ବିଶ୍ୱକର୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି ହୋଇଥିବା ଏହି ଭବନଟି ଅଗ୍ନି ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଚମକୁଥିଲା, ସୁନା ଦ୍ୱାର ଓ ସୁନ୍ଦର, ଉତ୍ତମ ବେଦୀମାନେ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ହୋଇଥିଲା। ଏହି ଭବନରେ ସୁନା ଓ ସ୍ଫଟିକରେ ତିଆରି ହୋଇଥିବା ଜାଳିଦାର ୱିଣ୍ଡୋ, ନୀଳମଣି ଓ ବଡ଼ ବଡ଼ ନୀଳ ରତ୍ନର ବେଦୀ ଥିଲା। ଏଠାରେ ଅପୂର୍ବ ପଗଁଖାର, ମୂଲ୍ୟବାନ ରତ୍ନ ଓ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ମୁକ୍ତାର ଚମକ ଚାରିପାଖରେ ବିକିରଣ ହେଉଥିଲା, ଯେଉଁପରି ହସ୍ତତଳ ଚମକେ। ଏଠାରେ ଲାଲ ଚନ୍ଦନ ଓ ସୁନା ରଙ୍ଗର ଧୂପର ଶୁଭ ଗନ୍ଧ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇ ଥିଲା, ଏହା ତରୁଣ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ ହୋଇଥିଲା। ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଭବନ ନାନା ପ୍ରକାର ଶୋଭାମୟ ମଣ୍ଡପମାନେ ଦ୍ୱାରା ଅଳଙ୍କୃତ ଥିଲା। ମହାବୀର ବାନର ହନୁମାନ ଏହି ଦିବ୍ୟ ପୁଷ୍ପକ ବିମାନରେ ଉପରକୁ ଚଢ଼ିଲେ ଓ ତାଁଠାରେ ଦାନ-ଭୋଜନ ଓ ଅର୍ପଣର ଶୁଭ ଗନ୍ଧ ଚାରିପାଖରେ ବିକିରଣ ହେଉଥିବା ଦେଖିଲେ। ସେ ଏହି ଦିବ୍ୟ ଗନ୍ଧକୁ ଶ୍ୱାସ ନେଇ ଅନୁଭବ କଲେ, ଯେଉଁପରି ଏକ ସୁନ୍ଦର ପବନ ଭିତରେ ମିଶିଯାଇଛି, ଏହି ଗନ୍ଧ ଅତିଶୟ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ପ୍ରିୟ ବନ୍ଧୁ ସମ୍ମିଳନ ପରି ଲାଗିଲା। ତାପରେ ହନୁମାନ କହିଲେ, "ଏଠାକୁ ଆସ," ଏବଂ ସେ ରାବଣ ଥିବା ସ୍ଥାନକୁ ଗଲେ। ସେଠାରେ ଏକ ମହାନ ଓ ଶୁଭ ମଣ୍ଡପ ଦେଖିଲେ। ଏହା ରାବଣଙ୍କର ଥିଲା ଓ ଏକ ପ୍ରିୟାଙ୍କ ପରି ଚମକୁଥିଲା, ମଣିର ସିଢ଼ି ଓ ସୁନାର ଜାଳି ଦ୍ୱାରା ଅଳଙ୍କୃତ ଥିଲା। ଏହାର ତଳ ଭାଗ ସ୍ଫଟିକ ଦ୍ୱାରା ଢାକା ଥିଲା, ଦନ୍ତ ମଧ୍ୟର ଖାଲି ଅଂଶ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ଏହି ତଳ ମୁକ୍ତା, ହୀରା, ପଗଁଖା, ଚାଁଦି ଓ ସୁନାରେ ଅଳଙ୍କୃତ ଥିଲା। ଏଠି ଅନେକ ମଣିର ସ୍ତମ୍ଭ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ଓ ବହୁ ସମାନ, ସିଧା, ଉଚ୍ଚ ଓ ସୁନ୍ଦର ଶିଳ୍ପରେ ଅଳଙ୍କୃତ ଥିଲା। ସ୍ତମ୍ଭଗୁଡ଼ିକ ତାଲ ଓ ପଙ୍ଖ ପରି ଉଚ୍ଚ ଥିଲା, ଯେଉଁପରି ଆକାଶକୁ ଚୁଆଁଉଛି; ବଡ଼ ଚାଦର ଦ୍ୱାରା ଢାକା ଏହି ମଣ୍ଡପରେ ପୃଥିବୀର ଚିହ୍ନ ଅଙ୍କିତ ଥିଲା। ଏହି ମଣ୍ଡପ ବହୁତ ବିସ୍ତୃତ ଥିଲା, ପୃଥିବୀ ପରି ଏହାର ଅଞ୍ଚଳ ଏବଂ ଗୃହ ଥିଲା; ମଦୋନ୍ମତ ପକ୍ଷୀମାନେ ଏଠି ଚିତ୍କାର କରୁଥିଲେ ଓ ଦିବ୍ୟ ଗନ୍ଧରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା। ଏଠି ମୂଲ୍ୟବାନ ଚାଦର ଦ୍ୱାରା ସଜିଥିଲା, ରାକ୍ଷସାଧିପତି ରାବଣ ଏହାକୁ ସେବା କରୁଥିଲେ; ହଂସ ପରି ଧଳା ଓ ଅଗୁରୁ ଧୂପର ଗନ୍ଧରେ ମନୋହର ହୋଇଥିଲା। ପତ୍ର ଓ ଫୁଲର ଅର୍ପଣ ଦ୍ୱାରା ଏହି ମଣ୍ଡପ ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଉଥିଲା, କିଛି ଚିହ୍ନ ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ଏହା ମନକୁ ଆନନ୍ଦ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡ଼ିକୁ ଉଲ୍ଲାସିତ କରୁଥିଲା। ଏହି ଦିବ୍ୟ ମଣ୍ଡପ ଦୁଃଖକୁ ଦୂର କରି ଶ୍ରୀବୃଦ୍ଧି ଦେଉଥିଲା, ପଞ୍ଚ ଇନ୍ଦ୍ରିୟର ପଞ୍ଚ ଉତ୍ତମ ବିଷୟ ଦ୍ୱାରା ପୂରଣ କରୁଥିଲା। ଏହି ସମୟରେ, ରାବଣଙ୍କ ରକ୍ଷା ତଳେ, ମଣ୍ଡପ ମାତୃସ୍ନେହ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ପୋଷଣ କରୁଥିଲା। ହନୁମାନ ଚିନ୍ତା କଲେ—"ଏହି ସ୍ଥାନଟି ନିଶ୍ଚୟ ଶ୍ୱର୍ଗ, ଦେବତାମାନଙ୍କର ଲୋକ, ବା ସାଇତା ଇନ୍ଦ୍ରପୁରୀ କିମ୍ବା ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସାଧନା।" ହନୁମାନ ଦୃଢ଼ ଚିନ୍ତାରେ ଦେଖିଲେ, ସେଠାରେ ସୁନାର ଦୀପ ଜଳିଛି; ଏହା ଏପରି ଲାଗୁଥିଲା, ଯେଉଁପରି ଚତୁର ଚତୁରଙ୍ଗ ଖେଳରେ ଅନ୍ୟ ଚତୁରଙ୍ଗ ଦ୍ୱାରା ପରାଜିତ ହେଉଛି। ଦୀପର ଚମକ, ରାବଣଙ୍କ ଦୀପ୍ତି ଓ ଅଳଙ୍କାରର ଚମକରେ ଏହି ମଣ୍ଡପ ପୂରା ଅଗ୍ନିରେ ଜଳୁଥିବା ପରି ଲାଗୁଥିଲା। ତାପରେ ହନୁମାନ ଦେଖିଲେ, ଚାଦର ଉପରେ ବସିଥିବା ହଜାର ଶ୍ରେଷ୍ଠାଙ୍ଗନା, ନାନା ରଙ୍ଗର ପୋଶାକ ଓ ମାଳାରେ ଅଳଙ୍କୃତ। ରାତି ମଧ୍ୟରେ, ଯେତେବେଳେ ଅର୍ଧ ରାତି ଯାଇଯାଇଛି, ସେମାନେ ମଦ ଓ ନିଦ୍ରାରେ ଅଭିଭୂତ; ଖେଳ ଛାଡ଼ି ସେମାନେ ଗଭୀର ନିଦ୍ରାରେ ଲୀନ ହୋଇଥିଲେ। ଏହି ଶାନ୍ତ ଶୋଭାରେ ଅଳଙ୍କୃତ ମହିଳାମାନେ ହଂସ ଓ ମଧୁମାକ୍ଷିମାନେ ମହାପଦ୍ମପୁଷ୍କରରେ ଯେପରି ନିରବ ହୋଇଯାନ୍ତି, ସେପରି ନିରବ ଥିଲେ। ହନୁମାନ ଦେଖିଲେ, ସେମାନଙ୍କର ମୁଁହ ଅପୂର୍ବ ପଦ୍ମ ପରି ଗନ୍ଧମୟ, ଦନ୍ତ ଓ ଚକ୍ଷୁ ଅବସ୍ଥିତ ଓ ବନ୍ଦ ଥିଲା, ସେମାନେ ବହୁତ ସୁନ୍ଦର। ରାତି ଶେଷ ହେବାବେଳେ ସେମାନଙ୍କର ମୁଁହ ପଦ୍ମ ପରି ଖିଲିଯାଉଥିଲା; ପୁଣି ପତ୍ର ବନ୍ଦ ହେଲେ, ସେମାନେ ରାତିରେ ଯେପରି ଥିଲେ, ସେପରି ହେଉଥିଲେ। ଏହି ପଦ୍ମପରି ମୁଁହମାନେ ନିଶ୍ଚୟ ମଦୋନ୍ମତ ମଧୁମାକ୍ଷିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୁନଃପୁନଃ ଚାହାଯାଉଛି, ଯେପରି ଖିଲିଥିବା ପଦ୍ମକୁ ସେମାନେ ଆକର୍ଷିତ ହୁଅନ୍ତି। ଏପରି ଚିନ୍ତା କରି, ମହାବୀର ହନୁମାନ ଭାବିଲେ ଏମାନେ ଜଳରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଅପ୍ସରାମାନେ ସମାନ ଗୁଣର ଅଟୁଟ ଶୋଭାର ଅଧିକାରୀ। ଏହି ମଣ୍ଡପ ଏମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅଳଙ୍କୃତ ହୋଇ, ପ୍ରଭା ହୀନ ଆଶ୍ୱିନ ଆକାଶରେ ତାରାମାନେ ଯେପରି ଶୋଭା ପାଉଛନ୍ତି, ସେପରି ହନୁମାନଙ୍କୁ ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ଏମାନଙ୍କ ଚାରିପାଖରେ ରାକ୍ଷସାଧିପତି ରାବଣ ତାରାମାଳା ମଧ୍ୟରେ ଚନ୍ଦ୍ରମା ପରି ଚମକୁଥିଲେ। ହନୁମାନ ଭାବିଲେ, "ଏଠି ଯେଉଁମାନେ ଏକଠି ହୋଇଛନ୍ତି, ସେମାନେ ତାରାମାନେ ଯେପରି ଆକାଶରୁ ପଡ଼ିଛନ୍ତି, ପୁରୁଣା ପୁଣ୍ୟର ଅବଶିଷ୍ଟ ଦ୍ୱାରା ଘିରିଛନ୍ତି।" ଯେପରି ବଡ଼, ଶୁଭ ତାରାମାନଙ୍କର ଆଲୋକ, ରଙ୍ଗ ଓ ଚମକ ସ୍ପଷ୍ଟ ଦେଖାଯାଏ, ସେପରି ଏଠି ମହିଳାମାନଙ୍କ ଶୋଭା ଓ ଚମକ ଦେଖାଯାଉଥିଲା। କିଛି ମହିଳା ଖୋଲା ଚୁଲ ଓ ମାଳାରେ ଅଳଙ୍କୃତ, ମୂଲ୍ୟବାନ ଅଳଙ୍କାର ବିଛିଣ୍ଡା ହୋଇଥିବା ବେଳେ, ମଦ ଓ ବିନୋଦ ପରେ ନିଦ୍ରାରେ ଲୀନ ହୋଇ ପଡ଼ିଥିଲେ। କିଛିଙ୍କର ଭାଲ ଚିହ୍ନ ମସିଆଯାଇଥିଲା, କିଛିଙ୍କର ଗୁଂଗୁର ଖସିଯାଇଥିଲା, ଅନ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠାଙ୍ଗନାଙ୍କ ହାର ପାଶେ ଖସିଯାଇଥିଲା। କିଛିଙ୍କ ମୁକ୍ତା ହାର ଦ୍ୱାରା ଅଳଙ୍କୃତ ଥିଲା, କିଛିଙ୍କ ପୋଶାକ ଖସିଯାଇଥିଲା, କିଛିଙ୍କ ମେଖଲା ଖୋଲିଯାଇଥିଲା, ଯେପରି ତରୁଣୀମାନେ ଅଞ୍ଚଳରେ ଉଠାଯାନ୍ତି। କିଛିଙ୍କ କାନର ଅଳଙ୍କାର ନଥିଲା, କିଛିଙ୍କ ମାଳା ଭାଙ୍ଗିଯାଇ ଚୁର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଥିଲା, ଯେପରି ଅଟୁଟ ଲତା ଅଟଳ ହାତୀ ଦ୍ୱାରା ଜଙ୍ଗଲରେ ଭାଙ୍ଗିଯାଏ। କିଛିଙ୍କ ହାର ଚନ୍ଦ୍ରକିରଣ ପରି ଚମକୁଥିଲା, ଏହି ହାର ଅନ୍ତରେ ଶୁଏଇଥିବା ହଂସ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ଅନ୍ୟ କିଛିଙ୍କ କଟକୁ ମାନିକ୍ୟ ମଣି କଦମ୍ବ ପକ୍ଷୀ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା, କିଛିଙ୍କ ସୁନା ତାର ଚକ୍ରବାକ ଦମ୍ପତି ପରି ଲାଗୁଥିଲା।