ହନୁମାନ୍, ପବନପୁତ୍ର, ଲଙ୍କାର ରାକ୍ଷସମାନେ ରହୁଥିବା ଅନେକ ଅଲଉକିକ ଗୃହଗୁଡିକୁ ଦେଖିବା ପାଇଁ ଶକନାଭା, ଚକ୍ର, ଶଠ, କପଟ, ହ୍ରସ୍ୱକର୍ଣ୍ଣ, ଦଂଷ୍ଟ୍ରା ଓ ଲୋମଶ ରାକ୍ଷସଙ୍କ ଘରକୁ ଗଲେ। ପରେ ସେ ଯୁଦ୍ଧୋନ୍ମତ୍ତ, ମତ୍ତ, ଧ୍ୱଜଗ୍ରୀବ ଅଶ୍ୱାରୋହୀ, ବିଦ୍ୟୁଜ୍ଝିଭା, ବିଜିଝ୍ୱା ଓ ହସ୍ତିମୁଖ ରାକ୍ଷସଙ୍କ ଘରକୁ ଯାଇଲେ। ଏହା ପରେ, ହନୁମାନ୍ କରାଳ, ପିଶାଚ ଓ ଶୋଣିତାକ୍ଷ ରାକ୍ଷସଙ୍କ ଘରକୁ ଉଡି ଉଡି ଗଲେ। ଏହି ଭବ୍ୟ ମନ୍ଦିରମାନେ ଭିତରେ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମହାକପି ହନୁମାନ୍ ସେମାନଙ୍କର ଶ୍ରୀ, ଏଶ୍ୱର୍ୟ ଓ ଶୋଭା ଦେଖିଲେ। ଏପରେ ସେ ସମସ୍ତ ଘର ଦେଖି, ଅନ୍ତେ ଚମକୁଥିବା ରାକ୍ଷସମାନେ ରାଜା ରାବଣଙ୍କ ରାଜପ୍ରସାଦକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ। ସେଠାରେ, ସିଂହ ପରି ହନୁମାନ୍ ରାବଣଙ୍କ ଅନେକ ପତ୍ନୀ ଓ ଭୀତିକର ଚକ୍ଷୁ ଥିବା ରାକ୍ଷସୀମାନେ ଶୟାନ ଦେଖିଲେ। ରାବଣଙ୍କ ଘରେ ହନୁମାନ୍ ଅନେକ ଦଳ ଦେଖିଲେ—କିଛି ହସ୍ତରେ ବଣ, ମୁସଳ, କିଛି ଶକ୍ତି ଓ ତୋମରା ଧରିଥିଲେ। ଏଉଁ ଭୟଙ୍କର ରାକ୍ଷସମାନେ ଅନେକ ଅସ୍ତ୍ର ଧରି, ଲାଲ, ଧଳା ଓ ଅପ୍ରାସ୍ତ ରଙ୍ଗରେ ଥିଲେ; ଏଉଁ ତେଜସ୍ବୀ କପିମାନେ ମଧ୍ୟ ଦେଖିଲେ। ହନୁମାନ୍ ଯୁଦ୍ଧ କଳାରେ ପ୍ରଶିକ୍ଷିତ, ଏଇରାବତ ପରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହାତୀମାନେ ଦେଖିଲେ, ସେମାନେ ଶତ୍ରୁ ହାତୀକୁ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଉଥିଲେ। ଏହି ରାଜପ୍ରସାଦରେ, ଶତ୍ରୁ ସେନାକୁ ନଷ୍ଟ କରିବାକୁ ପାରିଥିବା ଦଳ ଦେଖିଲେ, ଏମାନେ ମେଘ ଭିତରୁ ବର୍ଷା ପରି ପ୍ରବାହିତ ହେଉଥିଲେ, ପାହାଡ଼ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ତୁଫାନ ମେଘର ଗର୍ଜନ ପରି ଶବ୍ଦ କରୁଥିବା ଏହି ଦଳ ଶତାଧିକ, ଶତ୍ରୁମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଅଜୟ, ସୁନାର ଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ। ରାବଣଙ୍କ ରାଜପ୍ରସାଦରେ, ଉଦୟ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଲୋକମାନେ ଦେଖିଲେ, ସୁନାର ଜାଳରେ ଅବିରତ ଅଟୁଟ ରହିଥିଲେ। ହନୁମାନ୍ ସୁନାର ଶୟନ, ଆସନ ଓ ଚମକୁଥିବା ପାତ୍ରମାନେ ଦେଖିଲେ। ମଣି ଓ ରତ୍ନର ମଦ ଓ ମଦିରା ଭରିଥିବା ବଡ଼ ପାତ୍ର, ଏହି ପ୍ରସାଦ କୁବେର ପାଳିସ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ଏଉଁ ରାଜପ୍ରସାଦରେ ଅଣ୍ଠି ଗୁଞ୍ଜୁ, କମରବନ୍ଧ ର ଝନ୍କାର, ଢ଼ୋଲ ର ଗମ୍ଭୀର ଶବ୍ଦ ରେ ପ୍ରସାଦ ମନ୍ଦିର ମନ୍ତ୍ରମୁଗ୍ଧ ହେଉଥିଲା। ହନୁମାନ୍ ଏହି ମହାମନ୍ଦିରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ଅନେକ ରାଜପ୍ରସାଦ ଓ ଶତାଧିକ ରମଣୀମାନେ ରହୁଥିଲେ, ମଣ୍ଡପ ଏବଂ ଆଙ୍ଗନ ଭଲ ଭାବେ ବିନ୍ୟାସ ହୋଇଥିଲା। ଏଠାରେ ସୁନ୍ଦର କାଣ୍ଡର ସପ୍ତମ ସର୍ଗ ଶେଷ ହେଉଛି। ଏପରେ, ହନୁମାନ୍ ଦେଖିଲେ ଏକ ବିଶାଳ ମନ୍ଦିର ଯାହା ବେରିଲ ଓ ସୁନାର ଝାଲରେ ଶୋଭିତ, ବର୍ଷା ଋତୁର ମେଘ ଭିତରେ ବିଦ୍ୟୁତ ଲହରି ଓ ପକ୍ଷୀମାନେ ଭରିଥିବା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ସେ ଅନେକ ମନ୍ଦିର ଦେଖିଲେ—ଶଙ୍ଖ ର ମନ୍ଦିର, ଅସ୍ତ୍ର ଓ ଧନୁ ର ମନ୍ଦିର; ଚନ୍ଦ୍ର ମନ୍ଦିର ପରି ମନ୍ଦିର ପାହାଡ଼ ଉପରେ ଶୋଭିତ ଥିଲା। ଯେଉଁ ଘରଗୁଡିକ ମାଲିକଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ପ୍ରାପ୍ତ, ଭୂତ ପିଶାଚ ଦ୍ୱାରା ଶାସିତ, ଦେବ ଓ ଦାନବମାନେ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ, ଦୋଷ ରହିତ ଥିଲା। ମାୟା ସ୍ୱୟଂ ନିର୍ମିତ ପରି, ଏହି ଘରଗୁଡିକ ବୃହତ୍ ଗୁଣରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଲଙ୍କା ନାଥଙ୍କ ଅପୂର୍ବ ମନ୍ଦିର। ଏଉଁ ଏକ ଉଚ୍ଚ ମନ୍ଦିର ଦେଖିଲେ—ମେଘ ଦଳ ପରି ଆକୃତି, ସୁନାର ସୁନ୍ଦରତାରେ ମନ୍ତ୍ରମୁଗ୍ଧ, ରାକ୍ଷସ ନାଥଙ୍କ ଶକ୍ତିକୁ ଉପଯୁକ୍ତ, ଏହି ଘର ଦେଖିଲେ ଯାହାକୁ ସମ୍ପୃକ୍ତ କରିବାକୁ ଅନ୍ୟ କିଛି ନାହିଁ। ପୃଥିବୀରେ ଏହି ମନ୍ଦିର ଦେଖିବାକୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଦିବ୍ୟ ରତ୍ନରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଅନେକ ବୃକ୍ଷର ଫୁଲରେ ଆବୃତ, ପାହାଡ଼ ଶିଖର ପରି ଅନେକ ଧୂଳି ରେ ଶୋଭିତ। ଏଠାରେ ରତ୍ନରେ ଭରିଥିବା ମହାଳ ଦେଖିଲେ, ପାହାଡ଼ ଶିଖର ପରି ରଙ୍ଗିନ, ଆକାଶରେ ଗ୍ରହ ଓ ଚନ୍ଦ୍ର ଭିତରେ ଶୋଭିତ, ମେଘ ଦେଖିଲେ ଯେଉଁଠାରେ ଶିଳ୍ପ ରେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଭାବରେ ଶୋଭା ପାଇଥିଲା। ପୃଥିବୀ ଅନେକ ପାହାଡ଼ର ଶ୍ରେଣୀରେ ଭରିଥିଲା, ପାହାଡ଼ ଗଛ ର ଛାୟାରେ ଭରିଥିଲା, ଗଛ ଫୁଲ ର ଛାୟାରେ ଭରିଥିଲା, ଫୁଲ ତାର ଓ ପାତରେ ଭରିଥିଲା। ଧଳା ମନ୍ଦିର ତିଆରି ହୋଇଥିଲା, ତଳା ଫୁଲରେ ଭରିଥିବା ପୋଖରୀ, ଲୋଟସ ତାର, ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଅରଣ୍ୟ ଓ ହ୍ରଦ ଦେଖିଲେ। ଏଠାରେ 'ପୁଷ୍ପାଭ୍ୟୟ' ନାମକ ମହାଳ ଦେଖିଲେ, ରତ୍ନର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ରେ ଘୂର୍ଣ୍ଣିତ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମହାଳ ମଧ୍ୟରେ ଉଚ୍ଚ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ କପିଙ୍କ ମହାଳ। ବେରିଲ ର ନିମିତ୍ତ କଲି ଆକୃତିର ପକ୍ଷୀ, ଏହି ପରି ଚାନ୍ଦି ଓ ପ୍ରବାଳ ର ପକ୍ଷୀ, ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ରତ୍ନରେ ଶୋଭିତ ନାଗ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶରୀର ଥିବା ଅଶ୍ୱ ଦେଖିଲେ। ପ୍ରବାଳ ଓ ସୁନାର ପକ୍ଷ ଥିବା ପକ୍ଷୀ, ଗିଲା ଓ ଭିଜିଥିବା ପକ୍ଷରେ ଶୋଭିତ, ଏହି ପକ୍ଷୀମାନେ ଅଭିଲାଷ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ; ସୁନ୍ଦର ମୁହଁ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପକ୍ଷ ଥିବା ପକ୍ଷୀ ତିଆରି ହୋଇଥିଲେ। ଫୁଲ ପତ୍ର ପରି ସୁନ୍ଦର ଶୁଣ୍ଡ ଥିବା ହାତୀ ଯୋଡ଼ା ହୋଇଥିଲେ, କିଛି ଲୋଟସ ପତ୍ର ପରି ଶୁଣ୍ଡ ଓ ମାନ୍ଦାର ଥିଲେ; ଶୁଭ ହାତ ଥିବା ଦେବୀ ଏବଂ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଲୋଟସ ଧରି ତିଆରି କରାଯାଇଥିଲେ। ଏହି ଭବ୍ୟ ଘରକୁ ନିକଟ କରି, ହନୁମାନ୍ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ, ପାହାଡ଼ ଗୁହା ପରି ଏହା ଦେଖାଯାଉଥିଲା; ଏଉଁ ସ୍ଥାନ ସୁଗନ୍ଧ ଓ ମନ୍ତ୍ରମୁଗ୍ଧ, ବରଫ ଶିଖର ପରି ଗୁହାରେ ଚମକୁଥିଲା। ତାପରେ, ହନୁମାନ୍ ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ, ଦଶମୁଖ ରାବଣ ଶାସିତ ଲଙ୍କା ନଗରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଜନକନନ୍ଦିନୀ ସୀତାକୁ ଖୋଜିବାକୁ, ଯେଉଁଠାରେ ସେ ବିଶୁଦ୍ଧ ଚିତ୍ତ ଓ ପତିର ଗୁଣରେ ଅତିକ୍ରାନ୍ତ ଦୁଃଖରେ ରହୁଥିଲେ। ହନୁମାନ୍ ଜନକନନ୍ଦିନୀ ଦେଖିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରି, ତାଙ୍କର ଚିତ୍ତ ଅତି ଚିନ୍ତିତ ହେଉଥିଲା, ସେ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଦୃଷ୍ଟି ଦେଇ ଖୋଜୁଥିଲେ, ତେଜସ୍ୱୀ କପି। ଏଠାରେ ସୁନ୍ଦର କାଣ୍ଡର ଅଷ୍ଟମ ସର୍ଗ ଶେଷ ହେଉଛି। ଏପରେ, ମନ୍ଦିର ମଧ୍ୟରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହନୁମାନ୍, ରତ୍ନ ଓ ମଣିରେ ଶୋଭିତ, ସୁନାର ଝାଲରେ ଶୋଭିତ ବିଶାଳ ରାଜପ୍ରସାଦ ଦେଖିଲେ।