ଏହି ଶ୍ରୀମଦ୍ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର କଥା ଶୁଣିବାକୁ, ବିଶ୍ଵାମିତ୍ର ରାମଙ୍କୁ ଉତ୍ସୁକତା ଭରିତ ହସି ହସି କହିଲେ, “ହେ ରାମ, ମହାତ୍ମା ସଗରଙ୍କ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ କଥା ମୁଁ ତୁମକୁ ଏବେ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ କହିବି । ସଗରଙ୍କ ପିତାମହ ହିମବତ୍ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଥିଲେ । ସଗର ଏବଂ ହିମବତ୍ ବିନ୍ଧ୍ୟ ପର୍ବତକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, ସେମାନେ ପରସ୍ପର ଦୃଷ୍ଟି ବିନିମୟ କରିଲେ, ଏବଂ ସେଠାରେ ଏକ ମହା ଯଜ୍ଞ ଆୟୋଜିତ ହେଲା । ଏହି ଅଞ୍ଚଳ ଯଜ୍ଞ ନିମିତ୍ତେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପୂଜ୍ୟ । ଏଠାରେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଧନୁର୍ଧର ଅଂଶୁମାନ ମହାସାଗରଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଅନୁସାରେ ଯଜ୍ଞ ଅଶ୍ୱକୁ ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ । ଏହି ଯଜ୍ଞ ସମୟରେ, ଇନ୍ଦ୍ର ଏକ ଦାନବୀର ରୂପ ଧରି, ଯଜ୍ଞର ଘୋଡାକୁ ଚୋରି କରି ନେଇଗଲେ । ଘୋଡା ଚୋରି ଯାଉଥିବା ସମୟରେ, ସମସ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଯଜ୍ଞକର୍ତ୍ତା ସଗରଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଏହି ଅଶ୍ୱ ଯଜ୍ଞ ସମୟରେ ଶୀଘ୍ର ଚୋରି ହେଉଛି । ହେ କକୁତ୍ସ୍ଥ ବଂଶୀ, ଚୋରକୁ ହତ୍ୟା କରି ଘୋଡାକୁ ଫେରାଇ ଆଣ । ନତୁଆ, ଯଜ୍ଞରେ ଦୋଷ ଆସିବ, ଯାହା ଆମ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଅପଶକୁନ ଆଣିଦେଇପାରେ ।” ସମସ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଏହି ଉକ୍ତି ଶୁଣି, ସଗର ତାଙ୍କ ଷଷ୍ଟି ହଜାର ପୁଅମାନେଠାରେ କହିଲେ, “ମୁଁ ଏହି ମହା ଯଜ୍ଞରେ ନିମଗ୍ନ ଅଛି, ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଶୁଦ୍ଧ, ଉତ୍ତମ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଉପସ୍ଥିତ । ଏହି ଘୋଡା ଚୋରକୁ ଖୋଜିବା ପାଇଁ ତମେ ସମସ୍ତେ ଏଠାରୁ ଯାଉ । ଭଲ ହେଉ । ସମସ୍ତେ ପୃଥିବୀକୁ ସମୁଦ୍ର ଦ୍ୱାରା ବେସି ଶୋଧନ କର, ଏବଂ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜଣେ ଏକ ଯୋଜନା ଚୌଡ଼ା ଅଞ୍ଚଳ ଖୋଜ । ଘୋଡାର ଚିହ୍ନ ଯେଉଁଠାରେ ଦେଖିବ, ତାଉଁଠାରେ ପୃଥିବୀକୁ ଖୋଦି ଚୋରକୁ ଖୋଜ । ମୁଁ ଏଠାରେ ମୋ ନାତିମାନେ ଏବଂ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସହିତ ରହିବି, ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଘୋଡା ମିଳିବ ନାହିଁ । ଭଲ ହେଉ ।” ସଗରଙ୍କ ଷଷ୍ଟି ହଜାର ରାଜପୁତ୍ରମାନେ, ଶକ୍ତି ଏବଂ ଉଲ୍ଲାସରେ ଭରିତ, ପିତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ପୃଥିବୀ ଚାରିପାଖରେ ଯାଇଲେ । ସମସ୍ତେ ଏକ ଯୋଜନା ଚୌଡ଼ା ଅଞ୍ଚଳ ଖୋଜିଲେ, ଯେଉଁଠି ଘୋଡା ମିଳିଲା ନାହିଁ । ସେମାନେ ମାନ୍ଦ ମାନ୍ଦ ହାତ ଦ୍ୱାରା ପୃଥିବୀକୁ ଭାଗି ଦେଇଲେ । ହେ ରାମ, ସେମାନେ ଦୂର୍ଦ୍ଧର୍ଷ ବିଜୁଳି ଭଳି ବଢ଼ା ତୀର ଏବଂ ଭୟଙ୍କର ହାଲ ଦ୍ୱାରା ପୃଥିବୀକୁ ଭେଦିଲେ । ତାହାର ଶବ୍ଦ ହାତୀ, ଦାନବ ଏବଂ ରାକ୍ଷସଙ୍କ ହତ୍ୟା ଭଳି ଚିତ୍କାର ହେଲା । ସେମାନେ ପୃଥିବୀକୁ ଷଷ୍ଟି ହଜାର ଯୋଜନା ଭାଗି ଦେଇ ରସାତଳ ଅଞ୍ଚଳକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ । ପୃଥିବୀର ସମସ୍ତ ପାହାଡ଼ ଭରି ଜମ୍ବୁଦ୍ୱୀପକୁ ଖୋଦି ଖୋଦି ଚାରିପାଖରେ ଘୁଞ୍ଚିଲେ । ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ସମସ୍ତ ଦେବତା, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଅସୁର, ନାଗମାନେ ଭୟଭିତ ହେଇ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ । ସେମାନେ ଭୟ ଭରିତ ମୁହଁ ଦେଖାଇ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ କହିଲେ, “ହେ ପ୍ରଭୁ, ସଗରଙ୍କ ପୁଅମାନେ ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀକୁ ଭାଗି ଦେଉଛନ୍ତି, ଏବଂ ଜଳରେ ବସୁଥିବା ଅନେକ ମହାପ୍ରାଣୀ ହତ୍ୟା ହେଉଛନ୍ତି । ଏହି ଘୋଡା, ଯଜ୍ଞର କାରଣ, ଚୋରି ହେଉଛି, ଏହି କାରଣରୁ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ହାନି ହେଉଛନ୍ତି ।” ଏଠିଠାରେ ଏହି ବାଲ କାଣ୍ଡର ଚାଳିଶ ଶର୍ଗ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି । ଦେବମାନେଙ୍କ ଉକ୍ତି ଶୁଣି, ପୂଜ୍ୟ ବ୍ରହ୍ମା ତାଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, “ଏହି ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀ ବିଦ୍ୱାନ୍ ବାସୁଦେବଙ୍କ ଅଧିନ, ସେ ମାଧବଙ୍କ ପତ୍ନୀ, ଏବଂ ଏହି ଶ୍ରୀମାନ୍ ପ୍ରଭୁ ଏକା ଦେବତା । ସେ କପିଳ ରୂପ ଧରି ପୃଥିବୀକୁ ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି । ତାଙ୍କ ରୋଷ ଅଗ୍ନି ଦ୍ୱାରା ସଗରଙ୍କ ପୁଅମାନେ ଦଗ୍ଧ ହେବେ । ପୃଥିବୀର ପ୍ରାଚୀନ ବିଭାଗ ଦେଖାଯିବ, ଏବଂ ସଗରଙ୍କ ପୁଅମାନେର ବିନାଶ ଦୃଷ୍ଟିଗତ ହେବ ।” ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଉକ୍ତି ଶୁଣି, ତିରିଶି ତିନି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବତା ଖୁସି ହେଇ ଫେରିଗଲେ । ସଗରଙ୍କ ପୁଅମାନେ ପୃଥିବୀ ଭାଗି ଦେଉଥିବା ସମୟରେ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଧ୍ୱନି ହେଲା । ସମସ୍ତେ ପୃଥିବୀକୁ ଭାଗି ଦେଇ, ଏକାଠି ହୋଇ ପିତାଙ୍କୁ କହିଲେ, “ମୁଁ ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀ ଚାରିପାଖରେ ଖୋଜିଲି, ଦେବତା, ଦାନବ, ରାକ୍ଷସ, ପିଶାଚ, ସର୍ପ, ନାଗମାନେ ମୃତ୍ୟୁ ହେଲେ, କିନ୍ତୁ ତୁମ ଘୋଡା ନାହିଁ, ଚୋର ମିଳିଲା ନାହିଁ । ଏବେ କଣ କରିବା ? ଅନୁଗ୍ରହ କରି ଭଲ କଥା ଚିନ୍ତା କର ।” ସଗର ଦୁଃଖ ଏବଂ କ୍ରୋଧରେ କହିଲେ, “ପୁନି ଖୋଦ, ଭଲ ହେଉ । ପୃଥିବୀର ଉପରିଭାଗ ଭାଗି ଦେଉ । ଘୋଡା ଚୋରକୁ ଦେଖିଲେ, ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପୂରଣ କରି ଫେରିଆସ ।” ପିତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ମିଳିବା ସହିତ, ସଗରଙ୍କ ଷଷ୍ଟି ହଜାର ପୁଅମାନେ ନରକ ଅଞ୍ଚଳକୁ ଦୂତି ହେଲେ । ସେମାନେ ଖୋଦିବା ସମୟରେ ଏକ ମହା ହାତୀକୁ ଦେଖିଲେ, ପାହାଡ଼ ଭଳି ଆକାର, ବିକୃତ ଚକ୍ଷୁ, ଯେଉଁଠି ପୃଥିବୀକୁ ଧାରଣ କରିଥିଲା । ଏହି ମହା ହାତୀ ବିକୃତ ଚକ୍ଷୁ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀ, ପାହାଡ଼ ଓ ଜଙ୍ଗଲକୁ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ଧାରଣ କରିଥିଲା । ଏହି ହାତୀ ଚାରି ଦିଗ ମିଳିବା ସମୟରେ ଅଳସା ହେଇ ମୁଣ୍ଡ ହିଲାଇଲେ, ତାହାର ଫଳରେ ପୃଥିବୀ ଭୂକମ୍ପ ହେଉଥିଲା ।