ହନୁମାନ୍, ରାକ୍ଷସରାଜ ରାବଣଙ୍କ ରାଜପାଳିସରେ ପ୍ରବେଶ କରିବା ପରେ, ତାଙ୍କ ଶୟନକୋଠାରେ ରାବଣଙ୍କୁ ଶୁଇ ଦେଖିଲେ । ତାଙ୍କ ହାତଦୁଇଟି ଶଯ୍ୟାରେ ପଡ଼ିଥିଲା, ଯେଉଁଠାରେ ସେ ଦୁଇଟି ବଡ଼ ସାପ ମନ୍ଦାର ପାହାଡ଼ର ଗୁହାରେ ଶୁଇ ରହିଛି ବୋଲି ଦେଖାଯାଉଥିଲା । ଏହି ଦୁଇ ଭରିପୁରି ହାତ ସହିତ ରାକ୍ଷସମୁକ୍ତିର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନାୟକ ରାବଣ, ପାହାଡ଼ ପରି ଏକା ପ୍ରଭା ପ୍ରକାଶ କରୁଥିଲେ । ତାଙ୍କ ଶରୀରରୁ ଆମ୍ର ଓ ଚମ୍ପକ ଫୁଲର ସୁଗନ୍ଧ, ବକୁଳ ଫୁଲ ଓ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଖାଦ୍ୟ ପାନୀୟର ଗନ୍ଧ ମିଶି ଚାରିପାଖରେ ବିସ୍ତାରିତ ହେଉଥିଲା । ରାବଣଙ୍କ ବଡ଼ ମୁଁହରୁ ଶୁଇଥିବାବେଳେ ଶ୍ବାସ ବାହାରି ବଡ଼ ଘରକୁ ପୂରଣ କରୁଥିଲା । ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡରେ ମୁକୁଟ, ମୁକୁଟ ମଣି ଓ ମୁକ୍ତାରେ ଶୋଭିତ, ଅଳ୍ପ କ୍ଷେପିତ ଭାବରେ ରହିଥିଲା । ମୁହଁ ଉଜ୍ୱଳ କରୁଥିଲା ରତ୍ନ ମୁଦ୍ରିକା ଦ୍ୱାରା । ରାବଣଙ୍କ ଚୂର୍ଣ୍ଣ ଚନ୍ଦନରେ ଲିପ୍ତ ଚାପା ହାର ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ତାଙ୍କ ଚୌଡ଼ା ଓ ପୁରିଦା ଛାତି ଦେଖାଯାଉଥିଲା । ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହଳଦିଆ ଉପରବସ୍ତ୍ର ଓ ଫିକା ରେଶମ ରେ ତାଙ୍କ ଆଘାତିତ ପାର୍ଶ୍ୱ ଆଚ୍ଛାଦିତ ଥିଲା । ସେ ସାପ ପରି ଶ୍ବାସ ନେଉଥିଲେ, କଳା ଉରଦ ଦାଳ ଏକା ଢେର ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ଗଙ୍ଗାର କୂଳରେ ଶୁଇଥିବା ହାତୀ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ । ଚାରିପାଖରେ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଦୀପ ଜ୍ୱଳିଥିଲା, ରାବଣଙ୍କ ଶରୀର ମେଘ ଭିତରେ ବିଜୁଳି ଚମକି ଥିବା ପରି ଉଜ୍ୱଳ ହେଉଥିଲା । ତାଙ୍କ ପାଦ ନିକଟରେ ରାକ୍ଷସରାଜଙ୍କ ପ୍ରିୟାଙ୍କ ନାରୀମାନେ ଶୁଇ ଥିଲେ । ତାଙ୍କ ମୁହଁ ଚନ୍ଦ୍ର ପରି ଉଜ୍ୱଳ, ମୁଦ୍ରିକା ଓ ହାର ଅଖଣ୍ଡ ଶୋଭାରେ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ—ହନୁମାନ୍ ସେମାନେ ଦେଖିଲେ । ନୃତ୍ୟ ଓ ସଙ୍ଗୀତରେ ପାରଙ୍ଗତ, ରାକ୍ଷସରାଜଙ୍କ ହାତ ପରି ଶୁଇ ଥିବା ନାରୀମାନେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଅଳଙ୍କାରରେ ଶୋଭିତ ଥିଲେ । ସେମାନଙ୍କ କାନ ଓ ହାତରେ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ମୁଦ୍ରିକା, ହୀରା ଓ କ୍ୟାଟସ୍-ଆଇ ମଣି ଲଗା ଥିଲା । ମୁହଁ ଚନ୍ଦ୍ରପରି ଉଜ୍ୱଳ, ମୁଦ୍ରିକା ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ଏହି ରାଜପାଳିସ ଆକାଶର ତାରାମାନେ ପରି ଚମକି ଥିଲା । ମଦ୍ୟ ଓ ଖେଳରେ ଅତିଶୟ ଶ୍ରମିତ, ରାକ୍ଷସରାଜଙ୍କ ସୁନ୍ଦର କମର ଥିବା ନାରୀମାନେ ବିଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନରେ ଶୁଇ ଥିଲେ । ଅନ୍ୟ ଜଣେ ନୃତ୍ୟରେ ପାରଙ୍ଗତ, ତାଙ୍କ ଅଙ୍ଗ ଅନୁକୂଳ ଭାବେ ଶୋଭିତ, ସୁନ୍ଦର ଚାମରେ ଶୁଇ ଥିଲେ । ଜଣେ ନାରୀ ଭୀନ୍ନ ରଙ୍ଗର ଚକ୍ଷୁ ଦ୍ୱାରା ଡ଼଼ମ ନିକଟରେ ଶୁଇ ଥିଲେ, ମା ତାଙ୍କ ଶିଶୁକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରୁଥିବା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ । ଅନ୍ୟ ଜଣେ ସୁନ୍ଦର ଅଙ୍ଗ, ମଧୁର ଉଦର ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ଡ଼଼ମକୁ ପରି ରଖି, ଦୀର୍ଘ ସମ୍ପର୍କ ପରେ ପ୍ରିୟତମକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରୁଥିବା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ । ଜଣେ ନାରୀ ନୀଳପଦ୍ମ ନୟନ, ତାଙ୍କ ଭିଣ୍ନ ଲୁଟ୍ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି ଶୁଇ ଥିଲେ, ପ୍ରିୟତମକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି ଉପରେ ଶୁଇ ଥିବା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ । ଅନ୍ୟ ଜଣେ ନୃତ୍ୟରେ ନିପୁଣ, ଭିପଞ୍ଚୀ ହାତରେ ରଖି ଶୁଇ ଥିଲେ, ଉଜ୍ୱଳ ନାରୀ ପ୍ରିୟତମ ସହ ଶୁଇ ଥିବା ପରି । ଅନ୍ୟ ଜଣେ ମଦ୍ୟରେ ମତାଳ, ଡ଼଼ମକୁ ମୃଦୁ ଭାବେ ଛୁଇଁ ଶୁଇ ଥିଲେ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପରି ଚମକି ଥିଲା । ଅନ୍ୟ ଜଣେ ଶୁଦ୍ଧ ନାରୀ, ମତାଳ ହୋଇ ଶୁଇ ଥିଲେ, ଡ଼଼ମକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି ଶୁଇଥିଲେ । ଅନ୍ୟ ଜଣେ ଡ଼଼ମକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି ଶୁଇ ଥିଲେ, ମନୋହର ନାରୀ ତାଙ୍କ ଛାନାକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରୁଥିବା ପରି । ଜଣେ ନୀଳପଦ୍ମ ନୟନ ନାରୀ, ମଦ୍ୟରେ ମତାଳ ହୋଇ ଶୁଇ ଥିଲେ, ତାଙ୍କ କଞ୍ଚ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି ତାଙ୍କ ଅଙ୍ଗକୁ ଚେପି ରଖିଥିଲେ । ଅନ୍ୟ ଜଣେ ଉଜ୍ୱଳ ନାରୀ, ଘଡ଼ିକୁ ଛାଡ଼ି ଶୁଇ ଥିଲେ, ବସନ୍ତରେ ମାଳା ପରି ଫୁଲରେ ଶୋଭିତ । ଜଣେ ଯୁବତୀ ନିଦ୍ରାରେ ଶକ୍ତିହୀନ ହୋଇ, ଦୁଇ ହାତରେ ତାଙ୍କ ମଣିକର ଶୋଭା ଆଲିଙ୍ଗନ କରି ଶୁଇ ଥିଲେ । ଅନ୍ୟ ଜଣେ ନୀଳପଦ୍ମ ନୟନ ନାରୀ, ପୂର୍ଣ୍ଣ ଚନ୍ଦ୍ର ପରି ମୁହଁ, ଅନ୍ୟ ଏକ ଶୋଭାମୟ କମର ଥିବା ନାରୀକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି ମତାଳ ହୋଇ ଶୁଇ ଥିଲେ । ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ନାରୀମାନେ ବିଭିନ୍ନ ସଙ୍ଗୀତ ଉପକରଣକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି ଶୁଇ ଥିଲେ, ପ୍ରିୟତମକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରୁଥିବା ପରି । ସେ ନାରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ଏକ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଶୋଭାମୟ ଶୟନାସନରେ ଅଲଗା ଶୁଇଥିବା ଏକ ଅତି ଶୋଭାମୟ ନାରୀକୁ ହନୁମାନ୍ ଦେଖିଲେ । ମୁକ୍ତା ଓ ମଣି ଲଗା ଅଳଙ୍କାରରେ ଶୋଭିତ, ସେ ନାରୀ ରାଜପାଳିସର ଉଜ୍ୱଳତାକୁ ବଢ଼ାଇ ଦେଉଥିଲେ । ଏଠି, ହନୁମାନ୍ ମନ୍ଦୋଦରୀଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ସୁନ୍ଦର ହଳଦିଆ ଚାମରେ ଶୋଭିତ, ରାବଣଙ୍କ ଅନ୍ତଃପୁରର ପ୍ରିୟ ରାଣୀ । ତାଙ୍କ ଶୋଭା, ଯୁବା ଓ ଗୁଣ ଦେଖି, ବାୟୁପୁତ୍ର ହନୁମାନ୍ ଭାବିଲେ, "ଏହି ଶାୟଦ ସୀତା ହେବେ", ଏବଂ ଏହି ଭାବରେ ଅତି ଆନନ୍ଦରେ ହୃଦୟରେ ଉଲ୍ଲାସ ପ୍ରକାଶ କରିଲେ । ସେ ତାଳି ମାଡ଼ିଲେ, ପୁଛକୁ ଚୁମିଲେ, ନାଚିଲେ, ଗାଇଲେ, ଦୂର୍ଗା ଦୂର୍ଗା ଲାଗି ପିଲ୍ଲା ପରି ଖେଳିଲେ । ଏଠି ଶୁନ୍ଦର କାଣ୍ଡର ଏଗାରଠ ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି, ଶ୍ରୀମତ୍ ମହାକାବ୍ୟ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣରେ । ହନୁମାନ୍ ଏହି ଭାବନାକୁ ପରିତ୍ୟାଗ କରି, ଏଠି ଅପେକ୍ଷା କରି, ସୀତା ବିଷୟରେ ଏକ ନୂତନ ଚିନ୍ତନ କରିଲେ । ରାମଙ୍କୁ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହୋଇଥିବା ଉଜ୍ୱଳ ନାରୀ ସୀତା, ନିଦ୍ରା, ଖାଦ୍ୟ, ଅଳଙ୍କାର, ମଦ୍ୟ ପାନ କରିବାକୁ ଚାହିବେ ନାହିଁ । ସେ କେହି ଅନ୍ୟ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ନିକଟେ ଆସିବେ ନାହିଁ, ଦେବତାମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ; କାରଣ ରାମଙ୍କ ସମାନ କେହି ଦେବତା ନାହିଁ । ଏହି ଭାବରେ ନିଶ୍ଚିତ କରି, "ଏହି ଅନ୍ୟ ଜଣେ ହେବେ", ମକର ମୁକ୍ତିର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହନୁମାନ୍ ସୀତାଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଉତ୍ସୁକ ହୋଇ, ମଦ୍ୟ ପାନ ହଲ୍ଲରେ ଆଉ ଆଗକୁ ଗଲେ । କିଛି ନାରୀ ଖେଳରେ ଶ୍ରମିତ, କିଛି ଗାଇବାରେ, ଅନ୍ୟ କିଛି ନୃତ୍ୟରେ, ଏବଂ କିଛି ମଦ୍ୟରେ ମତାଳ ହୋଇ ଶୁଇ ଥିଲେ ।