ସେହି ସମୟରେ, ବିଶାଳ ବନରାଜ ହନୁମାନ ଲଙ୍କାରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ସେଠାରେ ଅସଙ୍ଖ୍ୟ ଯୋଦ୍ଧାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଯେଉଁମାନେ ହସ୍ତରେ ବଣ, ବିଜୁଳି, ତଳୱାର, ଅସ୍ତ୍ର, ଗୋପ, ଓ ନାଉସ ଧରି ରାକ୍ଷସୀ ଶକ୍ତିରେ ଭରି ପ୍ରଚଳିତ ହେଉଥିଲେ। ସେମାନେ ଶୋଭାବନ୍ତ ମାଳା, ଚନ୍ଦନ ଓ ଅଳଙ୍କାର ପିନ୍ଧି, ବିଭିନ୍ନ ପୋଷାକରେ ଆପଣାପଣି ଚାଲିଉଥିଲେ। ହନୁମାନ ଦେଖିଲେ, ଏହି ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବଣ ଓ ବିଶାଳ ବିଜୁଳି ଧରି, ଏକ ଲକ୍ଷ ରାକ୍ଷସ ଅତି ସଚେତନ ଓ ଶ୍ରମହୀନ ଭାବରେ ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ। ସେ ଦେଖିଲେ, ରାକ୍ଷସ ରାଜା ରାବଣଙ୍କର ଅନ୍ତଃପୁର ଆଗରେ ଏକ ଦେଖିବା ଘର, ତାହାର ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଦ୍ୱାର ଏବଂ ମହା ଶୋଭା ରହିଥିଲା। ଏହି ଘର ବିଶିଷ୍ଟ ଶିଖର ଉପରେ ଥିବା ରାବଣଙ୍କର ପ୍ରସିଦ୍ଧ ନିବାସ, ପଦ୍ମ ମାଳାରେ ସଜିଥିବା ତଳା ଦ୍ୱାର, ଏବଂ ଦିଗବନ୍ଧ ଖାଳି ଦ୍ୱାରା ଘେରାଯାଇଥିଲା। ସେଠାରେ ଦେବତାମାନଙ୍କର ଲୋକ ଭଳି ଦିବ୍ୟ ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ସୁରଙ୍ଗୀ ଓ ଦିବ୍ୟ ସଙ୍ଗୀତ ରେ ଗୁଞ୍ଜିଥିଲା। ଘୋଡା ର ହିଁହିଁ ଓ ଅଳଙ୍କାର ର ରଣ୍ଧ୍ୟ, ଶୋଭାମୟ ରଥ, ଯାନ, ବିମାନ, ଏବଂ ଅଭିଜାତ ଘୋଡା ଓ ହାତୀ ଦେଖିଯାଉଥିଲା। ଚାରି ଦାନ୍ତ ହାତୀମାନେ, ସୁନ୍ଦର ଦ୍ୱାର ଉପରେ, ଶ୍ୱେତ ମେଘ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ଏବଂ ମଦୋନ୍ମତ ପଶୁ ଓ ପକ୍ଷୀମାନେ ତାହାଁକୁ ସଜାଉଥିଲେ। ହଜାର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାକ୍ଷସମାନେ ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ, ରାବଣଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶରେ ସୁରକ୍ଷିତ ହୋଇଥିଲା। ହନୁମାନ ଏହି ଘର ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଏବଂ ରାବଣଙ୍କର ଅନ୍ତଃପୁର ଦେଖିଲେ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଓ ମଣିରେ ଗଢା ରେଲିଂ, ମୂକ୍ତା ଓ ରତ୍ନ ରେ ଶୋଭାମୟ, ଅଗ୍ର ଏବଂ ଚନ୍ଦନ ର ସୁଗନ୍ଧ ରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ। ଏଠି ଏକ ସର୍ଗର ଶେଷ ହେଉଛି। ତାପରେ, ହନୁମାନ ଜ୍ୟୋତିର୍ମୟ ଚନ୍ଦ୍ରମାକୁ ଦେଖିଲେ, ଆକାଶରେ ତାହାର ରୂପ ଦେଖି ମନେ ହସିଲେ, ଚନ୍ଦ୍ରମା ଏକ ମଦୋନ୍ମତ ବଳଦ ଭଳି ଚାରା ଖାଇବା ଥାନ ରେ ଘୁଞ୍ଚିଉଥିଲା। ଶୀତଳ କିରଣ ରେ ଚନ୍ଦ୍ରମା, ଜଗତ ର ପାପ ନାଶ କରୁଥିଲା, ମହାସାଗର ଉତ୍ତେଜିତ କରୁଥିଲା, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଜୀବ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କରୁଥିଲା। ଲକ୍ଷ୍ମୀ ମନ୍ଦାର ପ୍ରଶ୍ନ ତଳେ ଦେଖାଯାଉଥିବା ଭଳି, ଜଳରେ ପଦ୍ମ ମଧ୍ୟରେ ଦେଖାଯାଉଥିବା ଭଳି, ଚନ୍ଦ୍ରମା ଆକାଶରେ ଶୋଭା ଭରିଥିଲା। ସିଲ୍ଭର କେଜରେ ହଂସ ଭଳି, ମନ୍ଦାର ଗୁହାରେ ସିଂହ ଭଳି, ଉଦ୍ଧତ ହାତୀ ଉପରେ ବୀର ଭଳି ଚନ୍ଦ୍ରମା ଆକାଶରେ ଦେଖିଯାଉଥିଲା। ମଙ୍ଗଳମୟ ଚନ୍ଦ୍ରମା, ଦୂର୍ବଳ, ଶିତ, ଏବଂ ବଡ଼ ଗ୍ରହ ର ଛାୟା ନଥିବା, ଅନ୍ଧକାର ର ଦୂର କରି ଶୁଭ୍ର ଚମକ ଦେଉଥିଲା। ଏକ ସିଂହ ଶିଳା ଉପରେ ପହଞ୍ଚି ଚମକୁଥିବା ଭଳି, ଏକ ହାତୀ ଅତି ବନରେ ଦେଖାଯାଉଥିବା ଭଳି, ଏକ ରାଜା ତାଙ୍କ ରାଜ୍ୟ ପାଇଁ ଚମକୁଥିବା ଭଳି, ଚନ୍ଦ୍ରମା ଆକାଶରେ ଶୋଭା ଭରିଥିଲା। ସୁନ୍ଦର ଗୋଧୁଳି ଆକାଶ ଭଳି ଚମକୁଥିଲା, ଚନ୍ଦ୍ରମା ଉଦୟ ହେଉଥିବା ସମୟରେ ଅନ୍ଧକାର ଦୂର କରି ଦେଉଥିଲା, ରାକ୍ଷସ ଓ ମାଂସ ଭକ୍ଷକମାନେ ଦୂର ହୋଇଯାଉଥିଲେ, ଏବଂ ରାମ ରେ ଆନନ୍ଦିତ ମନ ଶାନ୍ତି ପାଉଥିଲା। ତାଳ ଅନ୍ତର ର ଶବ୍ଦ ଗୁଞ୍ଜିଥିଲା, ଉତ୍ତମ ନାରୀମାନେ ତାଙ୍କ ପତି ସହ ଶୟନ କରୁଥିଲେ, ଏବଂ ରାତ୍ରି ର ଦୂର୍ଦ୍ଦମ ଓ ଅସାଧାରଣ ବ୍ୟବହାର ରାକ୍ଷସମାନେ ଆନ୍ଦୋଳନ କରିଥିଲେ। ହନୁମାନ ଦେଖିଲେ, ମଦୋନ୍ମତ ଏବଂ ଅସଂଖ୍ୟ ବିଭିନ୍ନ କୁଳ ରାକ୍ଷସମାନେ ରଥ, ଘୋଡା, ଶୋଭାମୟ ଆସନ ରେ ମଧୁର ଶୋଭା ରେ ଭରିଥିଲେ। ସେମାନେ ଏକାପେକା ଅନ୍ୟ ଉପରେ ଅତି ଅପମାନ କରୁଥିଲେ, ମଦ ରେ ଅସଂଗତ ଭାଷା କହୁଥିଲେ, ଏବଂ ଅପମାନ କରୁଥିଲେ। ରାକ୍ଷସମାନେ ତାଙ୍କ ଚେଷ୍ଟ ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟାଙ୍କ ପାଖରେ ଫିଙ୍ଗି, ଅନ୍ୟ ରୂପ ଦେଖାଇ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଧନୁଷ ବ୍ୟାପାର କରୁଥିଲେ। ସେଠାରେ ମନ୍ତ୍ରମୁଗ୍ଧ ନାରୀମାନେ ଆଲିଙ୍ଗନ କରୁଥିଲେ, କିଛି ଶୟନ କରୁଥିଲେ, କିଛି ହସୁଥିଲେ, ଏବଂ କିଛି ରୁଷ୍ଟ ହୋଇ ଦୀର୍ଘ ଶ୍ୱାସ ନେଉଥିଲେ। ଏହି ଶହର ବଡ଼ ହାତୀ ର ଶବ୍ଦ ରେ ଚମକୁଥିଲା, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆସନ ଏବଂ ହାତୀମାନେ ଦେଖିଯାଉଥିଲା, ଏବଂ ହିରୋମାନେ ଦୀର୍ଘ ଶ୍ୱାସ ନେଉଥିଲେ, ଏକ ତାଳାବରେ ନାଗ ଭଳି। ହନୁମାନ ଦେଖିଲେ, ଏଠି ରାକ୍ଷସମାନେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୁଦ୍ଧି ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନାମ ଧରି, ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟରେ ଲଗ୍ନ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନାମ ଧରି, ଶୋଭାମୟ ରୂପରେ ଦେଖିଯାଉଥିଲେ। ସେମାନେ ନିଜ ନିଜ ଗୁଣରେ ଶୋଭା ପାଉଥିଲେ, ହନୁମାନ ଏହି ଦେଖି ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ; ତଥା କିଛି ବିକୃତ ରୂପ ଧରିଥିବା ମାନେ ମଧ୍ୟ ଦେଖିଲେ। ତାପରେ, ସେଠାରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗୁଣ ଧରିଥିବା, ଶୁଭ୍ର ଚିତ୍ତ ଓ ମହା ଗୌରବ ଧରି, ପ୍ରିୟାଙ୍କ ପାଖରେ ଲଗ୍ନ ଓ ମଦ ପାନରେ ଆସକ୍ତ ନାରୀମାନେ ତାଙ୍କ ନିଜ ରୂପରେ ତାରା ଭଳି ଚମକୁଥିଲେ। କିଛି ନାରୀ ମଧ୍ୟରାତିରେ ପ୍ରିୟାଙ୍କ ଆଲିଙ୍ଗନରେ ଶୋଭା ପାଉଥିଲେ, କିଛି ସାଥୀଙ୍କ ଆଲିଙ୍ଗନରେ, ପକ୍ଷୀମାନେ ଅନ୍ୟ ପକ୍ଷୀଙ୍କ ଆଲିଙ୍ଗନରେ ଭଳି। କିଛି ନାରୀ ତାଙ୍କ ପତିଙ୍କ ମୋଡ଼ରେ ଶୟନ କରୁଥିଲେ, ଉପର ତଳା ରେ ଏକାପେକା ଆସନରେ ବସି, ଧର୍ମରେ ଲଗ୍ନ ଓ ଆଶାରେ ଅନ୍ୟ ନାରୀ ଦେଖିଲେ। କିଛି ନାରୀ ନିର୍ବସ୍ତ୍ର ହୋଇ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପଦ୍ମ ଭଳି ଚମକୁଥିଲେ, କିଛି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମୂଲ୍ୟ ଧରି ସୁବର୍ଣ୍ଣ ର ରଙ୍ଗରେ ଚମକୁଥିଲେ, କିଛି ଚନ୍ଦ୍ରମା ର ଚାୟା ଭଳି ଶୋଭା ପାଉଥିଲେ, ବିରହ ରେ ତାଙ୍କ ରୂପ କ୍ଷୀଣ ହୋଇଥିଲା ତଥା ତାଙ୍କ ଅଙ୍ଗ ଶୋଭାମୟ ଥିଲା। ପ୍ରିୟାଙ୍କୁ ପାଇ ଆନନ୍ଦ ଓ ଶୁଭ୍ର ମନ ରେ ଭରି, ଘର ରେ ଆନନ୍ଦ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଚମକ ରେ ନାରୀମାନେ ଦେଖିଲେ। ସେ ଚନ୍ଦ୍ରମା ଭଳି ଚମକୁଥିବା ମୁହଁ, ନମ୍ର ଓ ଶୋଭାମୟ ଚକ୍ଷୁ, ମାଳା ଭଳି ଅଳଙ୍କାର ରେ ଶୋଭାମୟ ମୁହଁ ଦେଖିଲେ। ତେବେ, ହନୁମାନ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମନ ଧରିଥିବା ରାଜା ଘରର ଜନ୍ମ ନିର୍ମଳ ଶୀତାକୁ ଦେଖିଲେନି, ଯିଏ ମନ୍ତ୍ରମୁଗ୍ଧ ହୋଇ ପଥରେ ଦଣ୍ଡିଥିଲେ, ଶୋଭାମୟ ଲତା ଭଳି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଚିତ୍ତ ଧରିଥିଲେ। ସେ ଦେଖିଲେ, ଶୀତା ପୁରାତନ ପଥରେ ଦଣ୍ଡି, ମୃଗ ଭଳି ଚକ୍ଷୁ ଧରି, ଅନୁରାଗରେ ଲଗ୍ନ, ତାଙ୍କ ପତି ରାମଙ୍କ ଚିତ୍ତ ତାଙ୍କ ମନରେ ବିଶେଷ ଭାବରେ ପ୍ରବେଶ କରିଥିଲା।