ସୂର୍ଯ୍ୟାସ୍ତ ହେବା ପରେ ରାତି ଆସିଗଲା। ବାୟୁପୁତ୍ର ହନୁମାନ୍ ତାଙ୍କ ଶରୀରକୁ ସଂକୋଚିତ କରି ଏକ ବିଲାଇ ଆକାରକୁ ପରିଣତ ହେଲେ, ଯାହା ଦେଖିବାକୁ ଅତି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଲାଗୁଥିଲା। ସନ୍ଧ୍ୟା ସମୟରେ, ଶକ୍ତିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହନୁମାନ୍ ତ୍ୱରିତ ଭାବେ ଉପରକୁ ଲାଫି, ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁନ୍ଦର ନଗରୀକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଯାହାର ବଡ଼ ବଡ଼ ରାସ୍ତା ସଫା ଭାବେ ବିଭକ୍ତ ହୋଇଥିଲା। ସେଠାରେ ଶ୍ରେଣୀବଦ୍ଧ ରାଜପ୍ରାସାଦ, ସୁନା ଭଳି ଚମକୁଥିବା ମଝଳ ଓ ସୁନା ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିବା ଝାଲର ଦ୍ୱାରା ଶୁଭିତ ହୋଇଥିଲା। ସେଇ ନଗରୀ ଗନ୍ଧର୍ବ ନଗରୀ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ହନୁମାନ୍ ଦେଖିଲେ, ସେଠାରେ ସାତ ଓ ଆଠ ତଳା ରହିଥିବା ଅନେକ ମହଲ୍, ଯାହାର ତଳ ରତ୍ନ ଓ ସୁନା ଦ୍ୱାରା ଶୁଭିତ ହୋଇଥିଲା। ବେରିଲ୍ ରତ୍ନ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି ଉନ୍ନତ ମଣ୍ଡପ ଓ ମୁକ୍ତା ମାଳା ଦ୍ୱାରା ସଜିଥିବା ଏହି ରାକ୍ଷସ ମହଲ୍ ଅନେକ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଭାବରେ ଚମକୁଥିଲା। ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କର ଅଦ୍ଭୁତ ସୁନାର ଦ୍ୱାର ଲଙ୍କାକୁ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କରୁଥିଲା। ଏହି ଅଚିନ୍ତ୍ୟ ଓ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ ଆକାରର ଲଙ୍କାକୁ ଦେଖି, ମହାବୀର ବାନର ହନୁମାନ୍ ବିଷାଦ ଓ ଆନନ୍ଦର ମିଶ୍ର ଭାବ ଅନୁଭବ କଲେ, ସୀତା ମାତାଙ୍କୁ ଦେଖିବା ପାଇଁ ଉତ୍ସୁକ ହେଲେ। ସେ ଦେଖିଲେ, ଏହି ନଗରୀ ଧଳା ଗୋପୁର ଦ୍ୱାରା ଶୁଭିତ, ମୂଲ୍ୟବାନ ସୁନା ଦ୍ୱାର ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ରାବଣଙ୍କର ବାହୁବଳ ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷିତ ଓ ଭୟଙ୍କର ସକ୍ତିଶାଳୀ ରାକ୍ଷସମାନେ ରାତିରେ ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ। ଆକାଶରେ ତାରାମାଳା ମଧ୍ୟରେ ଚନ୍ଦ୍ରମା ମଧ୍ୟ ଏହି ନଗରୀର ସାଥୀ ପରି ଉଦିତ ହେଇ, ତାଙ୍କର ଅନେକ ହଜାର ରଶ୍ମି ଦ୍ୱାରା ସମଗ୍ର ଜଗତକୁ ଚନ୍ଦ୍ରାଲୋକରେ ଢାକି ଦେଉଥିଲେ। ହନୁମାନ୍ ଦେଖିଲେ, ଚନ୍ଦ୍ରମା ଶଂଖ ଭଳି ଧଳା, ଦୁଧ କିମ୍ବା କମଳ ରେଶା ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଏକ ହଂସ ପରି ହ୍ରଦରୁ ଉଡ଼ିବା ପରି ଉଦିତ ହେଉଛନ୍ତି। ଏହି ସମୟରେ, ବାୟୁପୁତ୍ର ହନୁମାନ୍ ତାଙ୍କ ଦେହକୁ ସୂକ୍ଷ୍ମ ରୂପରେ ପରିଣତ କରି, ଏକ ଉଚ୍ଚ ଶିଖର ଉପରେ ଦଢ଼ି ରହିଲେ, ଯାହା ବର୍ଷାମେଘ ପରି ଉଚ୍ଚ ଥିଲା। ଏହି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାନର ହନୁମାନ୍ ରାତିରେ ରାବଣଙ୍କ ଶାସିତ ସୁନ୍ଦର ବନ ଓ ଜଳାଶୟରେ ଭରିଥିବା ଲଙ୍କାକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ସେ ଦେଖିଲେ, ଏହି ନଗରୀ ଭଲ ଭାବେ ସୁରକ୍ଷିତ ଓ ସମୃଦ୍ଧିଶାଳୀ, ଗଛପଲା, ସୁନ୍ଦର ଦ୍ୱାର ଓ ଧଳା ଦ୍ୱାର ଓ ମଝଳ ଦ୍ୱାରା ଶୁଭିତ। ଏହି ନଗରୀ ସର୍ପନଗରୀ ପରି ରକ୍ଷିତ ଓ ମହିମାମୟ, ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଚମକୁଥିବା ମେଘ ଦ୍ୱାରା ଢାକା, ତାରାମାଳା ଦ୍ୱାରା ଅଳଙ୍କୃତ। ତୀବ୍ର ପବନର ଗର୍ଜନ ଦ୍ୱାରା ଅନୁରଣିତ, ଅମରାବତୀ ପରି ଚମକୁଥିବା, ଏହି ନଗରୀ ଏକ ବଡ଼ ସୁନା ଦେଵାଳି ଦ୍ୱାରା ଘେରାଯାଇଥିଲା। ଧ୍ୱଜପତାକା ଓ ଘଣ୍ଟିର ଝଙ୍କାର ଦ୍ୱାରା ଶୁଭିତ ଏହି ନଗରୀ ପାଖକୁ ହନୁମାନ୍ ଆନନ୍ଦରେ ତ୍ୱରିତ ଭାବେ ଅଗ୍ରସର ହେଲେ ଓ ପ୍ରାଚୀର ଉପରେ ଲାଫି ପଡ଼ିଲେ। ସେ ଚାରିପାଖ ଦେଖି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଚକିତ ହେଲେ, ସୁନା ଦ୍ୱାର ଓ ବୈଦୂର୍ୟ ମଣିର ମଝଳ ଦ୍ୱାରା ଶୁଭିତ ନଗରୀ ଦେଖି। ତଳ ହୀରା, କ୍ରିଷ୍ଟାଲ୍ ଓ ମୁକ୍ତା ଦ୍ୱାରା ଅଳଙ୍କୃତ, ସୁନା ଓ ରୂପା ଦ୍ୱାରା ଚମକୁଥିବା ପଥ ଦେଖିଲେ। ବୈଦୂର୍ୟ ମଣିର ସିଢ଼ି, କ୍ରିଷ୍ଟାଲ୍ ଧୂଳି ଦ୍ୱାରା ଶୁଭିତ, ଆକାଶକୁ ଉଠୁଥିବା ପଥ ଦେଖିଲେ। ସମସ୍ତ ନଗରୀ କୁଞ୍ଜ, ମୟୂର, ରାଜହଂସ ଓ ସଙ୍ଗୀତ ଓ ଆଳଙ୍କାରିକ ଧ୍ୱନିରେ ମୁଖରିତ ଥିଲା। ଦେବତାଙ୍କର ଧନ-ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟକୁ ମାଟିଦେଉଥିବା ଏହି ନଗରୀ ଦେଖି ବାନର ହନୁମାନ୍ ଖୁସି ହେଲେ, ଲଙ୍କାକୁ ଆକାଶକୁ ଉଠିଯାଇଥିବା ପରି ଦେଖିଲେ। ରାକ୍ଷସ ରାଜାଙ୍କର ଏହି ଅପୂର୍ବ ଓ ସମୃଦ୍ଧ ନଗରୀ ଦେଖି, ବୀର ହନୁମାନ୍ ଚିନ୍ତା କଲେ—ଏହି ନଗରୀକୁ ବଳପୂର୍ବକ ଜୟ କରିବା କୌଣସି ମଣିଷ ପାଇଁ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ, କାରଣ ଏହା ରାବଣଙ୍କର ସେନା ଦ୍ୱାରା ସବୁଦିଗରୁ ରକ୍ଷିତ। ଏହି ଭୂମି କେବଳ କୁମୁଦ, ଅଙ୍ଗଦ, ସୁଶେଣ, ମୈନ୍ଦ, ଦ୍ୱିବିଦ୍, ବିବସ୍ୱତ୍ପୁତ୍ର, ହରିପୁତ୍ର କୁଶପର୍ବଣ, ରିକ୍ଷ, କିମ୍ବା ମୋ ପାଇଁ ଖ୍ୟାତି ଆଣିପାରିବ। ରାମଙ୍କର ବଳ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କର ପ୍ରାକ୍ରମ ଦେଖି ବାନର ହନୁମାନ୍ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ। ସେଠାରେ ମାଣିକ୍ୟ ଓ ମୁକୁଟ ଦ୍ୱାରା ଶୁଭିତ, ଦୁଗ୍ଧ ଦ୍ୱାରା ଅଙ୍କିତ, ଅଳଙ୍କାର ଓ ଚନ୍ଦନ ଲେପିଥିବା ଏକ ଶୋଭାବନ୍ତୀ ନଗରୀକୁ ଦେଖିଲେ। ରାକ୍ଷସ ରାଜାଙ୍କ ଏହି ମହାନଗରୀ ଦୀପ ଓ ଗ୍ରହମାଳାର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାରେ ଅନ୍ଧକାର ହରାଇ ଥିଲା। ଏହି ସମୟରେ ଲଙ୍କା ନିଜ ରୂପରେ ବାୟୁପୁତ୍ର ଶୂର ବାନର ହନୁମାନ୍ଙ୍କୁ ପ୍ରବେଶ କରୁଥିବା ଦେଖିଲା। ରାବଣଙ୍କ ଶାସିତ ଲଙ୍କା ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବାନରଙ୍କୁ ଦେଖି, ଭୟଙ୍କର ମୁହଁ ଦେଖାଇ ଉଠିଲା। ସେ ବାୟୁପୁତ୍ର ହନୁମାନ୍ଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଥିଅଗଲା, ଭୟଙ୍କର ଗର୍ଜନ କରି କହିଲା, "ତୁମେ କିଏ? କାହିଁକି ଏଠାକୁ ଆସିଛ? ସତ୍ୟ କହ, ଯେତେବେଳେ ତୁମର ଶ୍ୱାସ ଅଛି।" "ଏହି ଲଙ୍କାକୁ ରାବଣଙ୍କ ସେନା ଦ୍ୱାରା ଚତୁର୍ଦିଗରୁ ରକ୍ଷିତ, ତୁମ ପ୍ରବେଶ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ," ବୋଲି ସେ କହିଲା। ତାପରେ ବୀର ହନୁମାନ୍ ତାଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଦଢ଼ି କହିଲେ, "ତୁମେ ଯାହା ପଚାରିଲ, ସେଥିରେ ସତ୍ୟ କହିବି।" "ତୁମେ କିଏ, ବିକୃତ ଚକ୍ଷୁବିଶିଷ୍ଟ, ଏହି ଦ୍ୱାରରେ ଦଢ଼ି ରହିଛ? କାହିଁକି ରାଗରେ ମୋତେ ଦୁର୍ଦ୍ଦଶା କଥା କହୁଛ?" ହନୁମାନଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଅନ୍ୟ ରୂପ ଧାରଣ କରିପାରୁଥିବା ଲଙ୍କା କ୍ରୋଧରେ ଦୁଷ୍ଟ ଶବ୍ଦରେ ବାୟୁପୁତ୍ରଙ୍କୁ କହିଲା, "ମୁଁ ଏହି ନଗରୀର ଅଜୟ୍ୟ ରକ୍ଷକ, ମହାରାବଣଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ପାଇଁ ପ୍ରତୀକ୍ଷା କରୁଛି।" "ମୋତେ ଅବହେଳା କରି ଏହି ନଗରୀକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ; ଆଜି ମୋ ଦ୍ୱାରା ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରି, ତୁମ ଜୀବନ ତ୍ୟାଗ କରି ଶୁଏଇବ।" "ମୁଁ ଏହି ଲଙ୍କା ନଗରୀ ନିଜେ, ବାନର; ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଏହି ନଗରୀକୁ ରକ୍ଷା କରୁଛି—ଏହି ମୁଁ ତୁମକୁ କହିଲି।