ହନୁମାନ୍, ସେ ମହାବଳୀ ବାନର, ଲଙ୍କାର ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କରି ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖିଲେ। ସେଠାରେ ରତ୍ନରେ ଭରିଥିବା, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଚମକୁଥିବା ଏକ ଭବନ ଦେଖିଲେ, ଯାହା ହାତୀ, ଘୋଡା ଓ ରଥ ସହ ଭରିଥିଲା। ଏହି ଅଲୌକିକ ମହଲକୁ ଦେଖି, ହନୁମାନ୍ ଚିନ୍ତା କଲେ, “ଏହିଠାରେ ନିଶ୍ଚୟ ଲଙ୍କାର ଶୋଭା ଅଛି।” ସେ ରାବଣଙ୍କର ନିକଟରେ ଏଠାରୁ ସେଠା ଚଲିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ସେ ଭୟ ଛାଡ଼ି ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କର ଘରେ ଘରେ, ଉଦ୍ୟାନ ଓ ମହଲମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଘୂରିବା ଲାଗିଲେ। ଏକ ଘରରୁ ଅନ୍ୟ ଘରକୁ ବ୍ୟାପକ ବେଗରେ ଲାଫ ଦେଇ, ପ୍ରହସ୍ତଙ୍କ ଗୃହକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ତାହାଠାରୁ ମହାପର୍ଶ୍ୱଙ୍କ ଘରକୁ ଲାଫ ଦେଲେ। ପୁନି ସେ କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ଘରକୁ ଯାଇଲେ, ଯାହା ମେଘ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ଏବଂ ଭୀଷଣଙ୍କ ଘରକୁ ମଧ୍ୟ। ଏହିପରି ହିଁ ସେ ମହୋଦର, ବିରୂପାକ୍ଷ, ବିଦ୍ୟୁଜ୍ଜିହ୍ୱ, ବିଦ୍ୟୁନ୍ମାଳି, ଭଜ୍ରଦଂଷ୍ଟ୍ର, ଶୁକ, ସାରଣ, ଏବଂ ଜ୍ଞାନୀଙ୍କ ଘରକୁ ଯାଇଲେ। ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ୍, ଜମ୍ବୁମାଳି, ସୁମାଳି, ରଶ୍ମିକେତୁ, ସୂର୍ଯ୍ୟଶତ୍ରୁ, ଭଜ୍ରକାୟ, ଧୂମ୍ରାକ୍ଷ, ସମ୍ପାତି, ବିଦ୍ୟୁଦ୍ରୂପ, ଭୀମ, ଘନ, ଭିଘନଙ୍କ ଘରକୁ ଲାଫ ଦେଲେ। ସେ ଶୁକନାଭ, ଚକ୍ର, ଶଠ, କପଟ, ହ୍ରସ୍ୱକର୍ଣ୍ଣ, ଦଂଷ୍ଟ୍ର, ଲୋମଶ, ଯୁଦ୍ଧୋନ୍ମତ୍ତ, ମତ୍ତ, ଧ୍ୱଜଗ୍ରୀବ, ବିଦ୍ୟୁଜ୍ଜିହ୍ୱ, ବିଜିହ୍ୱା, ହସ୍ତିମୁଖ, କରାଳ, ପିଶାଚ, ଶୋଣିତାକ୍ଷଙ୍କ ଘରକୁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମହଲମାନେ ମଧ୍ୟରେ, ହନୁମାନ୍ ସେଠାର ଧନ-ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟ ଓ ଶ୍ରୀମତି ଦେଖି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ। ସେ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଘରମାନେ ଦେଖି, ଶେଷରେ ରାକ୍ଷସରାଜ ରାବଣଙ୍କ ମହଲକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ। ସେଠି ହନୁମାନ୍, ବାନରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସିଂହ ସମାନ, ରାବଣଙ୍କର ଅନେକ ରାନୀମାନେ ଓ ଭୟଙ୍କର ଅକ୍ଷିର ରାକ୍ଷସୀମାନେ ଶୋଇଥିବା ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖିଲେ। ରାକ୍ଷସରାଜଙ୍କ ଘରେ ସେ ଅନେକ ସେନା ଦେଖିଲେ—କିଏ ଦାରୁଣ ଅସ୍ତ୍ର ଧରିଛନ୍ତି, କିଏ ବର୍ଚ୍ଛି, କିଏ ତୋମର ଧରିଛନ୍ତି। ଅନେକ ପ୍ରକାର ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ, ବିଭିନ୍ନ ରଙ୍ଗର ରାକ୍ଷସ ଓ ଦ୍ରୁତ ଚଳନଶୀଳ ବାନରମାନେ ମଧ୍ୟ ଦେଖିଲେ। ସେଠି ଉତ୍ତମ ବଂଶର ଶୁଭ୍ର ହାତୀ ଦେଖିଲେ, ଯେଉଁମାନେ ଯୁଦ୍ଧ କଳାରେ ପ୍ରଶିକ୍ଷିତ ଓ ଶତ୍ରୁ ହାତୀଙ୍କୁ ମାରିବାରେ ସମର୍ଥ, ଏବଂ ଏଇରାବତ ସମାନ। ସେଠି ଅନେକ ପ୍ରବଳ ସେନା ଦେଖିଲେ, ଯେଉଁମାନେ ଶତ୍ରୁ ସେନାକୁ ଧ୍ୱଂସ କରିପାରନ୍ତି, ମେଘ ସମ ଗର୍ଜନା କରୁଥିଲେ, ଏବଂ ସୁନାରେ ଶୋଭିତ। ରାବଣଙ୍କ ମହଲରେ ତାଙ୍କର ରତ୍ନ ଓ ଆତ୍ମାର ଉଜ୍ୱଳତାରେ, ସେଠି ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମ ଚମକ ଥିଲା। ସେଠି ହନୁମାନ୍ ସୁନାର ଶୟନ, ଆସନ, ଓ ଦ୍ରବ୍ୟ ଦେଖିଲେ। ମଧୁ ଓ ମଦରେ ଭିଜିଥିବା ରତ୍ନମୟ ପାତ୍ର, ମନୋହର ଏବଂ ବିସ୍ତୃତ ମହଲରେ କୁବେରଙ୍କ ଗୃହ ସମାନ ଲାଗୁଥିଲା। ଗୁଞ୍ଜନ କରୁଥିବା ନୂପୁର, କମରବନ୍ଧ, ଢୋଳ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମଧୁର ଧ୍ୱନିରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ମହଲ ଗଞ୍ଜିଉଥିଲା। ହନୁମାନ୍ ଏହି ବିଶାଳ ମହଲକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ଅନେକ ରୂପର ଭବନ, ଶତଶଃ ସୁନ୍ଦରୀମାନେ, ସୁସଜ୍ଜିତ ପ୍ରାଙ୍ଗଣ ଚାରିପାଖରେ ଥିଲା। ସେଠି ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଜାଳି ଭରା ଭବନ ଦେଖିଲେ, ବେରିଲ ଓ ସୁନାର ଝାଲରେ ଶୋଭିତ, ବର୍ଷାକାଳର ମେଘମାଳା ସମାନ, ବିଦ୍ୟୁତ ରେଖା ଓ ପକ୍ଷୀମାନେ ଭରିଥିଲେ। ସେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ମଣ୍ଡପ ଦେଖିଲେ—ଶଂଖ, ଅସ୍ତ୍ର, ଧନୁଷ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଉପକରଣ ପାଇଁ ଅଲଗା ଅଲଗା ମଣ୍ଡପ, ଏବଂ ଚନ୍ଦ୍ର ସମାନ ଶୀତଳ ଏବଂ ବିସ୍ତୃତ ମଣ୍ଡପଗୁଡ଼ିକୁ ଦେଖିଲେ। କିଛି ଘର ତାଙ୍କର ମାଲିକଙ୍କର ପ୍ରଭାବରେ ଅର୍ଜିତ, ଦେବ ଓ ଦାନବମାନେ ମାନ୍ୟ କରନ୍ତି, ଦୋଷ ରହିତ ଏବଂ ମାୟାଙ୍କ ନିପୁଣତାରେ ତିଆରି। ସେ ଲଙ୍କାଧିପତିଙ୍କ ଏମିତି ଏକ ଉଚ୍ଚ ଭବନ ଦେଖିଲେ, ମେଘ ଭଳି ଆକୃତି, ସୁନା ରେ ଶୋଭିତ, ରାକ୍ଷସନାୟକଙ୍କ ଶକ୍ତିକୁ ଉପଯୁକ୍ତ, ଏମିତି ଏକ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଘର ଯାହାର ସମ କିଛି ନାହିଁ। ଏହି ମହଲ ଭୂମିରେ ଶ୍ୱର୍ଗ ସମାନ ବିସ୍ତୃତ, ଅନେକ ରତ୍ନରେ ଚମକୁଥିବା, ବିଭିନ୍ନ ଗଛର ଫୁଲରେ ଢାକା, ପାହାଡ଼ ଶିଖର ଉପରେ ଧୂଳି ଭଳି ଶୋଭିତ। ସେ ଏକ ରତ୍ନରେ ଶୋଭିତ ମହଲ ଦେଖିଲେ, ଯାହା ପାହାଡ଼ ଶିଖର ଭଳି ରଙ୍ଗୀନ, ଆକାଶରେ ଗ୍ରହ ଓ ଚନ୍ଦ୍ର ଭଳି ଶୋଭିତ, ଅପୂର୍ବ ଭାବରେ ମେଘ ଦ୍ୱାରା ଅଳଙ୍କୃତ। ଭୂମିରେ ପାହାଡ଼ର ଶାରି, ପାହାଡ଼ରେ ଗଛର ଛାୟା, ଗଛରେ ଫୁଲର ଛାୟା, ଫୁଲରେ ରେସା ଓ ପାତ୍ର ଭରିଥିଲା। ଏହିପରି ମହାନ ରାବଣଙ୍କ ମହଲର ଅଦ୍ଭୁତ ଶୋଭା, ଏବଂ ଏହି ଅନ୍ତର୍ଗତ ଧନ-ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟ ଦେଖି, ହନୁମାନ୍ ମନେ ଅପୂର୍ବ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଓ ଭକ୍ତି ଅନୁଭବ କଲେ। ଏହିପରି ଗୌରବମୟ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖିବା ପରେ, ସୁନ୍ଦର କାଣ୍ଡର ସପ୍ତମ ସର୍ଗ ସମାପ୍ତ ହେଲା।