ଏହି ଅପାର, ଅଦ୍ଭୁତ ରାଜମହଳଟି ନିଜେ ବିଶ୍ୱକର୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ମିତ, ଯାହା ବାୟୁର ମାର୍ଗ ଦ୍ୱାରା ଆକାଶକୁ ଉଠିଥିଲା, ସୂର୍ଯ୍ୟର ପଥ ଭଳି ଚମକୁଥିଲା । ସେଠାରେ କିଛି ଅସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ରହିନଥିଲା, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜିନିଷ ରତ୍ନରେ ଭରିଥିଲା, ଏବଂ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି ମହଳର ଅଦ୍ୱିତୀୟତା ପ୍ରତି ଆଶ୍ଚର୍ୟ ହୁଏ । ଏହି ମହଳ ତପ, ଧ୍ୟାନ ଓ ପ୍ରତାପ ଦ୍ୱାରା ଅର୍ଜିତ, ମନୋଯୋଗ ଓ ବିଚାର ଦ୍ୱାରା ନିର୍ମିତ, ଏଠି ପ୍ରତ୍ୟେକ ଅଂଶ ନିଜ ନିଜ ଭିନ୍ନତାରେ ସମାନ ଭାବେ ଅଲଙ୍କୃତ । ବାୟୁର ଦ୍ରୁତ ଗତି ଭଳି ଏହି ମହଳ ଅପ୍ରାପ୍ୟ, ଶୂରବୀର, ଧର୍ମାତ୍ମା, ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ଓ ତେଜସ୍ୱୀମାନେ ରହୁଥିବା ପ୍ରଧାନ ନିବାସ ଥିଲା । ଏହା ନିଜ ମୂଳ ଉପରେ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଭାବେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ, ଅନେକ ଶିଖର ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ମନକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଉଥିବା, ଶରତ୍ ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ଭଳି ଶୁଭ୍ର ଏହି ମହଳର ଶିଖରଗୁଡ଼ିକ ପର୍ବତ ଶିର ଭଳି ଆଶ୍ଚର୍ୟଜନକ ଦେଖାଯାଉଥିଲା । ସେଠାରେ ରାତିରେ ଚଳିଥିବା ରାକ୍ଷସମାନେ, କଣ୍ଠରେ କୁଣ୍ଡଳ ପିନ୍ଧି, ବଡ଼ ଖାଇବାକୁ ଭଲପାଉଥିବା, ଆକାଶରେ ଉଡ଼ୁଥିବା, ବିସ୍ତୃତ ଓ ଅବ୍ୟବସ୍ଥିତ ଚକ୍ଷୁ, ତୀବ୍ର ଗତିରେ ଚଳିଥିବା, ହଜାର ଭୂତମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବହି ନେଯାଉଥିଲେ । ଏହି ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ମହଳ ମଧ୍ୟରେ ବାୟୁପୁତ୍ର ହନୁମାନ୍ ଏକ ଶୁଭ୍ର, ବିସ୍ତୃତ ଓ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉତ୍ତମ ଗୃହ ଦେଖିଲେ । ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ରାଜାଙ୍କ ଏହି ମହାନ ମହଳ ଅର୍ଧ ଯୋଜନ ବିସ୍ତୃତ ଏବଂ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଯୋଜନ ଲମ୍ବା, ଯାହାର ଚାରିପାଖରେ ଅନେକ ଉଚ୍ଚ ମହଳ ଥିଲା । ଶତ୍ରୁଙ୍କ ନାଶକ ହନୁମାନ୍, ଚକ୍ଷୁଶାଳି ବୈଦେହୀ ସୀତାଙ୍କୁ ଖୋଜି ସବୁଠାରେ ଘୂରିବାକୁ ଲାଗିଲେ । ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ସର୍ବୋତ୍ତମ ନିବାସ ଦେଖି, ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ହନୁମାନ୍ ରାକ୍ଷସରାଜ ରାବଣଙ୍କ ନିବାସ ପାଖକୁ ଗଲେ । ଏହି ନିବାସ ଚାରିଦିଗରେ ଚାରି-ଦାନ୍ତ ଓ ତିନି-ଦାନ୍ତ ହାତୀମାନେ ତଥା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ ସେନାମାନେ ପାଳି ଦେଉଥିଲେ । ରାବଣଙ୍କ ନିବାସ ତାଙ୍କ ରାନୀମାନେ, ରାକ୍ଷସୀମାନେ ଓ ଶକ୍ତିଦ୍ୱାରା ନେଇ ଆସାଯାଇଥିବା ରାଜନାରୀମାନେ ଦ୍ୱାରା ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା । ସେଠି ମକର, ମାଛ, ମଗର ଦ୍ୱାରା ଭରିଥିବା ଏକ ବିଶାଳ ଜଳାଶୟ ଥିଲା, ଯାହା ବାୟୁରେ ଉତ୍ତାଳିତ, ସର୍ପମାନେ ଥିବା ସମୁଦ୍ର ଭଳି ଲାଗୁଥିଲା । ଯେଉଁ ଭାଗ୍ୟ କୁବେର, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ଗରୁଡ଼ଙ୍କ ପାଖରେ ଅଛି, ସେଇ ଅବିଘ୍ନ ଶ୍ରୀ ସଦା ରାବଣଙ୍କ ଗୃହରେ ଆନନ୍ଦ ଦେଉଥିଲା । ମହଳର ମଧ୍ୟଭାଗରେ, ବାୟୁପୁତ୍ର ହନୁମାନ୍ ଅନ୍ୟ ଏକ ଉତ୍ତମ ଭବନ ଦେଖିଲେ, ଯାହାର ଅନେକ ବାହାର ପଥ ଥିଲା । ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପାଇଁ ବିଶ୍ୱକର୍ମା ଯେଉଁ ଦିବ୍ୟ ବିମାନ ପୁଷ୍ପକ ତିଆରି କରିଥିଲେ, ସେଠି ଏହା ରହିଥିଲା, ପ୍ରତ୍ୟେକ ପ୍ରକାର ମଣିରେ ଅଲଙ୍କୃତ । ଗଭୀର ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା କୁବେର ଏହା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଲାଗି ପାଇଥିଲେ, ପରେ ରାକ୍ଷସରାଜ ରାବଣ ନିଜ ଶକ୍ତିରେ କୁବେରଙ୍କୁ ଜିତି ଏହି ପୁଷ୍ପକ ଅଧିଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ଏହି ବିମାନ ଶୁଧ୍ଧ ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣ ଓ ରୌପ୍ୟର ଦ୍ୱାର ନିର୍ମିତ ସ୍ତମ୍ଭ ଉପରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ, ମୃଗମାନଙ୍କ ଚିତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ତେଜରେ ଅଗ୍ନି ଭଳି ଚମକୁଥିଲା । ଚାରିପଟେ ଶୋଭାମୟ ମଣ୍ଡପ ଦ୍ୱାରା ଅଲଙ୍କୃତ, ମେରୁ ଓ ମନ୍ଦର ପର୍ବତ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ମାନେ ଆକାଶକୁ ଛୁଇଁଯାଉଛି । ବିଶ୍ୱକର୍ମାଙ୍କ ନିର୍ମାଣର ଏହି ପୁଷ୍ପକ ଅଗ୍ନି ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମ ଚମକ, ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣ ର ସିଢ଼ି ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବେଦି ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ । ଏହି ଭବନ ସୁନା ଓ କ୍ରିଷ୍ଟାଲ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି ଝାଲରି ଜାଲି, ନୀଳମଣି ଓ ବଡ଼ ବଡ଼ ନୀଳ ଓ ନୀଳ ମଣିର ବେଦି ଦ୍ୱାରା ଅଲଙ୍କୃତ । ଅଦ୍ଭୁତ ପ୍ରଭା ଦେଉଥିବା ପ୍ରବାଳ, ଅମୂଲ୍ୟ ମଣି ଓ ଅପୂର୍ବ ମୁକ୍ତା ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତଠାରେ ଚମକୁଥିଲା । ଲାଲ ଚନ୍ଦନ ଓ ସୁନା ର ଧୂପ ଦ୍ୱାରା ସୁଗନ୍ଧିତ, ଶୁଭ ଗନ୍ଧ ଦ୍ୱାରା ଭରିଥିଲା, ଯୁବ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଭଳି ଚମକୁଥିଲା । ଅନେକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମଣ୍ଡପ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ଏହି ଦିବ୍ୟ ପୁଷ୍ପକ ଚଢ଼ି, ମହାବୀର ହନୁମାନ୍ ସମସ୍ତଠାରୁ ଖାଦ୍ୟ, ପାନ ଓ ନୈବେଦ୍ୟର ସୁଗନ୍ଧ ଅନୁଭବ କଲେ । ସେଇ ଦିବ୍ୟ ଗନ୍ଧ ଅନୁଭବ କରି, ଏହା ଅପୂର୍ବ ମିଶ୍ରିତ ବାୟୁ ଭଳି ଲାଗିଲା, ଏହି ସୁଗନ୍ଧ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରିୟ ବନ୍ଧୁ ସମ୍ମିଳନ ଭଳି ଅନୁଭବ ହେଲା । ତାପରେ ହନୁମାନ୍ କହିଲେ, "ଏଠାରେ ଚଳ," ଏବଂ ରାବଣ ଯେଉଁଠାରେ ଅଛନ୍ତି, ସେଉଁଠାରେ ଗଲେ; ଏବଂ ଏକ ଶୁଭ ମହାନ ଶଭାଗୃହ ଦେଖିଲେ । ଏହା ରାବଣଙ୍କ ଥିଲା, ଏକ ପ୍ରିୟାଙ୍କ ଭଳି ଶୋଭାମୟ, ମଣି ଦ୍ୱାରା ତିଆରି ସିଢ଼ି ଓ ସୁନା ଝାଲରି ଦ୍ୱାରା ଚମକୁଥିଲା । ଏହି ଶଭାଗୃହର ଭୂମି କ୍ରିଷ୍ଟାଲ ଦ୍ୱାରା ମୁଢ଼ାଯାଇଥିଲା, ଦାନ୍ତ ମଧ୍ୟର ଖାଲି ଅଂଶ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ମୁକ୍ତା, ବୈଦୂର୍ୟ, ପ୍ରବାଳ, ରୌପ୍ୟ ଓ ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣ ଦ୍ୱାରା ଅଲଙ୍କୃତ । ଏହି ଶଭାଗୃହ ଅନେକ ମଣିର ସ୍ତମ୍ଭ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ସମାନ, ସିଧା ଓ ଉଚ୍ଚ ମଣିର ଖମ୍ଭ ଦ୍ୱାରା ଚାରିପଟେ ଅଲଙ୍କୃତ । ଏହି ସ୍ତମ୍ଭମାନେ ପଖିର ପଙ୍ଖ ଭଳି ଉଚ୍ଚ, ମାନେ ଆକାଶକୁ ଛୁଇଁଯାଉଛି; ଏଠି ବିଶାଳ ଚଟାଇ ଛଡ଼ାଯାଇଥିଲା, ଭୂମିର ଚିହ୍ନ ଦ୍ୱାରା ଅଲଙ୍କୃତ । ଏହି ଶଭାଗୃହ ପୃଥିବୀ ଭଳି ବିସ୍ତୃତ, ଘର ଓ ପ୍ରଦେଶରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ମଦୋନ୍ମତ୍ତ ପକ୍ଷୀମାନେ ଦ୍ୱାରା ଗଞ୍ଜିଯାଇଥିଲା, ଦିବ୍ୟ ଗନ୍ଧ ଦ୍ୱାରା ସୁଗନ୍ଧିତ । ମୂଲ୍ୟବାନ ଚଦର ଦ୍ୱାରା ଛଡ଼ାଯାଇଥିଲା, ରାକ୍ଷସରାଜ ନିଜେ ସେବା କରୁଥିଲେ; ହଂସ ସମ ଶୁଭ୍ର ଏହି ଶଭାଗୃହ ଧୂପର ଗନ୍ଧରେ ମଧୁର । ଏଠି ପତ୍ର ଓ ପୁଷ୍ପର ନୈବେଦ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ଚମକୁଥିଲା ତଥା ଚିତ୍ତକୁ ଆନନ୍ଦ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟକୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରୁଥିଲା । ଏହି ଦିବ୍ୟ ଶଭାଗୃହ ଦୁଃଖ ଦୂର କରି, ଶ୍ରୀବୃଦ୍ଧି ଦେଇଥିଲା, ପଞ୍ଚ ଇନ୍ଦ୍ରିୟକୁ ଉତ୍ତମ ଭୋଗ ଦେଉଥିଲା । ରାବଣଙ୍କ ସୁରକ୍ଷା ତଳେ ଏହି ଶଭାଗୃହ ମାତୃସ୍ନେହରେ ପୋଷିଥିଲା । "ଏହି ହେଉଛି ସ୍ୱର୍ଗ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ଲୋକ, ବା ସାୟଦ୍ ଇନ୍ଦ୍ରର ନଗର, କିମ୍ବା ଉତ୍ତମ ସାଧନା," ଭାବିଲେ ହନୁମାନ୍ ।