ହନୁମାନ୍ ତାଙ୍କର ଅଭିଯାନରେ ଲଙ୍କାର ମଧ୍ୟରେ ଯେତେବେଳେ ଚାଲିଥିଲେ, ସେଠାରେ ସେ ଦେଖିଲେ ଯେ ସମସ୍ତ ବନରାଜୀ ଏବଂ ରାକ୍ଷସମାନେ ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟଜନଙ୍କ ସହ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ ଆନନ୍ଦ ଓ ହର୍ଷରେ ଭରିଯାଇଛନ୍ତି, ଘରେ ଖୁସି ଓ ଶୋଭାରେ ରମିତ ଅଛନ୍ତି। ହନୁମାନ୍ ସେଠାରେ ମହିଳାମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆକର୍ଷଣୀୟ ଭାବରେ ରହିଥିବାକୁ ଦେଖିଲେ। ସେ ମହିଳାମାନେ ଚନ୍ଦ୍ରମା ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ମୁହଁ, ବକ୍ର ଓ ସୁନ୍ଦର ପାପୁଡ଼ି, ଆକର୍ଷକ ନୟନ ଓ ଅନେକ ଅଳଙ୍କାର ପିନ୍ଧିଥିଲେ, ଯାହା ଶତଦଳ କମଳ ଜଳାଶୟର ମାଳିକା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା। କିନ୍ତୁ ଏହି ସମସ୍ତ ଶୋଭା ଓ ଦୃଶ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ହନୁମାନ୍ ରାଜସ୍ବ ଗୃହରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା, ମହାନ୍ ଗୁଣବତୀ, ମନରେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ, ଲତାପରି ସ୍ଲିମ୍ ଓ ଉତ୍କଳ୍ୟ ଶୀଳାଳି ସୀତାଙ୍କୁ ଦେଖିପାରିଲେ ନାହିଁ। ପରେ ସେ ଦେଖିଲେ, ପୁରାତନ ମାର୍ଗରେ ଦଢ଼ ଭାବରେ ଦଢ଼ ହୋଇଥିବା ସୀତା, ମୃଗନୟନୀ ଦୃଷ୍ଟି, ଅତି ଆକାଂକ୍ଷାରେ ଭରିଯାଇଛନ୍ତି, ତାଙ୍କର ପତି ରାମଙ୍କର ମହିମା ତାଙ୍କ ମନରେ ଦୃଢ଼ ଭାବରେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ, ସମସ୍ତ ମହିଳାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସବୁଠାରୁ ବିଶିଷ୍ଟ। ତାପରେ ହନୁମାନ୍ ଦେଖିଲେ, ସୀତା ତାପରେ ପୀଡ଼ିତ, କଣ୍ଠ ଅଶ୍ରୁରେ ଭିଜିଯାଇଛି, ପୂର୍ବରୁ ଯେଉଁ ନିକଟମୂଲ୍ୟ ଗହନା ପିନ୍ଧିଥିଲେ, ଏବେ ତାହା ନାହିଁ, ଶୋଭାବାନ୍ ପାପୁଡ଼ି ଓ ଗାଢ଼ ରଙ୍ଗର କଣ୍ଠ ନେଇ, ଜଣେ ନୀଳ କଣ୍ଠିଆ ପକ୍ଷୀ ଜଣେ ଜଙ୍ଗଲରେ ନୃତ୍ୟ କରୁଥିବାପରି ଦେଖାଯାଉଛନ୍ତି। ସେଉଁଠି ସୀତାଙ୍କ ଦେଖା ଏମିତି ଲାଗୁଥିଲା—ଏକ ଅସ୍ପଷ୍ଟ ଚନ୍ଦ୍ରରେ ଲାଇନ୍, ଧୂଳିରେ ଢାକା ସୁନା ରେଖା, ଚିହ୍ନ ଓ ମାର୍କ ପରି ଅସ୍ପଷ୍ଟ, ବା ପବନରେ ବାଙ୍କା ହୋଇଥିବା ମେଘରେ ରେଖା ପରି। ହନୁମାନ୍ ଯେତେବେଳେ ରାମଙ୍କର ପତ୍ନୀ ସୀତାଙ୍କୁ ଦେଖିପାରିଲେ ନାହିଁ, ସେତେବେଳେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପରେ ଏକ ଅଳ୍ପ ବିଶ୍ରାମ ପାଇଁ ଥିବା ଅଳସ ମନିଷ୍ୟ ପରି ଦୁଃଖରେ ଭରିଯାଇଲେ। ଏଠାରେ ଛଅଟିଏ ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ ହେଉ। ହନୁମାନ୍ ତାଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ଅନୁଯାୟୀ ଯେଉଁ ସ୍ୱରୂପ ନେବାକୁ ଚାହାଁଥିଲେ, ସେ ନେଇ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଚାପଳ୍ୟ ଓ ଦକ୍ଷତାରେ ଲଙ୍କାର ସମସ୍ତ ରାଜପ୍ରାସାଦ ମଧ୍ୟରେ ଚାଲିଲେ। ସେ ଭାଗ୍ୟର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାରେ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ହୋଇ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ରଙ୍ଗର ଚମକୁଥିବା ଦେବଳି ଦ୍ୱାରା ଘିରିଥିବା ରାକ୍ଷସ ରାଜାଙ୍କର ନିବାସକୁ ନିକଟ ହେଲେ। ସେଠି ଭୟଙ୍କର ରାକ୍ଷସମାନେ ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ, ଯେପରି ଦୂର୍ଦ୍ଧର୍ଷ ସିଂହ ଜଙ୍ଗଲକୁ ରକ୍ଷା କରେ, ଏମିତି ହନୁମାନ୍ ପ୍ରାସାଦକୁ ଦେଖିଲେ। ଏହି ପ୍ରାସାଦ ଚାରିପାଖରେ ଅନେକ ପ୍ରକାର ରଙ୍ଗିନ ଅଙ୍ଗନା ଓ ସୁନ୍ଦର ଦ୍ୱାର ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ହୋଇଥିଲା, ଚାନ୍ଦି ଓ ସୁନାର ଅଳଙ୍କାରରେ ଭରିଯାଇଥିଲା। ସେଠି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହାତୀ ଅଶ୍ୱାରୋହୀ, ଅଦମ୍ୟ ଯୋଦ୍ଧା, ଅଜୟ ଘୋଡ଼ା ଓ ରଥାରୋହୀମାନେ ଏକଠା ହୋଇଥିଲେ। ସେଠି ଅନେକ ମୂଲ୍ୟବାନ ରତ୍ନ, ଉତ୍ତମ ଆସନ ଓ ରଥରେ ଭିତରେ ମହାନ୍ ଚାଳକ ଓ ରାଜସିଂହାସନ ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଶୋଭା ଓ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଦୃଶ୍ୟରେ ଭରିଯାଇଥିଲା, ଅସଂଖ୍ୟ ପଶୁପକ୍ଷୀ ଏଠି ଥିଲେ। ଭିତର ରକ୍ଷାପାଳ ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ଦ୍ୱାରା ନିରାପଦ ରହିଥିଲା, ଏବଂ ମୁଖ୍ୟ ଓ ଉତ୍ତମ ମହିଳାମାନେ ଏଠି ଥିଲେ। ରାକ୍ଷସ ରାଜାଙ୍କର ଏହି ଗୃହ ଆନନ୍ଦିତ ଓ ଶୋଭାବାନ୍ ମହିଳାମାନେ ଦ୍ୱାରା ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୋଇଥିଲା, ଏବଂ ଅଳଙ୍କାରର ଝଙ୍କାରରେ ସମୁଦ୍ର ସ୍ୱର ପରି ଗଞ୍ଜିଉଥିଲା। ଏହି ପ୍ରାସାଦ ରାଜସିକ ଗୁଣରେ ଉତ୍ତମ ଏବଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଚନ୍ଦନର ଗନ୍ଧରେ ମଧୁର, ମହାନ୍ ଲୋକମାନେ ଏଠି ଥିଲେ, ଯେପରି ଜଙ୍ଗଲରେ ସିଂହ ରହିଥାଏ। ଢୋଳ, ମୃଦଙ୍ଗ ଓ ଶଂଖ ଧ୍ୱନିରେ ଗଞ୍ଜିଉଥିଲା, ପବିତ୍ର ଦିନରେ ପୂଜା ଓ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହୋଇଥିଲା। ସମୁଦ୍ର ପରି ଗଭୀର ଓ ଗଞ୍ଜନ୍ତି ସ୍ୱରରେ ଏହି ମହାମନ୍ଦିର ଅନେକ ଧନ-ଧାନ୍ୟରେ ଭରିଯାଇଥିଲା। ହନୁମାନ୍ ଏହି ମହାନ୍ ମନ୍ଦିରକୁ ଦେଖିଲେ, ଯେଉଁଠି ଅନେକ ମୂଲ୍ୟବାନ ରତ୍ନ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଶୋଭା, ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା ଓ ରଥ ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ହନୁମାନ୍ ଭାବିଲେ—‘ଏହି ହେଉଛି ଲଙ୍କାର ଅସଲ ଅଳଙ୍କାର।’ ସେ ରାବଣଙ୍କ ନିକଟ ଏଠି ଚାଲିଥିଲେ। ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ଘର ଘର ଏବଂ ସମସ୍ତ ଉଦ୍ୟାନ ମଧ୍ୟରେ ଭୟ ଛାଡ଼ି ହନୁମାନ୍ ଦେଖିଲେ। ତେବେ ସେ ବଡ଼ ଦ୍ରୁତତାରେ ପ୍ରହସ୍ତଙ୍କ ଗୃହକୁ ଲାଘୁଦେଲେ, ସେଠାରୁ ମହାପାର୍ଶ୍ୱଙ୍କ ଘରକୁ ଲାଘିଲେ। ପରେ ସେ ମହାବଳୀ କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ଘରକୁ ଲାଘିଲେ, ଯାହା ମେଘ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ଏବଂ ଭିଭୀଷଣଙ୍କ ଘରକୁ ମଧ୍ୟ ଲାଘିଲେ। ଏହିପରି ସେ ମହୋଦର, ବିରୂପାକ୍ଷ, ବିଦ୍ୟୁଜ୍ଜିହ୍ବ, ବିଦ୍ୟୁନ୍ମାଳିଙ୍କ ଘରକୁ ଗଲେ। ଏହିପରି ସେ ବଜ୍ରଦଂଷ୍ଟ୍ର, ଶୁକ, ଦ୍ରୁତଗତି ସାରଣ, ଏବଂ ପ୍ରଜ୍ଞାବାନ୍ ଘରକୁ ଲାଘିଲେ। ଏଭଳି ବାନରମୁଖ୍ୟ ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ୍, ଜମ୍ବୁମାଳି, ସୁମାଳିଙ୍କ ଘରକୁ ଗଲେ। ପୁନି ରଶ୍ମିକେତୁ, ସୂର୍ଯ୍ୟଶତ୍ରୁ, ବଜ୍ରକାୟଙ୍କ ଘରକୁ ଲାଘିଲେ। ତାପରେ ବାୟୁସୁନୁ ଧୂମ୍ରାକ୍ଷ, ସମ୍ପାତି, ବିଦ୍ୟୁଦ୍ରୂପ, ଭୀମ, ଘନ, ବିଘନଙ୍କ ଘରକୁ ଗଲେ। ସେ ଶୁକନାଭ, ଚକ୍ର, ଶଠ, କପଟ, ହ୍ରସ୍ୱକର୍ଣ୍ଣ, ଦଂଷ୍ଟ୍ର, ଲୋମଶ ରାକ୍ଷସଙ୍କ ଘରକୁ ଲାଘିଲେ। ଏହିପରି ଯୁଦ୍ଧୋନ୍ମତ୍ତ, ମତ୍ତ, ଧ୍ୱଜଗ୍ରୀବ ଅଶ୍ୱାରୋହୀ, ବିଦ୍ୟୁଜ୍ଜିହ୍ବ, ବିଜିହ୍ବା, ହସ୍ତିମୁଖଙ୍କ ଘରକୁ ଲାଘିଲେ। କ୍ରମେ କ୍ରମେ ହନୁମାନ୍ କରାଳ, ପିଶାଚ, ଶୋଣିତାକ୍ଷଙ୍କ ଘରକୁ ଗଲେ। ଏହି ଶୋଭାବାନ୍ ମନ୍ଦିରମାନେ ମଧ୍ୟରେ, ବିଶିଷ୍ଟ ବଡ଼ ବାନର ଏହି ସମସ୍ତଙ୍କ ସମୃଦ୍ଧି ଦେଖିଲେ। ସମସ୍ତ ଘର ଦେଖି ବାହାରି, ଶେଷରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହନୁମାନ୍ ରାକ୍ଷସ ରାଜାଙ୍କ ନିବାସକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ। ବାନରମୁଖ୍ୟ, ବାନରମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସିଂହ ପରି ଚାଲି, ରାବଣଙ୍କ ଶୟନ କରୁଥିବା ମହିଳାମାନେ ଓ ବିକଟ ଦୃଷ୍ଟିର ରାକ୍ଷସୀମାନେ ଦେଖିଲେ। ସେ ରାକ୍ଷସ ନାୟକଙ୍କ ଘରେ ବିଭିନ୍ନ ଦଳ ଦେଖିଲେ—କିଏ ନୀଁ ଏବଂ ଗଦା ଧରିଛନ୍ତି, କିଏ ଶକ୍ତି ଓ ତୋମରା ଧରିଛନ୍ତି।