ଏକ ଦିନ, ସଗର ରାଜାଙ୍କ ପୁଅମାନେ କର୍ମାଶ୍ୱ ଯଜ୍ଞର ଅଶ୍ୱଟିକୁ ନେଇଯିବାକୁ କିଉଁଁ ଜଣେ ଚୋର ଆସିଛି, ଏହି ଅଶ୍ୱ ଯଜ୍ଞର କାରଣ ଥିବାରୁ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଅନ୍ୟାୟ ଓ କଷ୍ଟ ଅନୁଭବ କରୁଛନ୍ତି ବୋଲି ଚାରିପାଖରେ ଚର୍ଚ୍ଚା ହେଉଛି। ଏହି ଦୁଃଖଦ ଘଟଣା ଦେଖି ଦେବତାମାନେ ବିଶ୍ୱବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ନିକଟରେ ଗଲେ, ଯେଉଁଁଠାରେ ମୃତ୍ୟୁର ପ୍ରଭାବରେ ବିଚଳିତ ଏବଂ ଭୟଭୀତ ହୋଇଥିଲେ। ତେଣୁ ବ୍ରହ୍ମା ଦେବତାମାନେଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ—ଏହି ପୃଥିବୀ ସମଗ୍ର ଏକାଅଉ ବାସୁଦେବଙ୍କ ଅଧିକାରରେ ଅଛି; ସେ ମାଧବଙ୍କ ସଂଗୀନୀ, ଏବଂ ବାସୁଦେବ ଏକାଅଉ ପ୍ରଭୁ। ବାସୁଦେବ କପିଲ ରୂପ ନେଇ ପୃଥିବୀକୁ ସ୍ଥିର କରିଛନ୍ତି; ତାଙ୍କ ରୋଷର ଅଗ୍ନିରେ ସଗରଙ୍କ ପୁଅମାନେ ଭସ୍ମ ହେବେ। ପୃଥିବୀର ପୁରାତନ ବିଭାଗ ଦେଖାଯିବ, ଏବଂ ଦୃଷ୍ଟିଶକ୍ତିଶାଳୀ ଲୋକେ ସଗରଙ୍କ ପୁଅମାନେ ନଶ୍ଟ ହେବାକୁ ଦେଖିବେ। ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ତିରିଶି ତିନି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବତାମାନେ ଖୁସି ହୋଇ ତାଙ୍କ ଗୁଡିକୁ ଫେରିଗଲେ। ଏହା ପରେ, ସଗରଙ୍କ ପୁଅମାନେ ପୃଥିବୀକୁ ଭାଗ କରିବା ସମୟରେ ବଡ଼ ଗୁଞ୍ଜ ଶବ୍ଦ ହେଲା; ବିଜୁଳିର ଲାଗି ଶବ୍ଦ ହେଲା। ସମସ୍ତେ ପୃଥିବୀକୁ ଭାଗ କରି, ଚାରିପାଖରେ ଘୂରି, ପିତାଙ୍କୁ କହିଲେ—"ଆମେ ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀ ଘୂରିଛୁ; ଦେବ, ଦାନବ, ରାକ୍ଷସ, ପିଶାଚ, ସର୍ପ ଓ ନାଗମାନେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଛନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ଆପଣଙ୍କ ଅଶ୍ୱ ଦେଖୁନାହିଁ, ଏବଂ ଏହି ଅଶ୍ୱକୁ କିଉଁଁ ନେଇଛି ତାହା ମଧ୍ୟ ଦେଖୁନାହିଁ। ଏବେ ଆମେ କଣ କରିବା ଉଚିତ? ଦୟାକରି ଭଲ ବିଚାର କରନ୍ତୁ।" ପୁଅମାନେଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ରାଜା ସଗର କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ କହିଲେ—"ପୁନି ଖୋଦନ କର, ଭଲ ହେଉ। ପୃଥିବୀର ଉପରିଭାଗକୁ ଭାଗ କର। ଅଶ୍ୱ ଚୋରକୁ ଦେଖିଲେ, ଦେଖିବା ପରେ ଫେରିଆସ, ତୁମର କାମ ସଫଳ ହେବ।" ପିତାଙ୍କ ଆଦେଶ ପାଇ ବଡ଼ ଆତ୍ମା ସଗରଙ୍କ ଷଠି ହଜାର ପୁଅମାନେ ତଳ ଲୋକକୁ ଦୃତ ଗତିରେ ଯାଇଲେ। ଖୋଦିବା ସମୟରେ ସେମାନେ ଏକ ବଡ଼ ହାତୀ, ପାହାଡ଼-ପରି ଆକୃତି, ବିକୃତ ଚକ୍ଷୁ, ପୃଥିବୀକୁ ଧାରଣ କରୁଥିବା ଦେଖିଲେ। ସେ ବଡ଼ ହାତୀ ବିକୃତ ଚକ୍ଷୁରେ ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀ, ପାହାଡ଼ ଓ ଅରଣ୍ୟ, ମୁଣ୍ଡରେ ଧାରଣ କରିଥିଲା। ଏହି ବଡ଼ ହାତୀ, ଯେତେବେଳେ ଥକି ଚାରି ଦିଗର ଯୋଗରେ ଅପନା ମୁଣ୍ଡ ହଲାଇଥିଲେ, ପୃଥିବୀ ମୁକୁର୍ମା ହେଉଥିଲା। ସଗରଙ୍କ ପୁଅମାନେ ଏହି ଦିଗର ରକ୍ଷକ ହାତୀକୁ ସମ୍ମାନ କରି, ପୃଥିବୀକୁ ଭାଗ କରି ତଳ ଲୋକକୁ ଯାଇଲେ। ପୂର୍ବ ଦିଗ ଭାଗ କରି, ପୁନି ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ଭାଗ କରିଲେ; ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ମଧ୍ୟ ବଡ଼ ହାତୀ ଦେଖିଲେ। ସେମାନେ ମହାପଦ୍ମ ନାମକ ବଡ଼ ଆତ୍ମା ହାତୀ, ପାହାଡ଼ ପରି ଆକୃତି, ମୁଣ୍ଡରେ ପୃଥିବୀ ଧାରଣ କରୁଥିବା, ଦେଖି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ। ସମ୍ମାନ କରି, ପୃଥିବୀର ପଶ୍ଚିମ ଦିଗକୁ ଭାଗ କରିଲେ। ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ ସୌମନସ ନାମକ ବଡ଼ ହାତୀ, ପାହାଡ଼ ପରି ଆକୃତି, ଦେଖିଲେ। ସମ୍ମାନ କରି, ପ୍ରଶ୍ନ କରି, ଅପନା ଅକ୍ଷତ ଦେଖି, ଚନ୍ଦ୍ର ଦିଗକୁ ଖୋଦିବା ଆରମ୍ଭ କଲେ। ଉତ୍ତର ଦିଗରେ, ରଘୁବଂଶୀ ରାମା, ସେମାନେ ଭଦ୍ର ନାମକ ଧଳା ହାତୀ, ଶୁଭ ଆକୃତିରେ ପୃଥିବୀ ଧାରଣ କରୁଥିବା, ଦେଖିଲେ। ସମ୍ମାନ କରି, ତଳ ଭାଗକୁ ଭାଗ କରିଲେ। ଏହା ପରେ, ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଉତ୍ତର-ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ ଗଲେ, ସଗରଙ୍କ ପୁଅମାନେ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ପୃଥିବୀକୁ ଖୋଦିଲେ। ସେଠାରେ, ସମସ୍ତେ ବଡ଼ ଆତ୍ମା, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ କପିଲ—ଅବିନାଶୀ ବାସୁଦେବ—କୁ ଦେଖିଲେ। ଏବଂ ଏହି ଦେବତାଙ୍କ ନିକଟରେ ଅଶ୍ୱଟି ବିଚରିବାକୁ ଦେଖି, ସମସ୍ତେ ଅତି ଖୁସି ହେଲେ। ସେମାନେ ଜାଣିଲେ, ଏହି କପିଲ ଯଜ୍ଞ ନାଶ କରିବାକୁ ଆସିଛନ୍ତି; ରୋଷରେ ଚକ୍ଷୁ ଲାଲ ହୋଇ, କୁହାଡ଼, ହାଲ, ଗଛ ଓ ପଥର ନେଇ, ଶତ୍ରୁ ପ୍ରତି ଆକ୍ରମଣ କରିଲେ। କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ଚିତ୍କାର କରିଲେ—"ଥାଉ, ଥାଉ! ତୁମେ ଆମର ଅଶ୍ୱ ଚୋରିଛ!" "ତୁମେ ଦୁଷ୍ଟମନ୍ତି! ଆମେ ସଗରଙ୍କ ପୁଅମାନେ, ଏଠାରେ ପହଞ୍ଚିଛୁ!" ସେମାନଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, କପିଲ ବଡ଼ ରୋଷରେ ଗର୍ଜନ କଲେ। ତାଙ୍କ ଅପାର ଶକ୍ତିରେ, ସମସ୍ତ ସଗରଙ୍କ ପୁଅମାନେ ଭସ୍ମ ହେଲେ। ଏବେ ମହାନ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ଏକଚଳିଶ ଶ୍ରୁଣ। ସଗର ଦେଖିଲେ, ତାଙ୍କ ପୁଅମାନେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ହେଉଛନ୍ତି ଫେରିନାହିଁ। ତେଣୁ ତାଙ୍କ ତୀଜା ପୁଅ, ନିଜ ତେଜରେ ଦୀପ୍ତ, ନାନ୍ଦନକୁ କହିଲେ—"ତୁମେ ସାହସୀ, ଜ୍ଞାନୀ, ଆପଣଙ୍କ ପୂର୍ବଜମାନେ ପରି ତେଜସ୍ୱୀ। ପିତାମାନେଙ୍କ ପଥ ଅନ୍ୱେଷଣ କର, ଯେଉଁଁଠାରେ ଅଶ୍ୱ ନେଇଯିବା ହେଇଛି।" "ପୃଥିବୀର ତଳ ଭାଗରେ ବଡ଼ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦୱିତୀୟ ଜନମାନେ ରହିଛନ୍ତି। ସେମାନଙ୍କୁ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ତୁମେ ତଳୱାର ଓ ଧନୁ ନେଇଯିବା।" "ଯେଉଁଁଠି ମାନ୍ୟ ଲୋକ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କର, ଏବଂ ବିଘ୍ନକାରୀ ଅଟକାଇ ଦେଉଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ମରିବାକୁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେ। ଯଜ୍ଞ ସଫଳ କରି ଫେରିଆସ।" ଏପରି ମହାତ୍ମା ସଗରଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ତେଜସ୍ୱୀ ନାନ୍ଦନ ତଳୱାର ଓ ଧନୁ ନେଇ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ଚାଲିଗଲେ। ସେ ପୃଥିବୀର ତଳ ଭାଗରେ, ଆପଣଙ୍କ ପୂର୍ବଜମାନେ ଖୋଦିଥିବା ପଥରେ, ରାଜାଙ୍କ ଉତ୍ସାହରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଏଠାରେ, ଦେବ, ଦାନବ, ଯକ୍ଷ, ପିଶାଚ, ପକ୍ଷୀ, ଓ ସର୍ପମାନେ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କଲେ; ଶକ୍ତିଶାଳୀ ନାନ୍ଦନ ଦିଗର ହାତୀକୁ ଦେଖିଲେ।