ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ, ରାଜା ସଗରଙ୍କ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ ଚାଲିଥିଲା। ଯଜ୍ଞର ମଧ୍ୟରେ ଯେତେବେଳେ ଯଜ୍ଞର ଅଶ୍ୱ ହରାଇଗଲା, ସଭାରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ କହିଲେ, “ହେ ରାଜା, ଯେପରି ଯଜ୍ଞ ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ନ ହେବ, ସେପରି କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତୁ।” ଏହି ଉପଦେଶ ଶୁଣି ସଗର ରାଜା ତାଙ୍କର ସଠି ହଜାର ପୁଅମାନେଙ୍କୁ ଡାକି କହିଲେ, “ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁଅମାନେ, ତୁମମାନେ ପିଶାଚମାନେଙ୍କୁ ଧାଡ଼ି କରିବା ଛାଡ଼ି ଆଉ କୌଣସି ଉପାୟ ମୁଁ ଦେଖୁନି। ମୁଁ ଏହି ମହାଯଜ୍ଞରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କ ସହିତ ନିଷ୍ଠାରେ ଲିନ ଅଛି, ତେଣୁ ତୁମମାନେ ଚାଲ, ସମସ୍ତଠାରେ ଖୋଜ। ତୁମ ଭାଗ୍ୟ ଶୁଭ ହେଉ। ପୃଥିବୀ ସମୁଦ୍ରରେ ବେଷ୍ଟିତ, ସମଗ୍ର ଭୂମିକୁ ତଳାଶ କର; ପ୍ରତ୍ୟେକେ ଏକ ଯୋଜନ ପ୍ରସ୍ତ ମାଟି ଖୋଦ। ଯେଉଁଠାରେ ଅଶ୍ୱର ଚିହ୍ନ ଦେଖିବ, ସେଠା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମାଟି ଖୋଦି, ମୋ ଆଦେଶରେ ଅଶ୍ୱ ଚୋରକୁ ଖୋଜ। ମୁଁ ମୋର ପଉତାମାନେ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କ ସହିତ ଏଠାରେ ଅପେକ୍ଷା କରିବି, ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅଶ୍ୱ ମିଳିନଥାଏ। ତୁମମାନେ ମଙ୍ଗଳମୟ ହେଉ।” ଏପରି ଆଦେଶ ମିଳି ରାଜପୁତ୍ରମାନେ ସମସ୍ତେ, ବିରାଟ ଶକ୍ତି ଓ ଉଲ୍ଲାସରେ, ପିତାଙ୍କ ଆଦେଶରେ ପୃଥିବୀରେ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ। ସମଗ୍ର ଭୂମି ଚାରିଦିଗରେ ଖୋଜି ମଧ୍ୟ ଅଶ୍ୱକୁ ନ ପାଇ, ସେମାନେ ବଜ୍ର ଦଣ୍ଡ ସମ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାହୁ ଦ୍ୱାରା ମାଟି ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ। ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସମ ଅସ୍ତ୍ର ଓ ଭୟଙ୍କର ହାଳ ଦ୍ୱାରା ପୃଥିବୀ ଭୟଙ୍କର ଗର୍ଜନା କଲା। ଏହି ଶବ୍ଦ ଏପରି ଶୁଣାଗଲା, ଯେପରି ମାହାନ ଗଜ, ଦାନବ ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରୁଛନ୍ତି। ଏଭଳି ଭାବେ ସେମାନେ ଷଷ୍ଠି ହଜାର ଯୋଜନ ମାଟି ଭାଙ୍ଗି ରସାତଳ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପହଞ୍ଚିଗଲେ। ସମସ୍ତ ଜମ୍ବୁଦ୍ୱୀପ, ପାହାଡ଼ ଓ ଉଚ୍ଚାଚଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ସେମାନେ ତଳାଶ କରି ଖୋଦିବାରେ ଲାଗି ରହିଲେ। ଏହି ଭୟଙ୍କର ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ଦେବତାମାନେ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଅସୁର, ନାଗମାନେ ଭୟଭୀତ ହୋଇ, ସମସ୍ତେ ପ୍ରଜାପତି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ। ଭୟଭୀତ ମୁହଁରେ, ସେମାନେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦୟା ଚାହିଲେ ଓ କହିଲେ, “ହେ ପ୍ରଭୁ, ସଗରଙ୍କ ପୁଅମାନେ ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀକୁ ଖୋଦିଦେଉଛନ୍ତି, ଜଳରେ ବସୁଥିବା ଅନେକ ମହାପ୍ରାଣୀ ନିହତ ହେଉଛନ୍ତି। ଏହି ଯଜ୍ଞର ଅଶ୍ୱକୁ କିଏ ଚୋରି କରି ନେଇଯାଉଛି, ଏହି ଦୁଃଖରେ ସମସ୍ତ ଜୀବ ହାନି ଉପଭୋଗ କରୁଛନ୍ତି।” ଏହି ସମୟରେ, ଶ୍ରୀମଦ୍ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ବିଭା ଅଧ୍ୟାୟର ଚଳିଶିତମ ସର୍ଗ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ। ଦେବମାନେଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ବ୍ରହ୍ମା ମହାପ୍ରଭୁ କହିଲେ, “ଏହି ସମଗ୍ର ପୃଥିବୀ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ବାସୁଦେବଙ୍କ; ସେ ମାଧବଙ୍କ ସହଧର୍ମିଣୀ, ଏହି ଭୂମିର ଏକମାତ୍ର ନାଥ ସେଉଁଠି। ସେ କପିଲ ରୂପେ ପୃଥିବୀକୁ ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି; ତାଙ୍କ ରୋଷାଗ୍ନିରେ ସଗରଙ୍କ ପୁଅମାନେ ଦଗ୍ଧ ହେବେ। ପୃଥିବୀର ପ୍ରାଚୀନ ବିଭାଗ ଦେଖାଯିବ, ଏବଂ ସଗରଙ୍କ ପୁଅମାନେ ନଶ୍ୱର ହେବେ।” ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ ଏହି ଉତ୍ତର ଶୁଣି, ତିରିଶି ତିନି ଦେବତା ଅନେକ ଆନନ୍ଦରେ ତାଙ୍କ ନିଜ ନିଜ ଥାନକୁ ଫେରିଗଲେ। ଏହି ମଧ୍ୟରେ, ସଗରଙ୍କ ପୁଅମାନେ ମାଟି ଭାଙ୍ଗିବା ସମୟରେ ବଡ଼ ଗର୍ଜନା ହେଲା। ସମସ୍ତେ ପୃଥିବୀ ଚାରିଦିଗରେ ଖୋଜି, ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ ଓ କହିଲେ, “ଆମେ ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀ ତଳାଶ କଲୁ, ଦେବ, ଦାନବ, ରାକ୍ଷସ, ପିଶାଚ, ସର୍ପ, ନାଗମାନେ ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କଲେ; କିନ୍ତୁ ଆମେ ତୁମର ଅଶ୍ୱ କିମ୍ବା ଚୋରକୁ ଦେଖିଲୁନି। ଏବେ କଣ କରିବା ଉଚିତ?” ପୁଅମାନେଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ସଗର ରାଜା କ୍ରୋଧେ କହିଲେ, “ପୁନି ଖୋଦ, ମଙ୍ଗଳ ହେଉ; ପୃଥିବୀର ତଳ ଭାଙ୍ଗ। ଯେତେବେଳେ ଅଶ୍ୱ ଚୋରକୁ ମିଳିବ, ତୁମେ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ସିଦ୍ଧ କରି ଫେର।" ପିତାଙ୍କ ଏହି ଆଦେଶ ମିଳି, ସଠି ହଜାର ପୁଅ ତୁରନ୍ତ ରସାତଳ ଦିଗକୁ ଧାଉଥିଲେ। ଖୋଦିବା ସମୟରେ ସେମାନେ ଦେଖିଲେ ବଡ଼ ଏକ ହାତୀ, ପାହାଡ଼ ସମାନ ଆକାର, ଭଙ୍ଗା ଚକ୍ଷୁ, ଯିଏ ପୃଥିବୀକୁ ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି। ସେହି ବିଶାଳ ହାତୀ ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ପାହାଡ଼ ଓ ଅରଣ୍ୟ ସହିତ ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀକୁ ଧାରଣ କରୁଛନ୍ତି। ହେ କକୁତ୍ସ୍ଥବଂଶୀ, ସେହି ବଡ଼ ହାତୀ ଯେତେବେଳେ କ୍ଲାନ୍ତ ହୋଇ ବିଶ୍ରାମ ପାଇଁ ମୁଣ୍ଡ ନେଡ଼ନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ପୃଥିବୀ କମ୍ପିତ ହୁଏ। ସେମାନେ ସେହି ଦିଗର ରକ୍ଷକ ହାତୀଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ତାଙ୍କୁ ପରିକ୍ରମା କରି, ପୁନି ମାଟି ଭାଙ୍ଗି ରସାତଳକୁ ଚାଲିଗଲେ। ପୂର୍ବ ଦିଗ ଭାଙ୍ଗି ପରେ, ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗ ମଧ୍ୟ ତାଡ଼ିଲେ; ସେଠାରେ ମଧ୍ୟ ବଡ଼ ଏକ ହାତୀ ଦେଖିଲେ। ସେମାନେ ମହାପଦ୍ମ ନାମକ ଏକ ବିଶାଳ ପ୍ରାଣୀ, ପାହାଡ଼ ସମାନ ଦେହ, ଯିଏ ପୃଥିବୀକୁ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ଧାରଣ କରୁଛନ୍ତି, ଦେଖି ବିସ୍ମୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ। ପରିକ୍ରମା କରି ସେଉଁଠିଠାରୁ ପଶ୍ଚିମ ଦିଗ ଭାଙ୍ଗିଲେ। ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ ମଧ୍ୟ ସେମାନେ ବଡ଼ ଏକ ଦିଗପାଳ ହାତୀ, ସୌମନସ ଦେଖିଲେ, ଯିଏ ପାହାଡ଼ ସମାନ ଦେହ ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି। ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ପରିକ୍ରମା କରି, ପ୍ରଶ୍ନ କରି, ଅକ୍ଷତ ଦେଖି, ଚନ୍ଦ୍ର ଦିଗକୁ ଖୋଦିବା ଆରମ୍ଭ କଲେ। ଉତ୍ତର ଦିଗରେ, ହେ ରଘୁବଂଶୀ, ସେମାନେ ଧବଳ ରଙ୍ଗର ଭଦ୍ର ନାମକ ଦିଗପାଳ ହାତୀଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଯିଏ ପୃଥିବୀକୁ ଶୁଭ ଦେହରେ ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି। ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ପରିକ୍ରମା କରି, ପୃଥିବୀ ଉପରିଭାଗ ଭାଙ୍ଗିବାରେ ଲାଗିଲେ।