ହନୁମାନ୍ ରାବଣଙ୍କ ଅନ୍ତଃପୁରରେ ପ୍ରବେଶ କରି ଯେଉଁଠି ରାବଣଙ୍କ ରାଜସମ୍ଭାରୀ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ଶୁଇଥିଲେ, ସେଠାରେ ଅଦ୍ଭୁତ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖିଲେ। କେହି ମହିଳାଙ୍କ ଭାଲିରେ ତିଲକ ଲେପି ହୋଇଯାଇଥିଲା, କେହିଙ୍କ ପାଦ ଗହଣା ଖସି ଯାଇଥିଲା, ଆଉ କେହିଙ୍କ ଗଳାର ମାଳା ଏକ ପାର୍ଶ୍ୱକୁ ହଟିଯାଇଥିଲା। କିଛି ମହିଳା ପୁଷ୍ପମାଳା ଏବଂ ମୁକୁତ ଧାରଣ କରିଥିଲେ, ଅନ୍ୟମାନେ ତାଙ୍କର ପୋଶାକ ଖସିଯାଇଥିଲା, କିଛିଙ୍କ କମରବନ୍ଧ ଖୋଲିଯାଇଥିଲା, ସେମାନେ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଉଠାଇ ନେଇଯାଇଥିବା କନ୍ୟାମାନେ ପରି ଲାଗୁଥିଲେ। କେହି ମହିଳା କାନ୍ ଛାଡ଼ି ଥିଲେ, କେହିଙ୍କ ଗଳାର ମାଳା ଭାଙ୍ଗିଯାଇଥିଲା, ତାଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଏମିତି ଲାଗୁଥିଲା, ଯେପରି ଦେଉଳ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ମହାଗଜ ଫୁଲ ଲତାକୁ ପିଛି ଦେଇଛି। କିଛିଙ୍କ ଗଳାର ମାଳା ଚାନ୍ଦ୍ରକିରଣ ପରି ଦ୍ୟୁତିମାନ୍ ହୋଇ, ତାଙ୍କ ଉରସ୍ଥଳ ମଧ୍ୟରେ ଶୁଅ ପଖାଳ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା। କିଛିଙ୍କ ଗଳାର ବୈଡୂର୍ୟମଣି କଦମ୍ବ ପକ୍ଷୀ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ଆଉ କିଛିଙ୍କ ସୁନା ଧାଗା ଦୁଇଟି ଚକ୍ରବାକ ପକ୍ଷୀ ପରି ଲାଗୁଥିଲା। ତାଙ୍କର କଟି ଓ ପୃଷ୍ଠ ରେ ହଂସ ଓ କାରଣ୍ଡବ ପକ୍ଷୀ ଚିତ୍ରିତ ଥିଲା, ଚକ୍ରବାକ ପକ୍ଷୀ ଦ୍ୱାରା ସୁଶୋଭିତ ହୋଇ, ସେମାନେ ନଦୀ କୂଳରେ ଧୂଳି ପରି ଚମକୁଥିଲେ। କିଛି ମହିଳା ସୁନା ଭରିତ ଲୋଟସ ମାଳା ପିନ୍ଧି, ଝୁଣ୍କାର ମାଳା ପରି ଶୁଇଥିଲେ, ଏମିତି ଲାଗୁଥିଲା, ଯେପରି ସୁନ୍ଦର ପାର୍ଶ୍ୱ ଥିବା ନଦୀ ତାଙ୍କର ମହିମା ଧରି ଅଛି। କିଛି ମହିଳାଙ୍କ ନରମ ଅଙ୍ଗ ଓ ସ୍ତନ ଶିଖରରେ ଅଳଙ୍କାରର ଶ୍ରେଣୀ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶୋଭା ପାଉଥିଲା। କିଛିଙ୍କ ପୋଶାକର ଶେଷ ଅଂଶ ତାଙ୍କ ମୁଁହରୁ ନିଷ୍କାସିତ ଶ୍ୱାସରେ ବାରମ୍ବାର ଉଡୁଥିଲା। ସେଇ ପୋଶାକର ଶେଷ ଅଂଶ ସୁନାର ରଙ୍ଗରେ ତଳ ଚେହେରାରେ ପତାକା ପରି ଚମକୁଥିଲା। କେହିଙ୍କ କାନ୍ ଧାଗା ଶିତଳ ଶ୍ୱାସରେ ହଳୁକ ହଳୁକ କମ୍ପିଥିଲା। ତାଙ୍କ ମୁଁହରୁ ଚିନି ଓ ମଦର ଗନ୍ଧ ନିସ୍ସରି, ଏହା ରାବଣଙ୍କୁ ସେ ସମୟରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦ ଦେଉଥିଲା। କିଛି ରାବଣଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ, ଯେଉଁମାନେ ଚେହେରାରେ ରାବଣଙ୍କୁ ସମାନ ଥିଲେ, ସେମାନେ ନିଜ ସଂପ୍ରତିଦ୍ବନ୍ଧୀ ମୁଁହର ସୁଗନ୍ଧ ଆସ୍ୱାଦନ କରୁଥିଲେ। ସେମାନେ ମନରୁ ରାବଣଙ୍କୁ ଗଭୀର ଭାବରେ ଆସକ୍ତ ଥିଲେ, ଏବଂ ନିଜେ ନିଜେ ସ୍ୱାଧୀନ ନ ହୋଇ, ସହସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ଚଳିଥିଲେ। କିଛି ମହିଳା ଅଳଙ୍କାରିତ ହାତ ଓ ପୋଶାକ ଉପରେ ଅନ୍ୟମାନେ ଶୁଇଥିଲେ। କେହି ଅନ୍ୟ ମହିଳାଙ୍କ ଛାତି ଉପରେ, କେହି ହାତ ଉପରେ, କେହି ଜଘନ ଉପରେ, କେହି ଅନ୍ୟ ମହିଳାଙ୍କ ସ୍ତନ ଉପରେ ଶୁଇଥିଲେ। ସେମାନେ ଏକାଉପରେ ଏକା ଜଘନ, ପାର୍ଶ୍ୱ, କଟି, ପୃଷ୍ଠ ଉପରେ ଶୁଇ, ମଦ ଓ ସ୍ନେହରେ ମୁଗ୍ଧ ହୋଇ ଅନ୍ୟ ଅନ୍ୟଙ୍କ ସହିତ ଅଙ୍ଗ ଗଠିଥିଲେ। ସେଇ ସ୍ନିଗ୍ଧ କଟି ଥିବା ମହିଳାମାନେ, ପରସ୍ପରଙ୍କ ହାତ ଗଠି ଏକାଠି ଶୁଇ ରହିଥିଲେ, ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଏକ ଫୁଲ ମାଳା ପରି ଲାଗୁଥିଲା ଯେଉଁଥିରେ ମଦମାତ୍ତ ମଧୁମକ୍ଷୀକା ଘିରି ରହିଛି। ବସନ୍ତ ଋତୁରେ ଯେପରି ଦଳା ଦଳା ଲତା ଏକାଉପରେ ଏକା ହୋଇ ହାଲୁକ ହାଲୁକ ବାୟୁରେ ଗଠିଯାଏ, ସେପରି ଏହି ମହିଳାମାନେ ମଧୁର ଫୁଲ ଗଠି ଅନ୍ୟ ଅନ୍ୟଙ୍କ ସହିତ ମିଶି ଯାଇଥିଲେ। ରାବଣଙ୍କ ଏହି ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ତାଙ୍କର ସୁନ୍ଦର କନ୍ଧ ଗଠି, ମଧୁମକ୍ଷୀକା ଦ୍ୱାରା ଘିରିଥିବା ଜଙ୍ଗଲ ପରି ଲାଗୁଥିଲେ। ସେମାନଙ୍କ ଅଳଙ୍କାର, ଶରୀର, ପୋଶାକ, ଓ ମାଳା ମଧ୍ୟରେ କେଉଁଠି କିଏ ଅଛନ୍ତି, ଏହା ବୁଝିବା ଅଶକ୍ୟ ଥିଲା। ରାବଣ ସୁଖରେ ଶୁଇଥିବାବେଳେ, ସେଇ ରଙ୍ଗବିରଙ୍ଗ ତ୍ୱଚା ଥିବା ମହିଳାମାନେ ଶୁଅ ଦୀପ ପରି ଚମକୁଥିଲେ, ଏମିତି ଲାଗୁଥିଲା ଯେପରି ଅନେକ ଅପ୍ରଭା ଚକ୍ଷୁ ଏକାଠି ଅଛି। ସେଠି ରାଜା, ଋଷି, ଦେବ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଓ ଦାନବମାନଙ୍କ କନ୍ୟାମାନେ ଆସି, ରାବଣଙ୍କ ଅନୁଗ୍ରହରେ ମୁଗ୍ଧ ହୋଇ ରହିଯାଇଥିଲେ। ସେମାନେ ରାବଣଙ୍କ ଅଭିଲାଷା ଦ୍ୱାରା ଧରି ଆଣାଯାଇଥିଲେ, କିଛି ପ୍ରେମ ମୂର୍ଛାରେ ମୁଗ୍ଧ ହୋଇ ଏଠାକୁ ଆସିଥିଲେ। ଏହି ସମସ୍ତ ମହିଳା ରାବଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କେବେ ଶକ୍ତି ବାଳରେ, କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଇଚ୍ଛାରେ ଲଭ୍ୟ ହୋଇନଥିଲେ, ତାଙ୍କ ପାଇଁ କେବଳ ଜନକନନ୍ଦିନୀ ସୀତା ବ୍ୟତୀତ କୌଣସି ନୂତନ ନଥିଲେ। ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଉତ୍ତମ କୁଳୀନ, ରୂପବତୀ, ଶୀଳବତୀ ଓ ମର୍ୟାଦାବାନ୍ତି ଥିଲେ, ଏଠି କୌଣସି ଦୁର୍ଦ୍ଦର୍ଶୀ ନଥିଲେ। ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ବାନର ନାୟକ ହନୁମାନ ବିଚାର କଲେ, “ଯଦି ରାଘବଙ୍କ ଧର୍ମପତ୍ନୀ ସୀତା ଏମିତି ଅଛନ୍ତି, ତେବେ ରାକ୍ଷସେଶ୍ୱର ରାବଣଙ୍କ ଏହି ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ନିଶ୍ଚୟ ଉତ୍ତମ କୁଳର।” ପୁନି ସେ ଅଦୃଶ୍ୟ ରୂପେ ଚିନ୍ତା କଲେ, “ସୀତା ନିଶ୍ଚୟ ଧର୍ମରେ ଅତିଶୟ, କିନ୍ତୁ ଏହି ଲଙ୍କାପତି ମହାପାପ କରିଛନ୍ତି।” ଏହିପରେ, ହନୁମାନ ସେଠି ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭବ୍ୟ ମଣିମୟ ଶୟ୍ୟା ଦେଖିଲେ, ଯାହା ଦେବମାନେ ଯୋଗ୍ୟ ଭାବେ ଉପଯୁକ୍ତ ଥିଲା। ଏହି ଶୟ୍ୟା ହାତୀଦାନ୍ତ, ସୁନା ଓ ମଣିରେ ଅଲଙ୍କୃତ, ଶୁଭ୍ର ଚାମରୀ ଓ ଦିବ୍ୟ ମାଳା ଦ୍ୱାରା ସୁଶୋଭିତ ଥିଲା। ଏଠି ଏକ ଶ୍ୱେତ ଛତ୍ର ଦେଖିଲେ, ଯାହା ଚନ୍ଦ୍ରମା ପରି ଦ୍ୟୁତିମାନ୍ ଥିଲା। ସମୁଦ୍ର ମଣି ଓ ଅଶୋକ ଫୁଲର ମାଳା ଦ୍ୱାରା ଏହି ଶୟ୍ୟା ଚାରିପାଖରେ ଅଲଙ୍କୃତ ହୋଇ, ଚାମରୀ ଚମର ଦ୍ୱାରା ପଖା ହୋଇଯାଉଥିଲା, ଅନେକ ପୁଷ୍ପଗନ୍ଧ ଓ ଧୂପର ସୁଗନ୍ଧ ଏଠି ବିକିରଣ ହୋଇଯାଉଥିଲା। ନରମ ଚାଦର ଓ ମେଷ ରୋମରେ ଢାଙ୍କାଯାଇଥିଲା, ଚାରିପଟେ ମୂଲ୍ୟବାନ ଫୁଲ ମାଳା ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ଥିଲା। ସେଥିରେ ହନୁମାନ ଏକ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ମେଘ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିବା, ଦ୍ୟୁତିମାନ୍ କୁଣ୍ଡଳ, ରକ୍ତ ଚକ୍ଷୁ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାହୁ, ରୂପବନ୍ତ, ଚାନ୍ଦିର ମେଘ ଧାରଣ କରିଥିବା ଏକ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ। ସେ ଦେହରେ ରକ୍ତ ଚନ୍ଦନ ଲେପିଥିଲେ, ମେଘ ଉପରେ ସନ୍ଧ୍ୟାର ଲାଲିମା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ଦ୍ୟୁତିମାନ୍ ଅଳଙ୍କାର ପିନ୍ଧିଥିଲେ, ଯେଉଁଠି ତାଙ୍କୁ ଚାରିପଟେ ବୃକ୍ଷ ଓ ଉଦ୍ୟାନ ଘେରି ରହିଥିଲା, ମନ୍ଦରାଚଳ ପରି ଶୋଭା ପାଉଥିଲେ। ଏହି ଭାବେ, ହନୁମାନ ଦେଖିଲେ ଯେ, ରାକ୍ଷସେଶ୍ୱର ରାବଣ ମଦପାନ କରି ଏହି ଦ୍ୟୁତିମାନ୍ ଶୟ୍ୟା ଉପରେ ଶୁଇ ଅଛନ୍ତି। ଏଠି ଗ୍ଲାନିମୟ ଶ୍ରୀମଦ୍ ବାଲ୍ମୀକିରାମାୟଣର ସୁନ୍ଦର କାଣ୍ଡର ଦଶମ ସର୍ଗର ସମାପ୍ତି।