ହନୁମାନ୍ ଲଙ୍କାର ରାକ୍ଷସମାନେ ଏକାପରେ ଏକା ଅପରକୁ ବେଶି ଅପମାନ କରୁଥିବା, ମଦରେ ମତ୍ତ ହୋଇ ଅସ୍ପଷ୍ଟ କଥା କହୁଥିବା ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖିଲେ। ସେମାନେ ନିଜ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାହୁ ଉଠାଇ ନିଜ ଅଭିମାନ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରୁଥିଲେ, ଏବଂ ପ୍ରେମିକାମାନଙ୍କ ଉପରେ ନିଜ ଅଙ୍ଗ ଦେଇ ଖେଳୁଥିଲେ। କେହି ନିଜ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଆକୃତି ଦେଖାଇ ନିଜ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଧନୁଷ୍ୟ ଘୁଞ୍ଚାଇ ଚାଲିଥିଲେ। ହନୁମାନ୍ ଦେଖିଲେ, କେହି ପ୍ରେମିକାମାନେ ଆଲିଙ୍ଗନ କରିଛନ୍ତି, କେହି ଆଉ ଶୁଇଅଛନ୍ତି, କେହି ମନୋହର ମୁହଁରେ ହସୁଛନ୍ତି, ଆଉ କେହି ରୁଷ୍ଟ ହୋଇ ଗଭୀର ନିଶ୍ୱାସ ଛାଡ଼ୁଛନ୍ତି। ସେଇ ସହରୀ ରାଜଧାନୀ ମଧ୍ୟ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ହାତୀମାନଙ୍କ ଗଜନ୍ଧ୍ୱନି, ସମ୍ମାନିତ ଏବଂ ଭଲ ଅସନ୍ନ ମାନେ, ଏବଂ ବୀରମାନେ ଦୀର୍ଘ ନିଶ୍ୱାସ ଛାଡ଼ୁଥିବା ଦ୍ୱାରା ଆଲୋକିତ ହେଉଥିଲା, ଯେପରି ଜଳାଶୟ ମଧ୍ୟ ସର୍ପମାନେ ନିଶ୍ୱାସ କରୁଥାନ୍ତି। ସେଠାରେ ହନୁମାନ୍ ଦେଖିଲେ, ଅତି ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ଏବଂ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ନାମଧାରୀ ରାକ୍ଷସମାନେ, ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ପ୍ରତି ନିଷ୍ଠାବାନ୍, ବିଶ୍ୱ ପ୍ରଧାନ ନେତା, ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଏବଂ ଶୁଭ୍ର ନାମରେ ପରିଚିତ। ସେଠାରେ ଅନେକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗୁଣ ଥିବା ହାନ୍ସମ୍ ରାକ୍ଷସମାନେ ଦେଖି ସେ ଖୁସି ହେଲେ, ଏବଂ କେତେକ ବିକୃତ ଆକୃତି ଥିବା ମଧ୍ୟ ଦେଖିଲେ। ତାପରେ ସେ ଦେଖିଲେ, କେତେକ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ମହିଳାମାନେ ଅତି ଶ୍ରେୟସ୍କର, ଶୁଭ୍ର ଚିତ୍ତର, ମହାନ୍ ଗମ୍ଭୀରତା ଥିବା, ପ୍ରେମିକା ଓ ମଦରେ ଆସକ୍ତ, ନିଜ ଗୁଣରେ ତାରାମାନେ ପରି ଜ୍ୟୋତିମୟ। ଆଉ କେତେକ ମହିଳା ମଧ୍ୟ ଦେଖିଲେ, ଯେଉଁମାନେ ମଧ୍ୟରାତିରେ ପ୍ରେମିକାଙ୍କ ଆଲିଙ୍ଗନରେ ଅତି ଦୀପ୍ତିମାନ୍, କେହି ବନ୍ଧୁମାନଙ୍କ ଆଲିଙ୍ଗନରେ, ଯେପରି ଚଡ଼ା ପକ୍ଷୀ ଅନ୍ୟ ପକ୍ଷୀଙ୍କ ସହିତ ରହେ। ପୁଣି, ହନୁମାନ୍ ଦେଖିଲେ କେତେକ ମହିଳା ଉପର ତଲା ରେ ଶୁଇଅଛନ୍ତି, ପ୍ରେମିକାଙ୍କ କୋଳରେ ଆରାମରେ ବସିଛନ୍ତି, ସ୍ୱାମୀପ୍ରତି ନିଷ୍ଠାବାନ୍, ଧର୍ମରେ ଲଗ୍ନ, ଏବଂ କେତେକ ଆଶାରେ ବସିଛନ୍ତି। କିଛି ଅନାବୃତ ଦେହରେ ସୁବର୍ଣ୍ଣ କମଳ ପ୍ରଭା ହୋଇ ଚମକୁଛି, କିଛି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମୂଲ୍ୟର ସୁନା ପ୍ରଭାରେ, କିଛି ଚନ୍ଦ୍ରପ୍ରଭାରେ ଦୀପ୍ତିମାନ୍, କିନ୍ତୁ ପ୍ରେମିକାଠାରୁ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହୋଇ ରୂପ କ୍ଷୀଣ ହୋଇଛି। ତଥାପି ସେମାନଙ୍କ ଅଙ୍ଗ ଅତି ମନୋହର। ଏପରେ, ନିଜ ପ୍ରିୟଜନଙ୍କୁ ପାଇ ଅତି ଆନନ୍ଦ ଓ ହର୍ଷରେ ଉଲ୍ଲାସିତ ମହିଳାମାନେ ଘରେ ଖୁସି ହୋଇ ରହିଛନ୍ତି, ଏହି ସମସ୍ତ ଦୃଶ୍ୟ ହନୁମାନ୍ ଦେଖିଲେ। ସେ ଦେଖିଲେ ମୁହଁ ଚନ୍ଦ୍ରପ୍ରଭା ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ୍, ଭୂମିଲା ମୁଦ୍ରା ତିର୍ଚ୍ଛି ଚକ୍ଷୁ, ଶୋଭାମୟ ଅଳଙ୍କାର ମାଳା ପିନ୍ଧିଥିବା, ଏହି ସମସ୍ତ ମହିଳାମାନେ ଶତଦଳ କମଳ ମାଳା ପରି ମନୋହର। କିନ୍ତୁ ଏହି ସମସ୍ତ ଦୃଶ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ, ହନୁମାନ୍ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ରାଜବଂଶଜାତ ସୀତାଙ୍କୁ ଦେଖିପାରିଲେ ନାହିଁ; ସେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଚେତନା, ନବପ୍ରସ୍ଫୁଟିତ ଲତା ପରି ସୁକୁମାରୀ, ମନରେ ଉତ୍ତମ। ଅବଶେଷରେ, ସେ ଦେଖିଲେ, ସୀତା ପୁରାତନ ମାର୍ଗରେ ବସିଛନ୍ତି, ମୃଗ ଚକ୍ଷୁ ପରି ନୟନ, ବିରହ ଦ୍ୱାରା ଅନୁରାଗିତ, ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ମହିମା ଚିତ୍ତରେ ବିଶ୍ରାମ କରୁଛି, ସେ ସବୁ ମହିଳା ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ତାପରେ, ତାପିତ, ଗଳା ଅଶ୍ରୁରେ ଭିଜା, ପୂର୍ବେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମାଳା ଧାରଣ କରୁଥିବା, ସୁନ୍ଦର ଭୂମିଲା ଚକ୍ଷୁ ଓ ଗାଢ଼ ଗଳାରେ, ସେ ଜଣେ ନୀଳ କଣ୍ଠୀ ପକ୍ଷୀ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ଏଠି ସେ ଅସ୍ପଷ୍ଟ ଚନ୍ଦ୍ରରେ ରେଖା ପରି, ଧୂଳିରେ ଢାକା ସୁନା ରେଖା ପରି, ଚିହ୍ନ ଓ ଚିହ୍ନ ମିଟିଗଲା ପରି, ବା ବାୟୁରେ ବଙ୍କି ଥିବା ମେଘରେ ରେଖା ପରି ଅସ୍ପଷ୍ଟ ଲାଗିଥିଲେ। ହନୁମାନ୍ ରାମଙ୍କ ଧର୍ମପତ୍ନୀ ସୀତାଙ୍କୁ ଦେଖିନଥିବାରୁ, ସେ ବହୁ ସମୟ ପରେ ଦୁଃଖରେ ବିଲୀନ ହେଲେ, ଯେପରି ଦୀର୍ଘ ବିଶ୍ରାମ ପରେ ଧୀର ଲୋକ ଦୁଃଖରେ ଡୁବିଯାନ୍ତି। ଏଠି ଶଷ୍ଠ ସର୍ଗ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। ଏବେ, ନିଜ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ଆକୃତି ଧାରଣ କରି, ହନୁମାନ୍ ଦକ୍ଷତାରେ ଲଙ୍କାର ରାଜପ୍ରାସାଦ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ୱେଚ୍ଛାରେ ଘୂରିବା ଆରମ୍ଭ କଲେ। ସେ ସୌଭାଗ୍ୟରେ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ରାକ୍ଷସରାଜ ରାବଣଙ୍କ ପ୍ରାସାଦ ଦିଗରେ ଗଲେ, ଯାହା ସୂର୍ଯ୍ୟପ୍ରଭା ଦ୍ୱାରା ଚତୁର୍ଦ୍ଦିଗରୁ ଆବୃତ। ଏହି ପ୍ରାସାଦ କ୍ରୂର ରାକ୍ଷସମାନେ ରକ୍ଷିତ, ସେପରି ଏକ ବଡ଼ ଜଙ୍ଗଲକୁ ସିଂହମାନେ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି। ଏହି ପ୍ରାସାଦ ଚାନ୍ଦିର ତାଲା ଓ ସୁନାର ଅଳଙ୍କାର ଦ୍ୱାରା ସୁଶୋଭିତ, ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଦ୍ୱାର ଓ ଦରଜା ଦ୍ୱାରା ଆବୃତ। ଏଠି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହାତୀ ଚାଳକ ଓ ଅଦମ୍ୟ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ, ଅଜୟ ଘୋଡ଼ା ଓ ରଥୀମାନେ ଉପସ୍ଥିତ। ଏହି ପ୍ରାସାଦ ଅନେକ ମୂଲ୍ୟବାନ ରତ୍ନ, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଆସନ, ବଡ଼ ରଥୀ ଓ ମହାନ୍ ସିଂହାସନରେ ଭରିଥିଲା। ଚତୁର୍ଦ୍ଦିଗରୁ ଏହି ପ୍ରାସାଦ ଅନେକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦୃଶ୍ୟ, ଅସଂଖ୍ୟ ପଶୁପକ୍ଷୀ ଦ୍ୱାରା ଭରିଥିଲା। ଅନ୍ତଃପୁର ରକ୍ଷାରେ ନିୟମିତ ରାକ୍ଷସ ଓ ରକ୍ଷିତାମାନେ ଥିଲେ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ମହିଳାମାନେ ଥିଲେ। ଏହି ରାକ୍ଷସରାଜଙ୍କ ପ୍ରାସାଦ ଆନନ୍ଦିତ, ରୂପବତୀ ମହିଳା ଦ୍ୱାରା ଚମକୁଥିଲା, ଏବଂ ଅଳଙ୍କାର ଝଙ୍କାରରେ ସାଗର ଧ୍ୱନି ପରି ଉପର୍ଯ୍ୟୁକ୍ତ ହେଉଥିଲା। ଏହି ପ୍ରାସାଦ ରାଜସିକ ଗୁଣରେ ଶୋଭିତ, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଚନ୍ଦନ ସୁଗନ୍ଧରେ ମନୋହର, ଅନେକ ମହାନ୍ ଲୋକ ଦ୍ୱାରା ଭରିଥିଲା, ବଡ଼ ଜଙ୍ଗଲରେ ସିଂହମାନେ ଯେପରି ରହେ।