ହନୁମାନ୍, ବାୟୁପୁତ୍ର, ଲଙ୍କାନଗରୀରେ ସୀତାଙ୍କ ସନ୍ଧାନରେ ଯାଉଥିବାବେଳେ, ପ୍ରଥମେ ଯୁଦ୍ଧୋନ୍ମତ୍ତ, ମତ୍ତ, ଧ୍ୱଜଗ୍ରୀବ ଅଶ୍ୱାରୋହୀ, ବିଦ୍ୟୁଜ୍ଜିହ୍ୱ, ବିଜିହ୍ୱା, ଏବଂ ହସ୍ତିମୁଖଙ୍କ ଘରକୁ ଗଲେ। ପରେ ସେ କ୍ରମକ୍ରମେ କରାଳ, ପିଶାଚ ଏବଂ ଶୋଣିତାକ୍ଷଙ୍କ ଘର ଉପରେ ଲମ୍ଫାଇଲେ। ଏହି ସମସ୍ତ ଭବନଗୁଡ଼ିକର ଭିତରେ, ମହାବୀର ହନୁମାନ୍ ସେମାନଙ୍କର ଶ୍ରୀସମୃଦ୍ଧି ଓ ଶୋଭା ଦେଖିଲେ। ସେ ସମସ୍ତ ଘର ଚାରିପଟେ ଦେଖି, ଶେଷରେ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ହନୁମାନ୍ ରାକ୍ଷସରାଜ ରାବଣଙ୍କ ନିବାସକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ। ମକଡ଼ସମ୍ପ୍ରଦାୟରେ ସିଂହ ପରି ଘୁଞ୍ଚିବା ଏହି ମହାବୀର ରାବଣଙ୍କ ଭବନରେ ଶୟାନ ରାବଣଙ୍କ ଅନେକ ରାଣୀମାନେ ଓ ବିକଟ ଦୃଷ୍ଟିର ରାକ୍ଷସୀମାନେ ଦେଖିଲେ। ଏଠାରେ ସେ ବିଭିନ୍ନ ଦଳ ଦେଖିଲେ—କିଏ ଅସି, ମୁଷଳ ଧରିଥିଲେ, କିଏ ଶକ୍ତି ଓ ତୋମର ଧରିଥିଲେ। ବଡ଼ ବଡ଼ ଦେହର ରାକ୍ଷସମାନେ, ଲାଲ, ଧଳା, ଶ୍ୟାମ ରଙ୍ଗର, ଏବଂ ଦ୍ରୁତ ଚଳିତ ବନରାଜମାନେ ସେଠାରେ ଥିଲେ। ସେଠାରେ ଦେଖିଲେ ମହାବଳୀ ଓ ଶୂର ବନ୍ଦରମାନେ, ଶତ୍ରୁସେନାକୁ ଧ୍ୱଂସ କରିବାରେ ସକ୍ଷମ, ମେଘପରି ଗମ୍ଭୀର ଓ ପାହାଡ଼ ପରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ। ଏଠାରେ ହଜାର ହଜାର ସେନା, ବିପକ୍ଷ ପାଇଁ ଅଜୟ, ସୁନାର ଅଳଙ୍କାରରେ ଶୋଭିତ, ମେଘର ଗର୍ଜନ ପରି ଧ୍ୱନି କରୁଥିଲେ। ରାବଣଙ୍କ ଭବନରେ ସେ ଦେଖିଲେ ଉଦୟସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଚମକୁଥିବା ମହାପୁରୁଷମାନେ, ସୁନାର ଜାଲ ଦ୍ୱାରା ଅବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହୋଇଥିଲେ। ବାୟୁନନ୍ଦନ ହନୁମାନ୍ ଏଠାରେ ବିଭିନ୍ନ ଆକୃତିର ଦୋଳି, ଅଦ୍ଭୁତ ଲତାମଣ୍ଡପ ଏବଂ ଚିତ୍ରାଙ୍କିତ ମହଲ ଦେଖିଲେ। ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କ୍ରୀଡ଼ାଗୃହ, କାଠର ପାହାଡ଼ ଆକୃତି, ରମ୍ୟ ଶୃଙ୍ଗାର ଗୃହ ଓ ଦିବାସଭା ଦେଖିଲେ। ରାକ୍ଷସରାଜ ରାବଣଙ୍କ ରାଜପ୍ରାସାଦ ମନ୍ଦରାଚଳ ପରି ଉଚ୍ଚ, ମୟୂରାସନରେ ଭରିଥିଲା। ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଭବନ ସୁନାର ଧ୍ୱଜ, ଅସଂଖ୍ୟ ରତ୍ନର ଅମ୍ବାର ଦ୍ୱାରା ଚାରିପଟେ ଆବୃତ, ଦୃଢ଼ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିଲା, ମାନୋବିଶ୍ୱର ଗୃହ ପରି। ଏହି ଭବନ ରତ୍ନମାଳା ଓ ରାବଣଙ୍କ ଦୀପ୍ତିରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଚମକୁଥିଲା। ମହାବୀର ବନରାଜ ସେଠାରେ ସୁନାର ବିଚ୍ଛାଉଣା, ଅସନ, ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ପାତ୍ର ଦେଖିଲେ। ରତ୍ନମୟ ପାତ୍ର ମଧୁ ଓ ମଦରେ ପ୍ରସ୍ନିଗ୍ଧ, ଚିତ୍ରାଙ୍କିତ ଏବଂ ବିସ୍ତୃତ, କୁବେରଙ୍କ ଭବନ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ଗୁଙ୍ଗୁର, କମରବନ୍ଧ, ମୃଦୁଙ୍ଗ ଓ ତାଳର ଧ୍ୱନିରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାସାଦ ଶାନ୍ତିମୟ ଶବ୍ଦରେ ମନ୍ମୁଗ୍ଧ କରୁଥିଲା। ହନୁମାନ୍ ଏହି ମହାପ୍ରାସାଦରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଯେଉଁଠି ଅନେକ ରାଜଭବନ ଓ ଶତଶଃ ରମଣୀ ଚାରିପଟେ, ସୁନିଯୁକ୍ତ ପ୍ରାଙ୍ଗଣ ଦେଖିଲେ। ଏଠି ସୁନ୍ଦରକାଣ୍ଡର ସପ୍ତମ ସର୍ଗ ଶେଷ ହେଉଛି। ହନୁମାନ୍ ଦେଖିଲେ ରତ୍ନମୟ ଜାଲି ଓ ସୁନାର ଜାଲିରେ ଶୋଭିତ ଅନେକ ଭବନ, ବର୍ଷାକାଳୀନ ମେଘମାଳା ପରି, ବିଦ୍ୟୁତ୍ ପ୍ରଭାରେ ଚମକୁଥିବା ଓ ପକ୍ଷୀମାନେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ। ଏହି ମହଲଗୁଡ଼ିକର ମଧ୍ୟରେ ଥିଲା ଶଂଖ, ଅସ୍ତ୍ର, ଧନୁର ଗୃହ, ଏବଂ ଚନ୍ଦ୍ରମା ମାଳା ପରି ମନୋହର ଓ ବିସ୍ତୃତ ଶୂନ୍ୟ ଗୃହ। ଏହି ସମସ୍ତ ଭବନ ତାଙ୍କର ମାଲିକଙ୍କ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଅର୍ଜିତ, ଭୂତ, ଦେବ ଓ ଦାନବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ, ଦୋଷ ଶୂନ୍ୟ ଥିଲା। ମୟା ନିଜେ ତିଆରି କରିଥିବାପରି ଏହି ଭବନଗୁଡ଼ିକ ଲଙ୍କାପତିଙ୍କ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଶୋଭା ବଢ଼ାଇଥିଲା। ଏଠି ଏକ ଉଚ୍ଚ ଏବଂ ଚମତ୍କାର ଭବନ ଥିଲା, ସୁନାର ଶୋଭାରେ ଅତି ମନୋହର, ରାକ୍ଷସରାଜ ରାବଣଙ୍କ ଶକ୍ତିକୁ ଉପଯୁକ୍ତ, ଏହା ପୃଥିବୀରେ ସମ ନାହିଁ। ଏହି ଭବନ ପୃଥିବୀ ଉପରେ ସ୍ୱର୍ଗ ପରି ପ୍ରସ୍ତୃତ, ଅନେକ ରତ୍ନର ଚମକରେ ଦୀପ୍ତିମାନ୍, ବିଭିନ୍ନ ଫୁଲ ଓ ଗଛର ମାଳାରେ ଶୋଭିତ, ପାହାଡ଼ ଶିଖର ଉପରେ ଧୂଳି ପରି ଫୁଲ ଛାଇଁଥିଲା। ସେଠି ଥିଲା ପୁଷ୍ପାଭୟ ନାମକ ମହାଭବନ, ଅନେକ ରତ୍ନର ଚମକରେ ଘୂର୍ଣ୍ଣିତ, ସମସ୍ତ ମହଲ ମଧ୍ୟରେ ଉଚ୍ଚ, ବନରାଜଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ବେରିଲ୍, ରୂପା, ପ୍ରବାଳ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି ହୋଇଥିବା ପକ୍ଷୀ, ରତ୍ନରେ ଅଳଙ୍କୃତ ଅଦ୍ଭୁତ ସର୍ପ, ଶୁଭ୍ର ଦେହର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଘୋଡ଼ା ଏଠି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ପ୍ରବାଳ ଓ ସୁନାର ପକ୍ଷ ଥିବା ଚିତ୍ରପକ୍ଷୀ, ଜଳରେ ଭିଜିଥିବାପରି ମୃଦୁ ଚମକୁଥିଲେ; ସୁନ୍ଦର ମୁହଁ, ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ପକ୍ଷ ଓ ଚମତ୍କାର ଦେହରେ ଶୋଭିତ। କିଛି ହସ୍ତୀ କମଳଦଳ ସମ ଶୁଣ୍ଡ ଓ ମେଘପରି ମାନ୍ଦାର ସହିତ ଅଳଙ୍କୃତ। ଶୁଭ୍ର ହସ୍ତ ଧାରି ଦେବୀଙ୍କ ମୂର୍ତ୍ତି, ଲକ୍ଷ୍ମୀ ମୂର୍ତ୍ତି ହାତରେ ପଦ୍ମ ଧରି ଶୋଭିତ। ଏଭଳି ଅଦ୍ଭୁତ ଭବନକୁ ଦେଖି, ହନୁମାନ୍ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ—ଏହା ଏକ ସୁନ୍ଦର ଗୁହା ଥିବା ପାହାଡ଼ ପରି ଲାଗୁଥିଲା; ଫୁଲର ଗନ୍ଧରେ ମନୋହର, ହିମ ପରେ ମେଘମୁକ୍ତ ପର୍ବତ ଗୁହା ପରି ଲାଗୁଥିଲା। ତା’ପରେ ବନରାଜ ହନୁମାନ୍, ଦଶମୁଖୀ ରାବଣ ଶାସିତ ଏହି ନଗରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ସମ୍ମାନିତ ଓ ଉଦ୍ଦିଗ୍ନ ଭାବରେ ଜନକନନ୍ଦିନୀ, ଦୁଃଖିତ ଓ ପତିର ଗୁଣରେ ଅଭିଭୂତ ସୀତାଙ୍କ ଖୋଜରେ ଚାଲିଲେ। ମହାତ୍ମା ହନୁମାନ୍ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଦୃଷ୍ଟି ପାଠି, ଉତ୍କଣ୍ଠିତ ହୃଦୟରେ ଧାର୍ମିକ ଚିତ୍ତ ସୀତାଙ୍କ ଖୋଜ କରୁଥିଲେ। ଏଠି ସୁନ୍ଦରକାଣ୍ଡର ଅଷ୍ଟମ ସର୍ଗ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। ଏହି ଭବନମାଳାର ମଧ୍ୟରେ ହନୁମାନ୍ ଦେଖିଲେ ଏକ ମହାପ୍ରାସାଦ, ରତ୍ନ ଓ ମଣିରେ ଅଳଙ୍କୃତ, ସୁନାର ଜାଲିରେ ଶୋଭିତ। ଏହି ଅସୀମ ଓ ଅଦ୍ଭୁତ ଭବନକୁ ନିଜେ ବିଶ୍ୱକର୍ମା ତିଆରି କରିଥିଲେ, ଏହା ବାୟୁର ପଥରେ ଆକାଶକୁ ଉଠିଯାଉଥିଲା, ସୂର୍ଯ୍ୟର ପଥ ପରି ଚମକୁଥିଲା।