବାହିତ ହେଉଥିଲା। ସେଠାରେ ତରଳ ଗନ୍ଧ ଅନେକ ପ୍ରକାର ଗନ୍ଧି, ଚନ୍ଦନ ଓ ଧୂପ ମିଶି ହବାକୁ ଲାଗୁଥିଲା। ପୁଷ୍ପକ ଭବନ ମଧ୍ୟରେ ମଧୁର ଗନ୍ଧ ହେଉଥିଲା; କିଛି ନାରୀ କଳା, କିଛି ଧଳା, କିଛି ଶ୍ୟାମବର୍ଣ୍ଣ ଏବଂ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁନ୍ଦର ଥିଲେ। କିଛି ନାରୀଙ୍କ ଦେହ ସୁନାବର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା; ସେମାନେ ଘୁମ୍ ଓ କାମ ମୂର୍ଛନାରେ ଅବସ୍ଥିତ ଥିଲେ। ଘୁମାଉଥିବା ପଦ୍ମ ଫୁଲ ଯେପରି ଦେଖାଯାଏ, ସେମାନଙ୍କ ଦେଖଣା ତେଣୁଁପରି ଲାଗୁଥିଲା। ଏଭଳି ଭାବରେ ହନୁମାନ୍ ରାବଣଙ୍କ ସମସ୍ତ ଅନ୍ତଃପୁର ଦେଖିଲେ, କିନ୍ତୁ ଜାନକୀଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ ନାହିଁ। ଏହି ସମସ୍ତ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ହନୁମାନ୍ ମନେ ଭୟ ଓ ଅସନ୍ତୋଷ ଧରିଲେ—‘ଏମିତି ଅନ୍ୟର ଅନ୍ତଃପୁରରେ ଶୟନାସୀନ ନାରୀମାନେକୁ ଦେଖିବା ଧର୍ମଭଙ୍ଗ ହେବ। ମୋ ଦୃଷ୍ଟି କେବେ ଅନ୍ୟର ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ଉପରେ କାମନା ସହ କେବେ ପଡିନାହିଁ, ଏଠି ମୁଁ ଅନ୍ୟର ସ୍ତ୍ରୀମାନେକୁ ଦେଖିଲି।’ ତେବେ, ମନେ ଅନ୍ୟ ଚିନ୍ତା ଆସିଲା—‘ମୁଁ ରାବଣଙ୍କ ସମସ୍ତ ଅନ୍ତଃପୁର ଅରକ୍ଷିତ ନାରୀମାନେକୁ ଦେଖିଛି, କିନ୍ତୁ ମୋର ମନରେ କୌଣସି ଦୃଷ୍ଟିଭ୍ରମ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଉନାହିଁ। କାରଣ, ମନଏ ସମସ୍ତ ଇନ୍ଦ୍ରିୟର କାରଣ, ଶୁଭ ଅଶୁଭ ଦୁଇଁ ଅବସ୍ଥାରେ; ମୋର ମନ ନିୟମିତ।’ ‘ମୁଁ ଭିନ୍ନ କୌଣସି ସ୍ଥାନରେ ଜାନକୀଙ୍କୁ ଖୋଜିପାରିବିନାହିଁ; କାରଣ, ନାରୀ ମଧ୍ୟରେ ଖୋଜିଲେ ନାରୀକୁ ମିଳିଥାଏ, ହରାଇଯାଇଥିବା ଜନକୀକୁ ହରିଣମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଖୋଜିବା ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ।’ ‘ଏଭଳି ଶୁଦ୍ଧ ମନେ ରାବଣଙ୍କ ଅନ୍ତଃପୁର ସମଗ୍ର ତଳାଶ କଲି, କିନ୍ତୁ ଜାନକୀକୁ ଦେଖିଲି ନାହିଁ।’ ହନୁମାନ୍ ଦେବ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ନାଗମାନଙ୍କ କନ୍ୟାମାନେକୁ ଦେଖିଲେ, କିନ୍ତୁ ଜାନକୀକୁ ନୁହେଁ। ଏଠି, ଅନ୍ୟ ଅନେକ ସୁନ୍ଦରୀ ନାରୀ ଦେଖିଲେ, କିନ୍ତୁ ଜାନକୀକୁ ନାହିଁ। ତେବେ, ହନୁମାନ୍ ଶାନ୍ତ ହୃଦୟରେ ଅନ୍ତଃପୁରରୁ ବାହାରିବା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ।