ହନୁମାନ୍ଙ୍କ ମନରେ ଏହି କଥା ଚିନ୍ତା ହେଉଥିଲା—ଯଦି ଲାଭ ଓ ହାନି ଭଲଭାବେ ବିଚାର କରି ନିଷ୍ପତି ନିଆଯାଏ ମଧ୍ୟ, ଯଦି ଏହା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟକୁ ନଷ୍ଟ କରିଦିଏ, ତେବେ ସେହି ନିଷ୍ପତି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୁଏ ନାହିଁ; ଏଠାରେ ଅନେକ ସମୟରେ ନିଜକୁ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ଭାବୁଥିବା ଦୂତମାନେ କାମକୁ ବିଘ୍ନ କରିଦିଅନ୍ତି। ଏଭଳି ପରିସ୍ଥିତିରେ କାମ କିପରି ବିଘ୍ନିତ ହେବ ନାହିଁ, ଭୟ ଓ ଦୃଢତା ହ୍ରାସ କିପରି ଆସିବ ନାହିଁ, ଏବଂ ସାଗର ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହେବା କିପରି ଳହୀନ ହେବ ନାହିଁ? ହନୁମାନ୍ ଚିନ୍ତା କରିଲେ—ଯଦି ମୁଁ ଏଠାରେ ରାକ୍ଷସମାନେ ଦ୍ୱାରା ଦେଖାଯିବି, ତେବେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ନିଷ୍ଫଳ ହେଇଯିବ; ରାବଣଙ୍କ ପାଇଁ ଯିଏ ଅନ୍ୟଙ୍କୁ କ୍ଷତି ଦେବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି, ଓ ରାମଙ୍କ ପାଇଁ ଯିଏ ନିଜ ଆତ୍ମାକୁ ଜାଣନ୍ତି। ରାକ୍ଷସମାନେ ଏତେ ସଚେତନ ଯେ ମୁଁ ଦେଉଳ ରୂପ ଧାରଣ କରିଲେ ମଧ୍ୟ ସେମାନେ ମୋତେ ଚିହ୍ନଟ କରିପାରିବେ; ଅନ୍ୟ କୌଣସି ରୂପ ହେଲେ ତ ଏହି ସମ୍ଭାବନା ଅଧିକ। ମୋ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଏଠି ବାୟୁ ମଧ୍ୟ ଅନ୍ଦେଖା ଚାଲିପାରିବେ ନାହିଁ; କାରଣ ଏହି ଭୟଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା ରାକ୍ଷସମାନେ ସବୁ ଜିନିଷ ଜାଣନ୍ତି। ଯଦି ମୁଁ ଏଠି ନିଜ ରୂପରେ ଗୁପ୍ତ ଅବସ୍ଥାରେ ରହିବି, ତେବେ ମୋର ନାଶ ହେବ ଓ ମୋ ପ୍ରଭୁଙ୍କର କାମ ନଷ୍ଟ ହେବ। ଏହିପରି ଚିନ୍ତା କରି ହନୁମାନ୍ ନିଶ୍ଚୟ କଲେ—ରାଘବଙ୍କ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ସାର୍ଥକ କରିବାକୁ ମୁଁ ରାତିରେ ଛୋଟ ରୂପ ଧାରଣ କରି ଲଙ୍କାରେ ପ୍ରବେଶ କରିବି। ରାତିରେ ରାବଣଙ୍କ ଏହି ଦୁସ୍ପ୍ରାପ୍ୟ ନଗରକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ପ୍ରତ୍ୟେକ ମହଲେ ଯିବି ଓ ଜନକନନ୍ଦିନୀ ସୀତାଙ୍କୁ ଦେଖିବି। ଏପରି ଭାବି, ସୀତାଙ୍କୁ ଦେଖିବା ପ୍ରତୀକ୍ଷାରେ ଉତ୍ସୁକ୍ତ ହନୁମାନ୍ ସୂର୍ଯ୍ୟାସ୍ତ ଅପେକ୍ଷା କରିଲେ। ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅସ୍ତ ହେବା ପରେ ଏବଂ ରାତି ଆସିଲାବେଳେ, ବାୟୁପୁତ୍ର ହନୁମାନ୍ ନିଜ ଦେହକୁ ସଙ୍କୋଚିତ କରି, ବିଲକୁଳ ବିଲ୍ଲୀର ଆକୃତି ଧାରଣ କଲେ—ଦେଖିବାକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ ଲାଗୁଥିଲା। ଏହି ସନ୍ଧ୍ୟାବେଳେ, ପ୍ରବଳ ଶକ୍ତିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହନୁମାନ୍ ଦ୍ରୁତଗତିରେ ଉପରେ ଝପଟି ଶୋଭାମୟ ଏହି ସହରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଯାହାର ବଡ଼ ବଡ଼ ରାସ୍ତା ଭଲଭାବେ ବିଭାଜିତ ଥିଲା। ସେ ଦେଖିଲେ, ଏହି ନଗର ଶ୍ରେଣୀଶ୍ରେଣୀ ମହଲ ଦ୍ୱାରା ସୁଶୋଭିତ, ସୁନା ନିମ୍ନ ଦଣ୍ଡ ଦ୍ୱାରା ଚମକୁଥିଲା, ତା ଜାଲି ଗୁଡ଼ିକ ଶୁଧ୍ଧ ସୁନା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା; ଏହି ସହର ଗାନ୍ଧର୍ବ ନଗର ପରି ଲାଗୁଥିଲା। ହନୁମାନ୍ ଦେଖିଲେ, ଏହି ମହାନଗରରେ ସାତ ଓ ଆଠ ତଳ ମହଲ ଅଛି, ତା ତଳ ତଳ ରତ୍ନ ଓ ସୁନା ଦ୍ୱାରା ଅଳଙ୍କୃତ। ବେରିଲ୍ ମଣିର ଅଦ୍ଭୁତ ଚିତ୍ର ଓ ମୁକ୍ତା ମାଳା ଦ୍ୱାରା ଏହି ରାକ୍ଷସମାନେର ମହଲ ଏକାଧିକ ଭାବରେ ଚମକୁଥିଲା। ସୁନା ଦ୍ୱାର ଦ୍ୱାରା ଲଙ୍କା ଚାରିପଟେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୋଇଯାଇଥିଲା। ଏହି ଅଚିନ୍ତ୍ୟ ଓ ଅଦ୍ଭୁତ ରୂପର ଲଙ୍କାକୁ ଦେଖି, ମହାବୀର ହନୁମାନ୍ ମନେ କେବେ ଦୁଃଖିତ, କେବେ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ, କାରଣ ସେ ସୀତାଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉତ୍ସୁକ୍ତ ଥିଲେ। ସେ ଦେଖିଲେ, ଏହି ସହର ସ୍ଫଟିକ ଶ୍ୱେତ ମହଲ ଦ୍ୱାରା ଅଳଙ୍କୃତ, ମୂଲ୍ୟବାନ ସୁନା ଦ୍ୱାର ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ଖ୍ୟାତିଶାଳୀ, ରାବଣଙ୍କ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାହୁ ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷିତ ଓ ଭୟଙ୍କର ରାତ୍ରିଚର ରାକ୍ଷସମାନେ ଦ୍ୱାରା ସୁସୁରକ୍ଷିତ। ସେ ଦେଖିଲେ, ଗଗନରେ ତାରାମଣ୍ଡଳ ମଧ୍ୟରେ ଚନ୍ଦ୍ରମା ଏହି ସହରର ସାଥୀ ଭାବେ ଉଦୟ ହେଉଛି, ଏକ ଅନେକ ହଜାର କିରଣରେ ଆଲୋକିତ ହେଉଛି, ଚାରିପଟେ ଚନ୍ଦ୍ରିକାର ଚାଦର ପିଛିଁ ଦେଉଛି। ବାନରମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ହନୁମାନ୍ ଏହି ଚନ୍ଦ୍ରମାକୁ ଦେଖିଲେ—ଏହା ଶଂଖ ପରି ଧୌଳା, ଖୀର ବା କମଳ ତନ୍ତୁ ପରି ଧୌଳା, ଉଦୟ ହେଉଥିବା ହଂସ ପରି ଚମକୁଥିଲା। (ଏଠି ତୃତୀୟ ସର୍ଗ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି।) ବାୟୁପୁତ୍ର ହନୁମାନ୍, ଯିଏ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଚତୁର, ସୂକ୍ଷ୍ମ ରୂପ ଧାରଣ କରି ଏକ ଉଚ୍ଚ ପାହାଡ଼ ଉପରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଥିଲେ, ଯାହା ବର୍ଷାମେଘ ପରି ଉନ୍ନତ। ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାନର ହନୁମାନ୍ ରାତିରେ ରାବଣଙ୍କ ଶାସିତ ଏହି ଲଙ୍କାକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଯାଁଠି ସୁନ୍ଦର ଉଦ୍ୟାନ ଓ ପାନୀୟ ସ୍ଥଳ ଅଛି। ସେ ଦେଖିଲେ, ଏହି ସହର ଭଲଭାବେ ସୁରକ୍ଷିତ ଏବଂ ଶକ୍ତିରେ ଉନ୍ନତ, ଶୋଭାମୟ ଗଛ, ଦେଖିବାକୁ ସୁନ୍ଦର ଦ୍ୱାର ଓ ଧଳା ଦ୍ୱାରପଟି ଦ୍ୱାରା ଅଳଙ୍କୃତ। ସେହି ସହର ନାଗମଣ୍ଡଳ ନଗର ପରି ରକ୍ଷିତ, ତାହାରେ ନାଗମାନେ ଚାଲିଯିବା ପଥ ଅଛି, ମେଘ କ୍ଷଣେ କ୍ଷଣେ ବିଦ୍ୟୁତ ଚମକୁଥିଲା ଓ ତାରାମଣ୍ଡଳ ଦ୍ୱାରା ଅଂକିତ। ଭୟଙ୍କର ବାୟୁର ଗର୍ଜନ ଝଙ୍କାର ହେଉଥିବା ଏହି ସହର ଅମରାବତୀ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ଏକ ମହାନ୍ତ ସୁନା ଦେଉଳ ଦ୍ୱାରା ଚାରିପଟେ ଘେରାଯାଇଥିଲା। ପତାକା ଓ ଘଣ୍ଟିର ଝଙ୍କାର ଦ୍ୱାରା ଅଳଙ୍କୃତ ଏହି ସହରକୁ ହନୁମାନ୍ ଆନନ୍ଦରେ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ଦେଉଳ ଉପରେ ଲାଘିଲେ। ତାଙ୍କର ହୃଦୟ ଆଶ୍ଚର୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା, ସେ ଚାରିପଟେ ଦେଖିଲେ ସୁନା ଦ୍ୱାର ଓ ବୈଦୂର୍ୟ ମଣିର ମଞ୍ଚ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ଏହି ସହର। ତଳ ତଳ ହୀରା, ସ୍ଫଟିକ ଓ ମୁକ୍ତା ଦ୍ୱାରା ଅଳଙ୍କୃତ, ସୁନା ଓ ଚାଁଦିର ଦ୍ୱାରା ଚମକୁଥିଲା। ବୈଦୂର୍ୟ ମଣିର ସିଢ଼ି, ସ୍ଫଟିକ ଧୂଳି ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟସ୍ଥାନ, ଓ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁନ୍ଦର ଓ ଦ୍ରୁତ ଚଳିତ ଚାଲିବା ପଥ ଏହି ସହରକୁ ଆକାଶ ଉପରେ ଉଠାଉଥିଲା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ଏହି ସହର ସାରାଘରେ କୁଞ୍ଜ, ମୟୂର, ରାଜହଂସ ଓ ସଙ୍ଗୀତ ଓ ଆଭୂଷଣର ଧ୍ୱନି ଶୁଣାଯାଉଥିଲା। ଦେବତାମାନେ ଯେପରି ଧନରେ ସମୃଦ୍ଧ, ଏହି ସହରକୁ ଦେଖି ବାନର ହନୁମାନ୍ ଆନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ, ଏହି ଲଙ୍କା ଆକାଶକୁ ଉଠିଯାଇଛି ପରି ଲାଗୁଥିଲା। ଏହି ରାକ୍ଷସ ରାଜାଙ୍କ ଅପୂର୍ବ ଓ ସମୃଦ୍ଧ ଲଙ୍କା ସହରକୁ ଦେଖି, ପ୍ରବଳ ହନୁମାନ୍ ଚିନ୍ତା କଲେ—କେବଳ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଏହି ସହରକୁ କେହି ଦଳନ କରିପାରିବେ ନାହିଁ, କାରଣ ଏହା ରାବଣଙ୍କ ସେନା ଦ୍ୱାରା ସଦା ଏକାଗ୍ର ଓ ଶସ୍ତ୍ରସଜ୍ଜିତ ଅବସ୍ଥାରେ ରକ୍ଷିତ। ଏହି ଭୂମି କେବଳ କୁମୁଦ, ଅଙ୍ଗଦ, ମହାବୀର ସୁଷେଣ, ଖ୍ୟାତିଶାଳୀ ମୈନ୍ଦ, ଦ୍ୱିବିଦ, ବା ବିବସ୍ୱତ୍ପୁତ୍ର, ହରିପୁତ୍ର କୁଶପର୍ବଣ, ରିକ୍ଷ ମହାବଳୀ ବା ମୋ ପାଇଁ ଏକ ମହତ୍ତ୍ୱ ଲାଭ କରିପାରିବ।