ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ସେଉଁଠି ଉପସଂହାର ହେବା ପରେ, ରାମ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ, ଅଗ୍ନି ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ମୁନିଙ୍କୁ କହିଲେ, "ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୋ ପୂର୍ବଜ ସଗର କିପରି ତାଙ୍କ ଯଜ୍ଞ ସଫଳ କଲେ, ଏହି କଥା ଆପଣ ମୋତେ ଏବେ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ କୁହନ୍ତୁ।" ରାମଙ୍କ ଏହି ଉତ୍ସୁକ କଥା ଶୁଣି, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ହସି ଉତ୍ସାହରେ କାକୁତ୍ସ୍ଥ ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ, "ହେ ରାମ, ମହାତ୍ମା ସଗରଙ୍କ ଏହି ଚମତ୍କାର ଗାଥା କାହାଣୀ ମନୋଯୋଗରେ ଶୁଣ। ସଗରଙ୍କ ଶ୍ୱଶୁର ଥିଲେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହିମବତ୍।" ସେମାନେ ଯେତେବେଳେ ବିନ୍ଧ୍ୟା ପର୍ବତକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, ଦୁଇଝଣେ ପରସ୍ପରକୁ ଦେଖିଲେ, ଏବଂ ସେଉଁଠି, ହେ ରାମ, ଏହି ମହା ଯଜ୍ଞ ଆୟୋଜିତ ହେଲା। ସେଠାରେ, ଏହି ଯଜ୍ଞ କ୍ଷେତ୍ର ବହୁତ ପବିତ୍ର ଓ ପ୍ରଶଂସିତ। ସେଠାରେ ସଗରଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ସେମାନଙ୍କ ନାତି ଶୂରବୀର ଧନୁର୍ଧର ଅଂଶୁମାନ୍ ଯଜ୍ଞ ଘୋଡ଼ାକୁ ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ। ଏହି ଯଜ୍ଞ ସମୟରେ ଇନ୍ଦ୍ର, ଦାନବୀ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ଯଜ୍ଞ ଘୋଡ଼ାକୁ ଚୋରି କରି ନେଲେ। ଘୋଡ଼ା ନେଉଁଥିବା ବେଳେ, ସେଠାରେ ଥିବା ସମସ୍ତ ପୁରୋହିତ ଯଜ୍ଞକାରୀ ସଗରଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଏହି ଯଜ୍ଞ ଘୋଡ଼ା ଆଶୁ ନେଯାଉଛି। ହେ କାକୁତ୍ସ୍ଥ, ଚୋରକୁ ମାରି ଘୋଡ଼ାକୁ ଫେରାଇ ଆଣ; ନହେଲେ, ଯଜ୍ଞରେ ଦୋଷ ଆସିବ ଓ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଅପମଙ୍ଗଳ ହେବ।" ସେମାନେ ଆହ୍ୱାନ କଲେ, "ଏହିପରି କର, ଏ ରାଜା, ଯେଉଁଠାରେ ଯଜ୍ଞ ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ନ ରହିଯାଏ।" ପୁରୋହିତମାନଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ସଗର ତାଙ୍କ ସଠିଏ ଷଷ୍ଟି ହଜାର ପୁଅମାନୋଁକୁ କହିଲେ, "ମୋ ପୁଅମାନେ, ତୁମେ ଦାନବମାନୋଁକୁ ଖୋଜିବା ଛଡ଼ା ଆଉ କୌଣସି ଉପାୟ ନାହିଁ। ମୁଁ ଏହି ମହା ଯଜ୍ଞରେ ନିଯୁକ୍ତ, ଅନେକ ପବିତ୍ର ପୁରୋହିତଙ୍କ ସହିତ ମନ୍ତ୍ରଦ୍ୱାରା ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇଛି। ତେଣୁ, ମୋ ଆଶୀର୍ବାଦ ନିଏ, ସମସ୍ତେ ଚାଲ, ପୃଥିବୀର ସମସ୍ତ ସ୍ଥାନ ଖୋଜ।" "ସମୁଦ୍ର ଦ୍ୱାରା ଘେରାଯାଇଥିବା ସମଗ୍ର ପୃଥିବୀ ଉପରେ ତୁମେ ପ୍ରତ୍ୟେକେ ଗୋଟିଏ ଯୋଜନ ପ୍ରସ୍ଥ ଚଉଡ଼ାରେ ଖୋଜ। ଘୋଡ଼ାର ଚିହ୍ନ ଯେଉଁଠାରେ ଦେଖିବ, ତାଁଠାରେ ମାଟି ଖନନ କର, ଚୋରକୁ ଧରି ଘୋଡ଼ାକୁ ଫେରାଇ ଆଣ। ମୁଁ ମୋ ନାତିମାନେ ଓ ପୁରୋହିତମାନଙ୍କ ସହିତ ଏଠାରେ ଅପେକ୍ଷା କରି ରହିବି।" ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ଆଦେଶ ନେଇ, ସେହି ଷଷ୍ଟି ହଜାର ରାଜକୁମାର ଉତ୍ସାହ ଓ ଶକ୍ତି ସହିତ ପୃଥିବୀ ଉପରେ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ ଖୋଜିବାକୁ ନିକଳିଗଲେ। ସମଗ୍ର ପୃଥିବୀ ଚାଲି ମଧ୍ୟ ଘୋଡ଼ା ନ ମିଳିଲାପରେ, ସେମାନେ ପ୍ରତ୍ୟେକେ ଗୋଟିଏ ଯୋଜନ ଚଉଡ଼ା ହିସାବରେ ମାଟି ଖୋଲିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ସେମାନଙ୍କ ଭୁଜା ବଜ୍ର ସମାନ କଠିନ ଥିଲା, ତଳେ ମାଟି ଭେଦିଲେ। ସେମାନେ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସମାନ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣ ଓ ଭୟଙ୍କର ହାଳ ଦ୍ୱାରା ମାଟି ଭେଦି ଦେଲେ, ମାଟି ଉପରେ ଭୟାନକ ଧ୍ୱନି ହେଲା। ଏହି ଧ୍ୱନି ଏମିତି ଲାଗୁଥିଲା ଯେ, ମାନେ ମହା ହସ୍ତୀ, ଦାନବ, ରାକ୍ଷସମାନେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରୁଛନ୍ତି। ସେମାନେ ଏଭଳି ଭାବରେ ଷଷ୍ଟି ହଜାର ଯୋଜନ ମାଟି ଭେଦି, ରସାତଳର ଅତି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ସ୍ଥାନକୁ ପହଞ୍ଚିଗଲେ। ଏଭଳି ଭାବରେ, ସେମାନେ ସମଗ୍ର ଜମ୍ବୁଦ୍ୱୀପ, ପାହାଡ଼ ଭରିଥିବା ଏହି ଭୂମିକୁ ଖନନ କରି ଚାଲିଗଲେ। ଏହା ଦେଖି ସମସ୍ତ ଦେବତା, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଅସୁର, ନାଗମାନେ ଭୟଭୀତ ହୋଇ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ। ସେମାନେ ଚିନ୍ତା ଓ ଭୟରେ ମୁହଁ ଅବନତ କରି, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଆଶୀର୍ବାଦ ମାଗି କହିଲେ, "ପ୍ରଭୁ, ସଗରଙ୍କ ପୁଅମାନେ ସମଗ୍ର ପୃଥିବୀ ଖୋଲୁଛନ୍ତି, ଜଳଚର ବଡ଼ ବଡ଼ ପ୍ରାଣୀମାନେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରୁଛନ୍ତି। ଏହି ଘୋଡ଼ା ଯଜ୍ଞର କାରଣ ହେଉଛି, ଏହିପରି ଘଟଣାରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ କ୍ଷତିଗ୍ରସ୍ତ ହେଉଛନ୍ତି।" ଏଠି ଥିଲା ବାଲକାଣ୍ଡର ଚଳିଶିତମ ସର୍ଗ। ଦେବତାମାନଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ବିଶ୍ୱପିତା ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ, "ଏହି ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ବାସୁଦେବଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ ଭୂଦେବୀ; ସେ ମାଧବଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ, ସେ ଭଗବାନ୍ ସ୍ୱୟଂ ମାଲିକ। ସେଉଁଠି କପିଳ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ସେ ଭୂମିକୁ ଧାରଣ କରୁଛନ୍ତି; ସେ ଦେବତାଙ୍କ କ୍ରୋଧାଗ୍ନିରେ ସଗରଙ୍କ ପୁଅମାନେ ଦଗ୍ଧ ହେବେ। ପୃଥିବୀର ପୁରୁଣା ବିଭାଗ ପୁନର୍ଦେଖାଯିବ, ଏବଂ ସଗରଙ୍କ ପୁଅମାନଙ୍କ ବିନାଶ ଦୃଷ୍ଟିଗୋଚର ହେବ।" ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ତିରିସି ତିନି ଦେବତା ବଡ଼ ଆନନ୍ଦରେ ତାଙ୍କ ନିଜ ନିଜ ସ୍ଥାନକୁ ଫେରିଗଲେ। ଏଉଁପରେ, ସଗରଙ୍କ ପୁଅମାନେ ମାଟି ଭେଦି ଯେତେବେଳେ ଭୂମିକୁ ଚାଲିଯାଉଥିଲେ, ଭୟଙ୍କର ଗର୍ଜନ ଧ୍ୱନି ହେଉଥିଲା। ସମସ୍ତେ ପୃଥିବୀ ଭେଦି, ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଫେରି, କହିଲେ, "ଆମେ ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀ ଚାଲିଲୁ, ଦେବ, ଦାନବ, ରାକ୍ଷସ, ପିଶାଚ, ସର୍ପ, ନାଗ—ସମସ୍ତେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଛନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ଆପଣଙ୍କ ଘୋଡ଼ା କିମ୍ବା ଯିଏ ନେଇଯାଇଛି, ସେଉଁଠି ଦେଖିପାରିଲୁନାହିଁ। ଏବେ କଣ କରିବା ଉଚିତ, ଆଦେଶ ଦିଅନ୍ତୁ।" ସେମାନଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ରାଜା ସଗର କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ କହିଲେ, "ପୁନି ଖନନ କର, ଭୂମିର ପୃଷ୍ଠ ଭେଦି ଦେଖ। ଯେତେବେଳେ ଘୋଡ଼ା ଚୋରକୁ ଧରିବ, ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ସାଧନ କରି ଫେରିଆସ।" ପିତାଙ୍କ ଆଦେଶ ମିଳି, ଷଷ୍ଟି ହଜାର ପୁଅ ରସାତଳକୁ ଦୌଡ଼ିଗଲେ। ଖୋଦିବା ସମୟରେ ସେମାନେ ଦେଖିଲେ, ପୃଥିବୀକୁ ଧାରଣ କରୁଥିବା ପାହାଡ଼ ସମାନ ଦୃଢ଼ ଏବଂ ବିକୃତ ଚକ୍ଷୁ ବଡ଼ ଏକ ହସ୍ତୀ।