ହେ ରାମ, ରାଜାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସିଂହ ସମାନ, ସଗରଙ୍କ ପୁଅମାନେ ତାଙ୍କର ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଅଶ୍ୱ ଚୋରି ହୋଇଯିବା ପରେ, ସେମାନେ ମାଟି ଖୋଦିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ । ସମସ୍ତ ଜମ୍ବୁଦ୍ୱୀପ, ପାହାଡ଼ ଓ ପାହାଡ଼ ଦ୍ୱାରା ଭରିଥିବା ଏହି ବିଶାଳ ଭୂମିକୁ ସେମାନେ ଚାରିପାଖ ଖୋଦି ଚାଲିଲେ । ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ଦେବତାମାନେ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଅସୁର ଓ ନାଗମାନେ ମନରେ ଭୟ ଓ ଆଶଙ୍କା ନେଇ, ଚିନ୍ତାଗ୍ରସ୍ତ ହୋଇ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ନିକଟକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ । ତାଙ୍କର ମୁହଁ ଅଶାନ୍ତ ଓ ଭୟଭିତ ଥିଲା । ସେମାନେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି କହିଲେ, “ହେ ପ୍ରଭୁ, ସଗରଙ୍କ ପୁଅମାନେ ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀକୁ ଖୋଦି ଦେଉଛନ୍ତି, ଏବଂ ପାଣିରେ ବସିଥିବା ବହୁତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପ୍ରାଣୀମାନେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରୁଛନ୍ତି । ଯଜ୍ଞର କାରଣ ହୋଇଥିବା ଏହି ଅଶ୍ୱକୁ କେହି ନେଇଯାଉଛି, ଏହିଭଳି ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଉପରେ ସଗରଙ୍କ ପୁଅମାନେ ଅନ୍ୟାୟ କରୁଛନ୍ତି ।” ଦେବମାନେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ନିକଟରେ ଏହି ଅନୁରୋଧ ନେଇ ଆସିଥିବା ସମୟରେ, ବ୍ରହ୍ମା ଶାନ୍ତ ଭାବେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, “ଏହି ସମଗ୍ର ପୃଥିବୀ ବୁଦ୍ଧିମାନ ବାସୁଦେବଙ୍କର, ସେ ମାଧବଙ୍କ ସହଧର୍ମିଣୀ । ସେଇ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ପ୍ରଭୁ ଏହି ପୃଥିବୀର ଏକମାତ୍ର ମାଲିକ । ସେ କପିଳ ରୂପ ଧାରଣ କରି ଏହି ପୃଥିବୀକୁ ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି । ତାଙ୍କର କ୍ରୋଧାଗ୍ନିରେ ସଗରଙ୍କ ପୁଅମାନେ ଦଗ୍ଧ ହେବେ । ପୃଥିବୀର ପୁରାତନ ବିଭାଜନ ଦେଖାଯିବ ଓ ଦୂରଦର୍ଶୀମାନେ ସଗର ପୁଅମାନେର ବିନାଶ ଦେଖିପାରିବେ ।” ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି ତେତିସି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବତା ଅତି ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ ତାଙ୍କ ଆଗମନ ପଥରେ ପୁନଃ ଫେରିଗଲେ । ଏଠି, ସଗରଙ୍କ ପୁଅମାନେ ମହା ଶବ୍ଦ କରି ମାଟିକୁ ଖୋଦିବାରେ ଲାଗିଗଲେ, ଏହି ଶବ୍ଦ ବିଜୁଳିର ଗର୍ଜନ ଭଳି ଶୁଣାଯାଉଥିଲା । ସମସ୍ତେ ପୃଥିବୀକୁ ଚାରିପାଖ ଖୋଦି, ପୁନି ତାଙ୍କ ବାପା ସଗରଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ କହିଲେ, “ଆମେ ସମଗ୍ର ପୃଥିବୀ ଚାରିପାଖ ଖୋଦି ଦେଖିଛୁ, ଦେବତା, ଦାନବ, ରାକ୍ଷସ, ପିଶାଚ, ସର୍ପ ଓ ନାଗମାନେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ବିନାଶ କରିଛୁ । କିନ୍ତୁ ଆମେ ତୁମର ଅଶ୍ୱ ବା ତାହାକୁ ନେଇଯିବାକୁ ଦେଖିପାରିନାହୁଁ । ଏବେ କଣ କରିବା ଉଚିତ? ଦୟାକରି ବିଚାର କରନ୍ତୁ ।” ସେମାନଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ରାଜା ସଗର କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ କହିଲେ, “ପୁନି ମାଟି ଖୋଦ, ଭଲ ହେଉ । ପୃଥିବୀର ତଳ ଭାଗକୁ ଭାଙ୍ଗ । ଯେତେବେଳେ ଅଶ୍ୱଚୋରିକୁ ଦେଖିବ, କାମ ସିଦ୍ଧ କରି ଫେରିଆସ ।” ପିତାଙ୍କ ଆଦେଶ ପାଇ ବିରାଟ ଆତ୍ମା ସଗରଙ୍କ ସଠିଏ ହଜାର ପୁଅ ତଳଭୂମିକୁ ଖୋଦିବାକୁ ଦୌଡ଼ିଲେ । ଖୋଦିବା ସମୟରେ, ସେମାନେ ଏକ ବିଶାଳ ପାହାଡ଼ ସମାନ ଦେଖାଯିବା ଏବଂ ଚକ୍ଷୁ ଅସ୍ୱାଭାବିକ ଥିବା ଏକ ମହା ହାତୀକୁ ଦେଖିଲେ, ଯିଏ ପୃଥିବୀକୁ ଧାରଣ କରିଛି । ସେ ମହାହାତୀ ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ପାହାଡ଼ ଓ ଜଙ୍ଗଲ ସହିତ ସମଗ୍ର ପୃଥିବୀକୁ ଧାରଣ କରୁଥିଲେ । ହେ କକୁତ୍ସ୍ଥ, ସେ ମହାହାତୀ କ୍ଳାନ୍ତ ହୋଇ ବିଶ୍ରାମ ପାଇଁ ମୁଣ୍ଡ ହଲାଇଲେ, ସେଇ ସମୟରେ ପୃଥିବୀ କମ୍ପିତ ହୁଏ । ସେମାନେ ଏହି ଦିଗର ରକ୍ଷକ ମହାହାତୀଙ୍କୁ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଦେଇ, ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରି, ପୁନି ଭୂମି ଭାଙ୍ଗି ତଳକୁ ଗଲେ । ପୂର୍ବ ଦିଗ ଭାଙ୍ଗି, ପୁନି ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ଯାଇ, ଏଠାରେ ମଧ୍ୟ ଏକ ବିଶାଳ ହାତୀ ଦେଖିଲେ । ଏହି ମହାପଦ୍ମ ନାମକ ବିଶାଳ ଆତ୍ମା, ପାହାଡ଼ ସମାନ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ପୃଥିବୀକୁ ଧାରଣ କରୁଥିଲେ, ଏହା ଦେଖି ସଗରଙ୍କ ପୁଅମାନେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ । ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରି, ପଶ୍ଚିମ ଦିଗକୁ ଖୋଦିଲେ । ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ ମଧ୍ୟ ସେମାନେ ବିଶାଳ ପାହାଡ଼ ସମାନ ଦିଗର ହାତୀ ସୌମନସକୁ ଦେଖିଲେ । ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରି, ପ୍ରଶ୍ନ କରି, ଅକ୍ଷତ ଦେଖି, ପୁନି ଚନ୍ଦ୍ର ଦିଗରେ ଖୋଦିଲେ । ଉତ୍ତର ଦିଗରେ, ହେ ରଘୁବଂଶୀ, ସେମାନେ ସ୍ଫଟିକ ସମାନ ଧଳା ଭଦ୍ର ନାମକ ହାତୀକୁ ଦେଖିଲେ, ଯିଏ ଶୁଭ ଆକୃତିରେ ପୃଥିବୀକୁ ଧାରଣ କରୁଥିଲେ । ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କଲେ ଏବଂ ପୃଥିବୀକୁ ଭାଙ୍ଗିଲେ । ଏହିପରେ, ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଈଶାନ କୋଣକୁ ଯାଇ, ସମସ୍ତେ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ମାଟି ଖୋଦିଲେ । ସେଠାରେ, ସେମାନେ ମହାପୁରୁଷ, ଶାଶ୍ୱତ ବାସୁଦେବ କପିଳଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ । ଏବଂ ସେଇ ଦେବଙ୍କ ପାଖରେ ଅଶ୍ୱଟିକୁ ଘୁରୁଥିବା ଦେଖି, ସମସ୍ତେ ଅପୂର୍ବ ଆନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ । କିନ୍ତୁ, ତାଙ୍କୁ ଯଜ୍ଞ ବିନାଶକ ଭାବେ ଚିହ୍ନି, ଚକ୍ଷୁ ରେ ଅଗ୍ନି ଜ୍ୱାଳା ସହିତ, କୁଇଳା, ଲଙ୍ଗଳ, ଗଛ ଓ ପାଥର ଧରି ତାଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କରିବାକୁ ଦୌଡ଼ିଲେ । ଏବଂ ଚିତ୍କାର କଲେ, “ଥମ୍ବ, ଥମ୍ବ! ତୁମେ ଆମ ଯଜ୍ଞ ଅଶ୍ୱ ଚୋରି କରିଛ!” “ତୁମେ ଦୁଷ୍ଟ ମନ୍ତଳ! ଆମେ ସଗରଙ୍କ ପୁଅ, ଏଠିକୁ ଆସିଛୁ!” ଏହି କଥା ଶୁଣି, କପିଳ ମହାକ୍ରୋଧରେ ଗର୍ଜନ କଲେ । ତାଙ୍କର ଅପାର ଶକ୍ତିରେ ସମସ୍ତ ସଗର ପୁଅ, ହେ କକୁତ୍ସ୍ଥ, ତୁରନ୍ତ ଭସ୍ମ ହୋଇଗଲେ । ଏହି ଦୁଃଖଦ ଘଟଣା ପରେ, ରାଜା ସଗର ଦେଖିଲେ ତାଙ୍କ ପୁଅମାନେ ବହୁଦିନ ହେଲା ଫେରି ନାହାନ୍ତି । ସେ ତାଙ୍କ ତନୟ, ତପସ୍ୱୀ ଓ ଧୈର୍ୟଶୀଳ ଅଂଶୁମତ୍କୁ କହିଲେ, “ତୁମେ ପ୍ରଭୁତ୍ୱ ଓ ଜ୍ଞାନରେ ପ୍ରବୀଣ, ପୂର୍ବଜମାନେ ଯେପରି ବାଟ ଚାଲିଛନ୍ତି, ସେଇ ମାର୍ଗ ଅନୁସରଣ କର । ଯେଉଁ ମାର୍ଗରେ ଅଶ୍ୱ ନେଇଯାଉଥିଲା, ତାହା ଖୋଜ ।” ସେଉଁଠି ରାଜା ସଗର ଅଂଶୁମତ୍କୁ ଉପଦେଶ ଦେଇ କହିଲେ, “ପୃଥିବୀ ତଳେ ବହୁତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପ୍ରାଣୀ ବସୁଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ମୁକାବିଲା କରିବା ପାଇଁ ତୁମର ତଳୱାର ଓ ଧନୁଷ୍ୟ ନିଅ ।” ଏହିପରି ସଗର ପୁଅମାନଙ୍କ ଅନ୍ୱେଷଣ ଓ ତାଙ୍କ ଦୁଃଖଦ ବିନାଶର କଥା ଘଟିଲା ।