ବନରାଜ ହନୁମାନ, ବାୟୁପୁତ୍ର ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାହୁବଳୀ, ରାବଣଙ୍କ ଅନ୍ତଃପୁରରେ ଏକ ଅଲଙ୍କୃତା ନାରୀକୁ ଦେଖିଲେ । ତାଙ୍କର ରୂପ, ଯୁବାବସ୍ଥା ଓ ଗୁଣ ଦେଖି ହନୁମାନ ଚିନ୍ତା କଲେ, "ଏହି ନିଶ୍ଚୟ ଶୀତା ହେବେ ।" ଏହା ଭାବି ତାଙ୍କର ହୃଦୟ ଉଲ୍ଲାସରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା । ବନରାଜ ହନୁମାନ ଅତି ଖୁସି ହୋଇ ପ୍ରମୋଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ; ସେ ତାଙ୍କର ପୁଛକୁ ଚୁମ୍ବନ କଲେ, ତାଳି ଦେଲେ, ଗୀତ ଗାଇଲେ, ଦୂରକୁ ମାନ୍ଦିଲେ, ଦେଖିଲେ ଏବଂ ଲାଙ୍ଗି ଦେଖାଇଲେ, ଏହି ସବୁ ଏକ ମକୁଡ଼ ଲୋକଙ୍କ ନିଜସ୍ୱ ଚରିତ୍ର ତିନିପାଇଁ । ଏଉଁ ସମୟରେ, ଶ୍ରୀମତ୍ ମହାକାବ୍ୟ ଶ୍ରୀ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ସୁନ୍ଦର କାଣ୍ଡର ଏଗାରମ ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ ହେଲା । ହନୁମାନ ଏହି ଭାବନାକୁ ଛାଡ଼ି ଆଉ ଏକ ଅନ୍ୟ ଚିନ୍ତାରେ ଲଗିଲେ—ଶୀତାକୁ ନେଇ । ତାଙ୍କର ଚିନ୍ତାରେ ଆସିଲା, "ଏହି ଦୀପ୍ତିମାନ ନାରୀ, ଯିଏ ରାମଙ୍କୁ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହୋଇଛନ୍ତି, ସେ କେବେ ଶୁଇବେ ନାହିଁ, ଖାଇବେ ନାହିଁ, ଅଲଙ୍କାର ପିନ୍ଧିବେ ନାହିଁ, ମଦ୍ୟପାନ କରିବେ ନାହିଁ ।" ଶୀତା କେବେ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ପୁରୁଷଙ୍କୁ ନିକଟସ୍ଥ ହେବେ ନାହିଁ, ଏକ ଦେବତା ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ, କାରଣ ରାମଙ୍କ ସମାନ ଅମର ଲୋକରେ ଅନ୍ୟ କେହି ନାହିଁ । ଏହି ଭାବି ହନୁମାନ ନିଶ୍ଚୟ କଲେ—"ଏହି ଅନ୍ୟ ଜଣେ ନାରୀ," ଏବଂ ଶୀତାକୁ ଦେଖିବା ପାଇଁ ଆଶାରେ ଅନ୍ତଃପୁରର ମଦିରାଶାଳାରେ ଆଉ ଆଗକୁ ଚାଲିଲେ । ସେ ଦେଖିଲେ, କିଛି ନାରୀ ଖେଳରେ କ୍ଲାନ୍ତ, କିଛି ଗୀତରେ, କିଛି ନୃତ୍ୟରେ, ଆଉ କିଛି ମଦ୍ୟପାନରେ ଅତିକ୍ରମିତ । କିଛି ନାରୀ ଢ଼ୋଲ ଓ ଝାଙ୍କାର ପାଖରେ ଦଉଡ଼ିଲେ, କିଛି ମୁଖ୍ୟ ଶୟନରେ ଶୁଇଲେ । ହନୁମାନ ଦେଖିଲେ ରାବଣ, ଅନେକ ଅଲଙ୍କୃତ ନାରୀମାନେ ଦ୍ୱାରା ଘିରି ରହିଛନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ଆଲୋଚନା, ଗୀତ ଓ ରୂପରେ ପ୍ରବୀଣ । ଏକ ନାରୀ ଯେଉଁଠି ସମୟ ଓ ସ୍ଥାନରେ ଯଥାଯଥ ଉକ୍ତି କରିଥିଲେ, ଏବଂ ଆନନ୍ଦରେ ସବୁଠୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ, ତାଙ୍କ ସହ ରାବଣ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇଥିଲେ । ଅନ୍ୟଠି ମଧ୍ୟ ହନୁମାନ ଦେଖିଲେ ଅନେକ ଯୁବତୀ ଶୟନ ଶୋଇଛନ୍ତି, ଗୁଣବତୀ ଓ ଆଲୋଚନାରେ ପ୍ରବୀଣ । ଏକ ନାରୀ ଯେଉଁଠି ସମୟ ଓ ସ୍ଥାନରେ ଯଥାଯଥ ଉକ୍ତି କରିଥିଲେ, ଶୟନ ଶୋଇଥିଲେ, ଆନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ । ରାକ୍ଷସ ରାଜା ଏହି ନାରୀମାନେ ଦ୍ୱାରା ଘିରି ଅତି ଦୀପ୍ତିମାନ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ଏକ ବୃହତ୍ ହାତୀ ଯେପରି ଅନେକ ହାତିନୀ ଦ୍ୱାରା ଘିରି ଥାଏ । ହନୁମାନ ଏହି ମଦିରାଶାଳାକୁ ଦେଖିଲେ, ଯେଉଁଠି ରାବଣଙ୍କ ଗୃହରେ ସମସ୍ତ ଆନନ୍ଦ ରହିଛି । ଏଠି ମଦିରାଶାଳାରେ ମୃଗ, ମହିଷ ଓ ଶୁକର ମାଂସ ରଖାଯାଇଛି । ସୁନା ଭାଡ଼ାରେ ମୟୂର ଓ କୁକୁଡ଼ ମାଂସ ମଧ୍ୟ ଅସ୍ପର୍ଶିତ ଭାବରେ ଦେଖିଲେ । ହନୁମାନ ଦେଖିଲେ ଶୁକର ମୁଣ୍ଡ, ଗଣ୍ଡା ମାଂସ ଦହି ଓ ଲୁଣ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି, ମୃଗ ଓ ମୟୂର ମାଂସ ମଧ୍ୟ ଦେଖିଲେ । ଏଠି ଅନେକ ପ୍ରକାର ଟିଟିରା, ଛୋଟ ମେଁଢା, ଅଧ ଖାଇଥିବା ଖରଗୋଶ, ଅନେକ କୁଣ୍ଡି ଲାଗିଥିବା ମହିଷ ଓ ଖାଇବା ପାଇଁ ତିଆରି ହୋଇଥିବା ମେଁଢା ମଧ୍ୟ ଦେଖିଲେ । ଏଠି ମୃଦୁ ଓ କଠିନ ଖାଦ୍ୟ, ଚାଟିବା, ପିଇବା, ଖାଇବା ପାଇଁ ଥିଲା; ରସିକ ଓ ସାଧାରଣ, ତିଖା ଓ ଲୁଣା ଖାଦ୍ୟ, ରଙ୍ଗିନ ମିଠା ମଧ୍ୟ ଦେଖିଲେ । ଏଠି ଭାଡ଼ା ଓ କଙ୍ଗଣ ପଡ଼ି ରହିଛି, ଧନ ତିଆରି ରହିଛି, ମଦ୍ୟପାନ ପାତ୍ର ଉଲ୍ଟା ହୋଇ ରହିଛି, ଅନେକ ଫଳ ମଧ୍ୟ ବିକ୍ଷିପ୍ତ ଭାବରେ ରହିଛି । ଫୁଲ ଦାନ ହୋଇ ଭୂମି ଚମକୁଥିଲା; ଏଠି ଏଉଁଠି ଶୟନ ଓ ଆସନ ଭଲ ଭାବରେ ଯୋଡ଼ି ରଖାଯାଇଥିଲା । ମଦିରାଶାଳା ଅଗ୍ନି ବିନା ମଧ୍ୟ ଚମକୁଥିଲା; ଅନେକ ପ୍ରକାର ଦିଆଯାଇଥିବା ଖାଦ୍ୟ ଓ ପାନିୟ ଥିଲା । ଏଠି ମହାପ୍ରବୀଣ ଭାବରେ ତିଆରି ମାଂସ ମଦିରାଶାଳାରେ ଅଲଗା ଭାବରେ ରଖାଯାଇଥିଲା; ଦିବ୍ୟ ଓ ସ୍ପଷ୍ଟ ମଦ୍ୟ, ବିଶେଷ ଭାବରେ ତିଆରି ମଦ୍ୟପାନ ମଧ୍ୟ ଥିଲା । ଏଠି ଚିନି, ମଧୁ, ଫୁଲ ଓ ଫଳ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି ମଦ୍ୟ ଥିଲା; ଅନେକ ପ୍ରକାର ଭସ୍ମ ବିଭିନ୍ନ ଭାବରେ ଏକା ଏକା ରଖାଯାଇଥିଲା । ଭୂମି ଅନେକ ମାଳା ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ହୋଇଥିଲା; ସୁନା ଭାଡ଼ା ଓ କ୍ରିଷ୍ଟାଲ ଭାଡ଼ା ମଧ୍ୟ ଦେଖିଲେ । ଏଠି ଅନ୍ୟ ଗୋବ୍ଲେଟ ସୁନାର, ଚମକୁଥିବା ଚାନ୍ଦି ଭାଡ଼ା ଓ ସୁନାର ଜାର ରଖାଯାଇଥିଲା । ହନୁମାନ ଏହି ଅନ୍ତଃପୁରର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମଦିରାଶାଳାକୁ ଦେଖିଲେ; ସେ ଦେଖିଲେ ସୁନା ଭାଡ଼ା ଓ ମଣିରୁ ତିଆରି ମଦ୍ୟପାନ ପାତ୍ର । ଏଠି ଅନେକ ପ୍ରକାର ଭାଡ଼ା, କିଛି ପୂର୍ଣ୍ଣ, କିଛି ଅଧ ରହିଛି, କିଛି ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ଖାଲି ହୋଇଯାଇଛି । କିଛି ପାନିୟ ଅସ୍ପର୍ଶିତ, କିଛି ଖାଦ୍ୟ ଅନ୍ୟଠି, ଆଉ କିଛି ପାନିୟ ଅଧ ଖାଇଯାଇଛି । ଶୟନର ଅଧ ଚାଦର ରହିଛି, ହନୁମାନ ତାହା ଦେଖି ଚାଲିଲେ; ଅନ୍ୟଠି ନାରୀମାନଙ୍କର ଶୟନ ବିଭିନ୍ନ ଭାବରେ ଖାଲି ଥିଲା, କିଛି ନାରୀ ଅନ୍ୟ ନାରୀଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି ଶୁଇଥିଲେ । ଏକ ନାରୀ ଅନ୍ୟ ନାରୀଙ୍କର ପୋଷାକ ନେଇ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି ଶୁଇଥିଲେ, ନିଦ୍ରାର ଅନ୍ତର୍ଗତ ଶକ୍ତିରେ ପ୍ରଭାବିତ ହୋଇ । ନାରୀମାନଙ୍କର ଶ୍ୱାସ ହୂଁରୁ ତାଙ୍କର ପୋଷାକ ଓ ମାଳା ଶରୀରରେ ମୃଦୁ ବାୟୁରେ ହଲେ । ଏଠି ଶୀତଳ ଚନ୍ଦନ, ମିଠା ପାନିୟ, ଅନେକ ମାଳା ଓ ଫୁଲ ଥିଲା । ବାୟୁ ଏଠି ଅନେକ ସୁଗନ୍ଧ ଆଣିଥିଲା, ସ୍ନାନ, ଚନ୍ଦନ ଓ ଧୂପର ମିଶ୍ରଣ ଥିଲା । ପୁଷ୍ପକ ମହଳରେ ସୁଗନ୍ଧ ଦେଖାଯାଉଥିଲା; କିଛି ନାରୀ କଳା, କିଛି ଧଳା, କିଛି କଳା ରୂପାବତୀ ଥିଲେ । କିଛି ନାରୀ ସୁନା ରଙ୍ଗର ଅଙ୍ଗ ଥିଲେ, ରାକ୍ଷସ ଗୃହରେ; ନିଦ୍ରାରେ ଅତିକ୍ରମିତ ହୋଇ, ମୋହରେ ଶୁଇଥିଲେ । ନିଦ୍ରାର ଲଟସ ପରି ତାଙ୍କର ଦେଖାଯାଉଥିଲା; ଏପରି ଭାବରେ ହନୁମାନ ରାବଣଙ୍କ ଅନ୍ତଃପୁରର ସମସ୍ତ ଭାଗ ଦେଖିଲେ, କିନ୍ତୁ ଜାନକୀଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ ନାହିଁ । ଏପରେ, ଏହି ନାରୀମାନଙ୍କୁ ଦେଖି ହନୁମାନ ମହା ଚିନ୍ତାରେ ପଡ଼ିଲେ, ଅନ୍ୟାୟ କରିବା ଭୟରେ ବିପର୍ଯ୍ୟସ୍ତ ହେଲେ । ସେ ଭାବିଲେ, "ଅନ୍ୟ ପୁରୁଷଙ୍କ ଅନ୍ତଃପୁରରେ ନିଦ୍ରା ଶୟନରେ ନାରୀମାନେ ଦେଖିବା—ଏହା ନିଶ୍ଚୟ ଧର୍ମର ଭଙ୍ଗ ହେବ ।