ହନୁମାନ ଲଙ୍କାର ଶୀର୍ଷ ଉପରେ ଉଭା ହେବା ସମୟରେ, ସେ ଦେଖିଲେ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ନଗରୀ, ଯାହାରେ ସୁନା ରେ ତିଆରି ହୋଇଥିବା ଗଭୀର ଉଚ୍ଚ ମହଲ ଏବଂ ତାଳି ଅନ୍ତରାଳ ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ଏହି ନଗରୀ ଗନ୍ଧର୍ବ ନଗରୀର ସମାନ ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ଏଠାରେ ସାତ ଓ ଆଠ ତଳା ମହଲ ଥିଲା, ଯାହାର ତଳ ଫ୍ରଷ୍ଟାଲ ଓ ସୁନା ରେ ସଜିଥିଲା। ରକ୍ଷସମାନଙ୍କର ଏହି ମହଲଗୁଡିକ ବେରିଲ ରତ୍ନର ନିକା ଚିତ୍ର ଓ ମୁକୁତ ମାଳାରେ ଶୋଭା ପାଉଥିଲା। ସୁନା ଦ୍ୱାର ନିର୍ମିତ ଅଦ୍ଭୁତ ଦ୍ୱାରପାଳ ଲଙ୍କାକୁ ଚାରିପାଖରେ ଅଲୋକିତ କରୁଥିଲା। ହନୁମାନ ଏହି ଅଚିନ୍ତ୍ୟ ଓ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ ନଗରୀ ଦେଖି, ଭିତରେ ଦୁଃଖିତ ଓ ଆନନ୍ଦିତ ଭାବରେ, ଭଗିନୀ ସୀତାଙ୍କୁ ଦେଖିବା ଆଶାରେ ଆଗକୁ ବଢିଲେ। ଏହି ନଗରୀ ସୁନା ଦ୍ୱାର ଓ ଧଳା ମହଲ ଦ୍ୱାରା ସଜିଥିଲା, ଯାହା ରାବଣଙ୍କର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରକ୍ଷାପାଳ ଓ ଭୟଙ୍କର ରାତିରେ ଘୁରୁଥିବା ରକ୍ଷସମାନେ ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ। ଚନ୍ଦ୍ରମା ତାରାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଜ୍ୟୋତିର ଚମକ ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ଏହି ଲଙ୍କାର ସାଥୀ ଭାବେ ଚନ୍ଦ୍ରମା ଏକ ଶ୍ବେତ ପରିବା ଲକ୍ଷ ରେ ଚମକୁଥିଲା। ହନୁମାନ, ବାୟୁପୁତ୍ର ଓ ଧୀର ମନ୍ଦ୍ର, ନିଜ ଶୂକ୍ଷ୍ମ ରୂପ ଧରି ଏକ ଉଚ୍ଚ ପର୍ବତ ଶିଖର ଉପରେ ଉଭା ହେଲେ। ଏହି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାନର ରାତିରେ ଲଙ୍କାକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଯାହା ସୁନ୍ଦର ଉଦ୍ୟାନ ଓ ଜଳ ନିମ୍ନତା, ରାବଣଙ୍କର ଶାସନରେ ଥିଲା। ନଗରୀ ଶକ୍ତିରେ ଫୁଲିଥିଲା, ଲତା-ପତାରେ ସଜିଥିଲା, ସୁନ୍ଦର ଦ୍ୱାର ଓ ଧଳା ଦ୍ୱାର ଓ ତୋରଣରେ ଶୋଭା ପାଉଥିଲା। ଏହି ନଗରୀ ନାଗମଣି ନଗରୀର ସମାନ ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ନାଗମାନଙ୍କର ପଥରେ ଭରିଥିଲା, ମେଘ ଓ ତାରାମାନଙ୍କର ଚମକ ଏହିଠି ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ତୀବ୍ର ବାୟୁର ଗର୍ଜନ ଏହିଠି ଶୁଣାଯାଉଥିଲା, ଅମରାବତୀର ସମାନ, ଏହି ନଗରୀ ଏକ ବଡ଼ ସୁନା ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ବାନର ହନୁମାନ ଏଠି ବାନର ଝଣ୍ଡା ଓ ଘଣ୍ଟିର ଝଙ୍କାର ଦେଖି ଆନନ୍ଦରେ ତ୍ୱରିତ ଭାବେ ଦ୍ୱାର ଉପରେ ଚାଲିଯାଇଲେ। ସେ ଚାରିପାଖ ଦେଖି ନଗରୀର ଅଦ୍ଭୁତ ରୂପ ଦେଖି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ଭରିଗଲେ—ସୁନା ଦ୍ୱାର ଓ ବୈଦୁର୍ୟ ରତ୍ନର ତଳା ଏଠି ଥିଲା। ତଳ ହୀରା, କ୍ରିଷ୍ଟାଲ ଓ ମୁକୁତରେ ସଜିଥିଲା, ସୁନା ଓ ଚାନ୍ଦିର କୋରିଡୋର ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ବୈଦୁର୍ୟ ରତ୍ନର ଶିର୍ଷ ଏବଂ ତଳ ମଧ୍ୟରେ କ୍ରିଷ୍ଟାଲ ଧୂଳି ଦେଖିବାକୁ ମିଳୁଥିଲା, ଏବଂ ଅଦ୍ଭୁତ ଚାଲିବା ପଥ ଆକାଶକୁ ଉଠିଥିବା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ନଗରୀରେ ଶାରସ, ମୟୂର, ରାଜହଂସ ଓ ସଙ୍ଗୀତ ଓ ଅଳଙ୍କାରର ଶବ୍ଦ ଶୁଣାଯାଉଥିଲା। ଦେବତାମାନଙ୍କର ଧନ ଦେଖିବାକୁ ମିଳୁଥିଲା, ହନୁମାନ ଲଙ୍କାକୁ ଆକାଶକୁ ଉଠିଥିବା ପରି ଦେଖି ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ। ରାକ୍ଷସ ରାଜା ରାବଣଙ୍କର ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନଗରୀ ଦେଖି ହନୁମାନ ଚିନ୍ତା କଲେ—ଏହି ନଗରୀକୁ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଜୟ କରିବା ଅସମ୍ଭବ, ଏହିଠି ରାବଣଙ୍କର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସେନା ରକ୍ଷା କରୁଥିଲା। ଏହି ଭୂମି କୁମୁଦ, ଅଙ୍ଗଦ, ସୁଶେନ, ମଇନ୍ଦ, ଦ୍ୱିବିଦ, ବିବସ୍ବତ୍ପୁତ୍ର, ହରିପୁତ୍ର କୁଶପର୍ବଣ, ରିକ୍ଷ ଏବଂ ନିଜେ ହନୁମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଗୌରବ ଆଣିପାରିବ। ରାମଙ୍କର ଭୟଙ୍କର ଶକ୍ତି ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କର ପ୍ରତାପ ଦେଖି ହନୁମାନ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ। ସେ ଦେଖିଲେ ଏକ ଅଳଙ୍କାରିତ ନାରୀ, ରତ୍ନ ରେ ଶୋଭିତ, ଗୋପାଳ ଚିହ୍ନ ମୁଣ୍ଡରେ, ଅଙ୍ଗର ଅଳଙ୍କାର ଓ ଉଙ୍ଗୁନ୍ତରେ ଶୋଭିତ। ରାକ୍ଷସ ରାଜାଙ୍କ ନଗରୀ ଲାମ୍ପ ଓ ଗ୍ରହମାନଙ୍କର ଚମକରେ ଅନ୍ଧକାର ଦୂର ହୋଇଥିଲା। ଏହି ନଗରୀ ନିଜ ରୂପରେ ଦେଖିଲା, ବାନରମଧ୍ୟର ବାଘ ହନୁମାନ ଲଙ୍କାକୁ ପ୍ରବେଶ କରୁଥିବା। ରାବଣଙ୍କର ଶାସିତ ଲଙ୍କା, ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବାନରକୁ ଦେଖି, ଭୟଙ୍କର ମୁହଁ ଦେଖାଇ ଉଭା ହେଲା। ସେ ବାୟୁପୁତ୍ର ହନୁମାନଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଉଭା ହୋଇ, ଭୟଙ୍କର ଗର୍ଜନ କରି କହିଲା—“ତୁମେ କିଏ? କେଉଁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଏଠାକୁ ଆସିଛ? ସତ୍ୟ କହ, ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତୁମର ପ୍ରାଣ ଅଛି।” “ଏହି ଲଙ୍କାକୁ ରାବଣଙ୍କର ସେନା ଚାରିପାଖରେ ରକ୍ଷା କରୁଥିବା ସମୟରେ, ତୁମେ ପ୍ରବେଶ କରିପାରିବେନି,”—ସେ କହିଲା। ହନୁମାନ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମୁଖରେ ଉଭା ହୋଇ ଉତ୍ତର ଦେଲେ—“ତୁମେ ଯାହା ପ୍ରଶ୍ନ କରୁଛ, ମୁଁ ସତ୍ୟ କହିବି। ତୁମେ କିଏ, ଆକୃତି ବିକୃତ ଆଖିରେ, ଦ୍ୱାରରେ ଉଭା ହୋଇ କ୍ରୋଧରେ ମୋତେ ଦୁର୍ବାଚାର କରୁଛ?” ହନୁମାନଙ୍କର ଉତ୍ତର ଶୁଣି, ଲଙ୍କା ଯେଉଁଠି ଚାହିଁ ରୂପ ଧରିପାରିଥିଲା, କ୍ରୋଧରେ ଅକ୍ଷମ କଥା କହିଲା—“ମୁଁ ଏହି ନଗରୀର ଦୂର୍ଜୟ ରକ୍ଷାପାଳ, ରାକ୍ଷସ ରାଜା ରାବଣଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ପାଇଁ ଉପେକ୍ଷା କରୁଛି। ମୋତେ ଅନ୍ୟାୟ କରି ଏହି ନଗରୀକୁ ପ୍ରବେଶ କରିପାରିବେନି; ଆଜି ମୁଁ ତୁମେ ମାରିଦେବି, ତୁମର ପ୍ରାଣ ଛାଡି ଶୋଇବାକୁ ପଡିବ। ମୁଁ ଏହି ଲଙ୍କା ନଗରୀ, ଚାରିପାଖରେ ରକ୍ଷା କରୁଛି—ଏହିପରି କହିଛି।” ଲଙ୍କାର କଥା ଶୁଣି, ବାୟୁପୁତ୍ର ହନୁମାନ, ବାନରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପର୍ବତ ପରି ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଉଭା ହେଲେ। ଏହି ବିକୃତ ଆକୃତିର ନାରୀ ଦେଖି, ଧୀର ଓ ଦୃଢ଼ ହନୁମାନ ତାଙ୍କୁ କଥା କହିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।