ହନୁମାନ୍ ରାବଣଙ୍କ ଅନ୍ତଃପୁରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଲେ, ସେଠାରେ ତିନିଏ ପୃଥିବୀ ପରି ବିସ୍ତୃତ ଏକ ଭବନ ଦେଖିଲେ—ଏହି ଭବନ ଅନେକ ଘର ଓ ଅଞ୍ଚଳରେ ଭରିଯାଇଥିଲା, ମଦୋନ୍ମତ ପକ୍ଷୀମାନେ ଏଠାରେ ଚିଁଚିଆଉଥିଲେ, ଦିବ୍ୟ ସୁଗନ୍ଧ ଏଠାରେ ଅଟୁଟ ଥିଲା। ମୂଲ୍ୟବାନ ଚାଦରରେ ଶୋଭିତ, ରାକ୍ଷସରାଜ ରାବଣଙ୍କ ସେବାରେ ରହୁଥିବା ଏହି ଭବନ, ହଂସ ପରି ଧଳା ଏବଂ ଅଗରୁ ଧୂପର ସୁଗନ୍ଧରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା। ଏଠାରେ ପତ୍ର ଓ ଫୁଲର ଅର୍ପଣ ହେଉଥିଲା, ଭବନ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଥିଲା କିନ୍ତୁ କିଛି କଳଙ୍କ ମଧ୍ୟ ଥିଲା, ଏହାର ରଙ୍ଗ ଦୃଷ୍ଟିକୁ ଆନନ୍ଦ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟକୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରୁଥିଲା। ଏହି ଦିବ୍ୟ ଦରବାର ଦୁଃଖକୁ ଦୂର କରି, ଶ୍ରୀଅର୍ଥ ଆଣୁଥିଲା, ପାଞ୍ଚ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ପାଞ୍ଚ ଉତ୍ତମ ଭୋଗରେ ତୃପ୍ତ ହେଉଥିଲେ। ଏହି ଭବନଟି ରାବଣଙ୍କ ସୁରକ୍ଷାରେ ମାତୃସ୍ନେହରେ ପୋଷିଥିଲା, ହନୁମାନ୍ ଚିନ୍ତା କଲେ—‘ଏହା ହେଉଛି ସ୍ୱର୍ଗ, ଦେବମାନଙ୍କ ଲୋକ, କିମ୍ବା ଇନ୍ଦ୍ରପୁରୀ, କିମ୍ବା ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସାଧନା।’ ସେ ଚିନ୍ତାଶୀଳ ଭାବେ ଦେଖିଲେ, ସେଠାରେ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଦୀପ ଜଳୁଥିଲା; ଏହି ଦୀପମାନେ ଏମିତି ଲାଗୁଥିଲେ, ଯେପରି ଚତୁର ଚୋର ଅନ୍ୟ ଚୋରଙ୍କଠାରେ ହାରିଯାନ୍ତି। ଦୀପର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା, ରାବଣଙ୍କ ତେଜ ଓ ଅଳଙ୍କାରମାନଙ୍କ ଚମକରେ ଭବନଟି ଅଗ୍ନିଶିଖା ପରି ଲାଗୁଥିଲା। ତାପରେ ସେ ଦେଖିଲେ, ବିଭିନ୍ନ ରଙ୍ଗର ଓ ମାଳାରେ ଶୋଭିତ, ହଜାରେ ରାଜସୀ ନାରୀମାନେ ଚାରିପାଖରେ ଚାଉଣି ଲଗାଇ ଚୌକିରେ ବସିଛନ୍ତି। ଆଧା ରାତି ପରେ, ସେମାନେ ମଦ ଓ ନିଦ୍ରାରେ ଅଚେତନ, ଖେଳ ବନ୍ଦ କରି ଗଭୀର ନିଦ୍ରାରେ ବିଲୀନ ହୋଇଥିଲେ। ସେ ଶାନ୍ତ ଦଳ ଅଳଙ୍କାରରେ ଶୋଭିତ ହୋଇ, ଅତି ଶାନ୍ତ ହଂସ ଓ ମଧୁମକ୍ଷୀମାନେ ଯେପରି ଏକ ବୃହତ୍ ପଦ୍ମପୁଷ୍କର ଉପରେ ଅପରିଚଳିତ ହୋଇଥାନ୍ତି, ସେପରି ଲାଗୁଥିଲେ। ହନୁମାନ୍ ଦେଖିଲେ ଏହି ସୁନ୍ଦରୀମାନଙ୍କ ମୁଁହ, ପଦ୍ମ ପରି ସୁଗନ୍ଧ ଓ ମୁହଁ ଦାନ୍ତ ବନ୍ଦ, ଚକ୍ଷୁ ବନ୍ଦ। ରାତି ଶେଷ ହେବା ସମୟରେ ସେମାନଙ୍କ ମୁହଁ ପଦ୍ମ ପରି ଖିଲିଯାଏ, ପୁଣି ପତ୍ର ବନ୍ଦ ହେଲେ ରାତି ପରି ହୋଇଯାଏ। ଏହି ପଦ୍ମମୁଖୀ ମହିଳାମାନେ ମଧୁମକ୍ଷୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୁନଃପୁନଃ ଚାହାଯାଉଛନ୍ତି, ଯେପରି ଖିଲିଥିବା ପଦ୍ମ ମଧୁମକ୍ଷୀଙ୍କ ଆକର୍ଷଣ କରେ। ଏପରି ଚିନ୍ତା କରି, ମହାବୀର ହନୁମାନ୍ ଏହି ମହିଳାମାନଙ୍କୁ ଜଳରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ପଦ୍ମସମ ଗୁଣରେ ସମାନ ବୋଲି ବୁଝିଲେ। ସେମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଭୂଷିତ ଏହି ଭବନ ହନୁମାନ୍ଙ୍କୁ ଶରଦ୍ ଆକାଶରେ ତାରାମାଳାରେ ଶୋଭିତ ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ରାବଣ ତାରାମଧ୍ୟରେ ଚନ୍ଦ୍ରମା ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଲାଗୁଥିଲେ। ହନୁମାନ୍ ଭାବିଲେ—‘ଏମିତି ଏଠାରେ ଯେଉଁମାନେ ଏକଠି ହୋଇଛନ୍ତି, ସେମାନେ ତାରାମାଳା ପରି ଆକାଶରୁ ପଡ଼ିଛନ୍ତି, ଶେଷ ପୁଣ୍ୟରେ ଘେରାଇ ଅଛନ୍ତି।’ ଯେପରି ମହାଶୁଭ୍ର ତାରାମାନେ ତାଙ୍କର ଆଲୋକ, ରଙ୍ଗ ଓ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ଦ୍ୱାରା ଚମକେ, ସେପରି ଏହି ମହିଳାମାନଙ୍କ ତେଜ ଓ ଶୋଭା ଏଠାରେ ଚମକୁଥିଲା। କେହି ମହିଳାଙ୍କ ଖୋଲା କେଶ ଓ ମାଳା, ଚିତା ଅଳଙ୍କାର, ମଦ ଓ ଖେଳରେ ଅପରିଚିତ ମନରେ ଶୋଇଥିଲେ। କେହିଙ୍କ ଭାଲ ଚିହ୍ନ ମସି ହୋଇଯାଇଥିଲା, କେହିଙ୍କ ପାୟଲ୍ ହଟିଯାଇଥିଲା, କେହିଙ୍କ ହାର ପାଖକୁ ସରିଯାଇଥିଲା। ଅନ୍ୟମାନେ ମୁକ୍ତାହାରରେ ଶୋଭିତ, କେହିଙ୍କ ବସ୍ତ୍ର ଖସିଯାଇଥିଲା, କେହିଙ୍କ ମେଖଲା ଖୋଲିଯାଇଥିଲା, ଯେପରି ଯୁବତୀମାନେ ନଦୀରେ ବିହୃତ ହୋଇଥାନ୍ତି। କେହି କନ୍ନା ନଥିଲେ, କେହିଙ୍କ ମାଳା ଭାଙ୍ଗିଯାଇଥିଲା, ଯେପରି ମହାବନରେ ରାଜହାତୀ ଦ୍ୱାରା ଦଳିଥିବା ଲତାମାଳା। କେହିଙ୍କ ଗଳାର ହାର ଚନ୍ଦ୍ରକିରଣ ପରି ଚମକୁଥିଲା, ମଧ୍ୟରେ ଶୋଇଥିବା ହଂସ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା। କେହିଙ୍କ ବୈଦୂର୍ୟ ମଣି କଦମ୍ବ ପକ୍ଷୀ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା, କେହିଙ୍କ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ସୂତ୍ର ଚକ୍ରବାକ ପଖି ଦମ୍ପତି ପରି ଲାଗୁଥିଲା। ହଂସ, କାରଣ୍ଡବ ଓ ଚକ୍ରବାକ ପଖି ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ସେମାନଙ୍କ ନିତମ୍ଭ ଓ ନିତମ୍ଭ ନଦୀପାରର ଚରୁ ଚରୁ ଚାରିପାଖରେ ଚମକୁଥିଲା। କେହିଙ୍କ ତଳ ଓ ଶିରୋଭାଗରେ ସୁନ୍ଦର ଅଳଙ୍କାର ରେଖା ମଣିମାଳା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା। କେହିଙ୍କ ଶ୍ୱାସରେ ଉଡୁଥିବା ବସ୍ତ୍ର ମୁଁହ ଉପରେ ପୁନଃପୁନଃ ଡେଙ୍ଗା ମାରୁଥିଲା। ଏହି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ବସ୍ତ୍ରପ୍ରାନ୍ତ ସୁନ୍ଦର ସୁନାର ରଙ୍ଗରେ ମୁଁହ ତଳେ ପତାକା ପରି ଚମକୁଥିଲା। କେହିଙ୍କ ଦୀପ୍ତିମାନ ଦୁଲା ଅଳକା କମଳ ମୁଁହରେ ଶ୍ୱାସରେ ମୃଦୁ ହିଲୁଥିଲା। ସେମାନଙ୍କ ଶ୍ୱାସରୁ ଚିନି ଓ ମଦର ସ୍ୱାଭାବିକ ମଧୁର ଓ ମନୋହର ସୁଗନ୍ଧ ରାବଣଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଉଥିଲା। କେହି ରାବଣଙ୍କ ସଦୃଶ ମୁଁହର ଅନ୍ୟ ଦୂତୀଙ୍କ ମୁଁହର ଗନ୍ଧ ପୁନଃପୁନଃ ଶ୍ୱାସ ଦ୍ୱାରା ଗ୍ରହଣ କରୁଥିଲେ। ସେମାନଙ୍କ ମନ ରାବଣଙ୍କଠାରେ ଗଭୀର ଭାବରେ ଆସକ୍ତ, ତଥାପି ସ୍୵ାଧୀନତା ନଥିଲା, ସହପତ୍ନୀଙ୍କ ଇଚ୍ଛାକୁ ଅନୁସରଣ କରୁଥିଲେ। କେହି ଅଳଙ୍କୃତ ବାହୁ ଓ ବସ୍ତ୍ର ଉପରେ ଅନ୍ୟ ଅନ୍ୟଙ୍କୁ ଭରସା କରି ଶୋଇଥିଲେ। କେହି ଅନ୍ୟଙ୍କ ଛାତି, କେହି ବାହୁ, କେହି ଅନ୍ୟଙ୍କ ଆଖ, କେହି ଅନ୍ୟଙ୍କ ଶିରସ୍ଥଳ ଉପରେ ଶୋଇଥିଲେ। ସେମାନେ ଅନ୍ୟ ଅନ୍ୟଙ୍କ ଜଂଘା, ପାଶ୍ୱ, କଟି ଓ ପୃଷ୍ଠ ଉପରେ ଶୋଇ, ମଦ ଓ ପ୍ରେମରେ ଅଭିଭୂତ ହୋଇ ଅନ୍ୟ ଅନ୍ୟଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରିଥିଲେ। ସେମାନେ ଅନ୍ୟ ଅନ୍ୟଙ୍କ ଦେହସ୍ପର୍ଶରେ ଆନନ୍ଦ ଉଠି, କମଳ କଟି ନାରୀମାନେ ବାହୁ ଆଲିଙ୍ଗନରେ ସମୁଦାୟ ଏଠାରେ ଶୋଇଥିଲେ। ସେମାନଙ୍କ ଆଲିଙ୍ଗନ ମାଳା ଫୁଲ ମାଳା ପରି ଚିତା ମଧୁମକ୍ଷୀ ଦ୍ୱାରା ଘେରାଯାଇ ଚମକୁଥିଲା। ଯେପରି ଗ୍ରୀଷ୍ମକାଳରେ ପ୍ରବାହିତ ବାତାସରେ ଲତାମାଳା ଏକାଠି ହୋଇ ଫୁଲ ମିଶିଯାଏ, ସେପରି ଏହି ମହିଳାମାନେ ମଧୁମକ୍ଷୀ ଦ୍ୱାରା ଘେରି ଏକାଠି ହୋଇ ଶୋଇଥିଲେ। ଏହିପରି ରାବଣଙ୍କ ମହିଳାମାନଙ୍କ ଲତାବନ, ସୁନ୍ଦର କନ୍ଧ ଆଲିଙ୍ଗନ ଓ ମଧୁମକ୍ଷୀ ଦ୍ୱାରା ଘେରାଯାଇ, ବାତାସରେ ଉଡୁଥିବା ଜଙ୍ଗଲ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା।