ହନୁମାନ୍, ପବନପୁତ୍ର, ଲଙ୍କାର ରାବଣଙ୍କ ମହଲ ଭିତରେ ପ୍ରବେଶ କରିଲେ। ସେଠାରେ ସେ ଦେଖିଲେ ଶତ୍ରୁସେନା ନାଶକ ଅନେକ ବୀରମାନେ, ମେଘର ଝଡ଼ ଭଳି ବେଗରେ ନିକଷ୍ଟ ହେଉଥିବା, ପାହାଡ଼ ଭଳି ବିଶାଳ ଦେହରେ। ଏହି ଗୃହରେ ହନୁମାନ୍ ଦେଖିଲେ ହଜାର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସେନା, ମେଘର ଗର୍ଜନ ଭଳି ଶବ୍ଦ କରୁଥିବା, ଶତ୍ରୁମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଜିତିପାରିବେ ନାହିଁ, ସୁନାର ଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ। ରାକ୍ଷସ ରାଜା ରାବଣଙ୍କ ନିବାସରେ ହନୁମାନ୍ ଦେଖିଲେ ଉଦୟ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଭଳି ଚମକୁଥିବା ବୀରମାନେ, ସୁନା ଜାଲିରେ ଅବିରତ ଅନ୍ତରାୟ ନଥିଲା। ପବନପୁତ୍ର ହନୁମାନ୍ ଦେଖିଲେ ବିଭିନ୍ନ ଆକୃତିର ପାଳଙ୍କି, ଶୋଭାମୟ ବେଳି ଘର, ଚିତ୍ରରେ ଶୋଭିତ ମହଲ। ସେ ଦେଖିଲେ ଅନ୍ୟ ଖେଳ ଘର, କାଠର ପାହାଡ଼ ମଡ଼େଲ, ମନୋହର ପ୍ରେମ ଘର ଓ ଦିବସ ଶାଳା। ରାବଣଙ୍କ ମହଲରେ ସେ ଦେଖିଲେ ମନ୍ଦର ପାହାଡ଼ ଭଳି ଉଚ୍ଚ ହାଲ, ମୟୂର ଶିଖାସନରେ ଭରିଥିବା। ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମହଲ ହେଉଛି ଅନେକ ଧ୍ୱଜ ଦଣ୍ଡରେ ଭରିଥିବା, ଚାରିପାଖରେ ଅନେକ ରତ୍ନ ଭଣ୍ଡାର ଦେଖିଲେ, ଏହା ଦୃଢ଼ ଏବଂ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଅଟୁଟ, ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ନାୟକଙ୍କ ଘର ଭଳି। ମହଲର ରତ୍ନ ଚମକ ଓ ରାବଣଙ୍କ ଉଜ୍ଵଳତାରେ ସେଠା ଘର ସୂର୍ଯ୍ୟର କିରଣରେ ଶୋଭିତ ହେଉଥିଲା। ମକର ମୁଖ୍ୟ ହନୁମାନ୍ ଦେଖିଲେ ସୁନାରେ ତିଆରି ଶଯ୍ୟା, ଆସନ ଓ ଦୀପ୍ତିମାନ ପାତ୍ର। ରତ୍ନର ପାତ୍ର, ମଧୁ ଓ ମଦରେ ଭିଜା, ମନୋହର ଏବଂ ବିଶାଳ, କୁବେରଙ୍କ ମହଲ ଭଳି। ନୂପୁରର ଝଙ୍କାର, କମରବନ୍ଧର ରିଙ୍ଗ, ଡ଼଼ା ଶବ୍ଦରେ ଶୋଭିତ ଏହି ସ୍ଥାନ ସଙ୍ଗୀତମୟ ଶବ୍ଦରେ ଭରିଥିଲା। ହନୁମାନ୍ ବଡ଼ ମହଲକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଅନେକ ମହଲ ଏବଂ ଶତାଧିକ ସୁନ୍ଦର ମହିଳାମାନେ ଘିରିଥିଲେ, ଅନ୍ତରାଙ୍ଗ ଅନ୍ୟ ଅନ୍ୟ ଦେଖିଲେ। ପରେ ହନୁମାନ୍ ଦେଖିଲେ ମହଲର ଜାଳି ନିର୍ମିତ ବେରିଲ୍ ଓ ସୁନାରେ ଶୋଭିତ, ବର୍ଷା ଋତୁର ମେଘ ଭଳି ଏକ ଜାଳି ଘର, ବିଦ୍ୟୁତ୍ ରେଖା ଓ ପକ୍ଷୀମାନେ ଭରିଥିବା। ମହଲର ଅନ୍ୟ ଅନ୍ୟ ଶାଳା—ଶଙ୍ଖ, ଅସ୍ତ୍ର ଓ ଧନୁର ଶାଳା, ଏବଂ ରାତିରେ ଚନ୍ଦ୍ର ଶାଳା, ଏହି ମହଲ ପାହାଡ଼ ଭଳି ଉଚ୍ଚ। ଘରମାନେ ତାଙ୍କ ମାଳିକଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ଅର୍ଜିତ, ମନ୍ତ୍ର ଓ ତପସ୍ୟାରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଦେବ ଓ ଦାନବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ, ଦୋଷମୁକ୍ତ। ଏହି ଘରମାନେ ମାୟାଙ୍କ ନିର୍ମାଣ ଭଳି କରାଯାଇଛି, ଭୂମିରେ ସବୁଠୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ, ଲଙ୍କା ନାଥଙ୍କ ଅଧିକାରରେ। ହନୁମାନ୍ ପରେ ଦେଖିଲେ ଏକ ଉଚ୍ଚ ମହଲ, ମେଘ ଭଳି ଆକୃତି, ସୁନାରେ ଶୋଭିତ, ରାକ୍ଷସ ନାୟକ ରାବଣଙ୍କ ଶକ୍ତିକୁ ଅନୁକୂଳ, ସମାନ ନାହିଁ। ଏହି ଘର ପୃଥିବୀରେ ସ୍ୱର୍ଗ ଭଳି ବିସ୍ତୃତ, ରତ୍ନ ଚମକରେ ଦୀପ୍ତ, ଏକାଧିକ ଗଛର ଫୁଲରେ ଢ଼କା, ପାହାଡ଼ର ଶିଖର ଭଳି ଶୋଭା। ଏଠାରେ ମହଲ ଅନେକ ରତ୍ନରେ ଶୋଭିତ, ପାହାଡ଼ ଶିଖରର ଖଣି ଭଳି ବିଭିନ୍ନ ରଙ୍ଗର, ଆକାଶର ଗ୍ରହ ଓ ଚନ୍ଦ୍ର ଭଳି, ଚିତ୍ରରେ ଶୋଭିତ ମେଘରେ ଶୁଭ୍ର। ପୃଥିବୀ ପାହାଡ଼ ଶ୍ରେଣୀରେ ଭରିଥିଲା, ପାହାଡ଼ ଗଛର ଛାୟାରେ, ଗଛ ଫୁଲର ଛାୟାରେ, ଫୁଲ ତାର ପତ୍ର ଓ ରେଶାରେ ଭରିଥିଲା। ଧଳା ମହଲ ତିଆରି ହୋଇଛି, ମାନ୍ୟ ଫୁଲ ଭରିଥିବା ପଦ୍ମ ପୋଖରୀ, ପଦ୍ମର ତାର, ଅଦ୍ଭୁତ ଅଟା, ଜଙ୍ଗଲ ଓ ଝିଲିକ। ସେଠାରେ ପୁଷ୍ପାଭୟ ନାମକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମହଲ ଅଛି, ରତ୍ନ ଚମକରେ ଦୀପ୍ତ, ସବୁଠୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ମହଲରେ ଉଚ୍ଚ, ବଡ଼ ମକରଙ୍କ ମହଲ। ବେରିଲ୍, ଚାନ୍ଦି ଓ ପ୍ରବାଳର ପକ୍ଷୀ ତିଆରି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରତ୍ନରେ ଶୋଭିତ ନାଗ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶ୍ରେଣୀର ଘୋଡ଼ା, ମନୋହର ଅଙ୍ଗ। ପ୍ରବାଳ ଓ ସୁନାର ପକ୍ଷ ଥିବା ପକ୍ଷୀ, ତାଙ୍କର ପକ୍ଷ ଭିଜା ଭଳି ଭାସୁଥିଲା, ଭାବନାର ଅବତାର ଭଳି ଚମକୁଥିଲେ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମୁହଁ ଓ ପକ୍ଷରେ ଶୋଭିତ। ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଶୁଣ୍ଡ ଥିବା ହାତୀ, କିଛି ପଦ୍ମପତ୍ର ଶୁଣ୍ଡ ଓ ମାନ୍ୟ ଥିବା; ଶୁଭ ହସ୍ତ ଥିବା ଦେବୀ ତିଆରି, ଲକ୍ଷ୍ମୀ ମଧ୍ୟ ପଦ୍ମ ଧରି ରହିଛନ୍ତି। ଏଭଳି ଶୋଭାମୟ ଘରକୁ ହନୁମାନ୍ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଭାବରେ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ, ପାହାଡ଼ର ଶୁଭ ଗୁହା ଭଳି, ଶୀତ ପରେ ମନୋହର ଗୁହା ଭଳି ଶୋଭିତ ଓ ଗନ୍ଧମୟ। ଏପରେ ମକର ହନୁମାନ୍ ଦଶମୁଖ ରାବଣଙ୍କ ଶାସିତ ଲଙ୍କା ନଗରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଜନକନନ୍ଦିନୀ ସୀତାଙ୍କୁ ଖୋଜୁଥିଲେ, ଯାହା ସମ୍ମାନିତ, ଦୁଃଖିତ ଓ ଶ୍ରୀରାମଙ୍କ ଗୁଣରେ ବିନ୍ଦୁ। ଅନ୍ତରାତ୍ମା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହନୁମାନ୍ ଜନକନନ୍ଦିନୀ ସୀତାଙ୍କୁ ଖୋଜୁଥିବା ବେଳେ, ତାଙ୍କର ମନ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବିଷଣ୍ଣ ହେଲା, ଚାରିପାଖ ଦୃଷ୍ଟି ଦେଇ ଖୋଜୁଥିଲେ। ହନୁମାନ୍ ପରେ ଏକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମହଲର ମଧ୍ୟରେ ଦେଖିଲେ ରତ୍ନ ଓ ମଣିରେ ଶୋଭିତ ମହା ମହଲ, ସୁନାର ଜାଳିରେ ଶୋଭିତ। ଏହି ଅପାର ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ମହଲ ବିଶ୍ୱକର୍ମାଙ୍କ ନିର୍ମିତ, ବାୟୁ ମାର୍ଗରେ ଆକାଶକୁ ଉଠୁଥିବା, ସୂର୍ଯ୍ୟ ମାର୍ଗରେ ଚମକୁଥିଲା। ସେଠାରେ କିଛି ଅନ୍ୟ ଅନ୍ୟ ଅବହେଳା ନଥିଲା, ରତ୍ନର ଅଭାବ ନଥିଲା, ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଲିକାରେ ନଥିଲେ, ସବୁଠୁ ଅନ୍ୟ ଅନ୍ୟ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ। ଏହା ତପସ୍ୟା, ଧ୍ୟାନ, ଶୌର୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଅର୍ଜିତ, ମନ ଦୃଢ଼ ଏବଂ ବିଚାରରେ ନିର୍ମିତ, ବିଭିନ୍ନ ଆକୃତିରେ ଶୋଭିତ, ସମାନ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ। ଏହି ଘର ବେଗରେ ଚାଲିବାରେ ନିଷ୍ଠା, ଅପହ୍ରାଣ କରିବାରେ ଦୁଷ୍କର, ବାୟୁ ଭଳି ଚଳିତ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆତ୍ମା, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଓ ଦୀପ୍ତିମାନଙ୍କ ଅନ୍ତିମ ନିବାସ। ଏହି ଦୃଢ଼ ଭିତିରେ ଶୋଭିତ, ଅନେକ ଶିଖରରେ ଶୋଭିତ, ମନକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥିବା, ଶରତ୍ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଚନ୍ଦ୍ର ଭଳି ଶୁଭ୍ର, ପାହାଡ଼ ଶିଖର ଭଳି ଅଦ୍ଭୁତ। ଏଠାରେ ରାତିରେ ଚଳିତ ରାକ୍ଷସୀମାନେ, କଣ୍ ଶୋଭାରେ ଶୋଭିତ, ବଡ଼ ଭୋଜନ କରିଥିବା, ଆକାଶରେ ବେଗରେ ଚଳିଥିବା, ଚଉଡ଼ା ଓ ଅସ୍ତବ୍ୟସ୍ତ ଚକ୍ଷୁ, ଅନେକ ଭୂତମାନେ ଦ୍ୱାରା ଉଠାଯାଉଥିବା। ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଘର ମଧ୍ୟରେ ହନୁମାନ୍ ଦେଖିଲେ ଶୁଭ୍ର ଏବଂ ବିଶାଳ ମହଲ, ସବୁଠୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଘର। ରାକ୍ଷସ ରାଜାଙ୍କ ମହା ମହଲ ଅର୍ଧ ଯୋଜନ ଚଉଡ଼ା ଓ ଏକ ଯୋଜନ ଲମ୍ବା, ଅନେକ ଉଚ୍ଚ ମହଲରେ ଭରିଥିବା। ଏଭଳି ହନୁମାନ୍ ରାବଣଙ୍କ ଲଙ୍କାର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମହଲ ଏବଂ ଅନ୍ତଃପୁରର ଶୋଭା ଦେଖି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ, ସୀତାଙ୍କୁ ଖୋଜିବାରେ ତାଙ୍କର ମନ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖିତ ହେଲା।