ଏକ ଦିନ, ଏକ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ନିଜ ଶୋଚନୀୟ କାର୍ୟ ସମ୍ପନ୍ନ କରି, ଏକ ବୃହତ୍ ସେନା ଗୁଣାଧିକ ବୌଦ୍ଧିକ ଗୁଣରେ ପ୍ରଶିକ୍ଷିତ ଓ ଶିଷ୍ୟ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ଏକ ପ୍ରଥମ ଋଷି ଭାବରେ ଜଣାଶୁଣା ହେଉଥିଲେ, ସେ ବାଲ୍ମୀକି। ସେ ନିଜ ଶିଷ୍ୟ ଭରଦ୍ବାଜଙ୍କୁ ନେଇ, ଘରେ ଫେରିଲେ, ସେଠାରେ ସେ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କଥାବାର୍ତ୍ତାରେ ଲିନ୍ ହେଲେ ଓ ଧ୍ୟାନରେ ବସିଲେ। ତାଙ୍କର ଧ୍ୟାନରେ, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ବ୍ରହ୍ମା ଚାରିମୁହାରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ। ବାଲ୍ମୀକି ସେହି ଦୃଶ୍ୟରେ ନିଜକୁ ନିୟମିତ କରି, ମୁହଁ ଯୋଡି ନମସ୍କାର କରି, ତାଙ୍କର ସ୍ଥିତିକୁ ସମ୍ମାନ ଦେଲେ। ବ୍ରହ୍ମା ନିଜର ସମ୍ମାନିତ ଆସନରେ ବସି, ବାଲ୍ମୀକିଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଏକ ଆସନ ଦେଲେ। ବାଲ୍ମୀକି ତାଙ୍କର ସନ୍ତୋଷ ପାଇଁ ବସିଲେ, ତେବେ ସେ ଦେଖିଲେ ବ୍ରହ୍ମା ସମସ୍ତ ସତ୍ତାର ଲୋକଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଦୃଶ୍ୟମାନ। ସେ ବିବେକରେ ଧ୍ୟାନ ଦେଖୁଥିଲେ, ବାଲ୍ମୀକି ଏକ ଦୁଃଖଦ କାର୍ୟରେ ଚିନ୍ତା କରିଥିଲେ, ଯେଉଁଥିରେ ଏକ ମାଧୁରୀ ଗାୟନ କରୁଥିବା କ୍ରୌଞ୍ଚ ପକ୍ଷୀକୁ ଅନ୍ୟାୟରେ ହତ୍ୟା କରାଯାଇଥିଲା। ସେ ତାଙ୍କର କାନ୍ଥରେ ଏହି ଦୁଃଖର ବୁଲିବା ପାଇଁ ଗାୟନ କରିଥିଲେ। ବ୍ରହ୍ମା ହସିଥିଲେ ଓ ବାଲ୍ମୀକିଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଏହି ଶ୍ଲୋକ ଏପରି ରହୁ, କୌଣସି ଚିନ୍ତା ନାହିଁ। ମୋର ଇଚ୍ଛାରେ, ହେ ବୃହତ୍, ଏହି ସରସ୍ବତୀ ତୁମରେ ଉଦ୍ଭବିତ ହୋଇଛି।" "ତୁମେ ରାମଙ୍କର ସମସ୍ତ କାହାଣୀକୁ ଲେଖ, ଯେଉଁଥିରେ ତୁମେ ନାରଦଙ୍କରୁ ଶୁଣିଥିଲେ, ସେହି ସତ୍ୟ ଓ ଗୁପ୍ତ କାର୍ୟଗୁଡିକୁ। ଯେପରିକି ରାମ, ସୌମିତ୍ରୀ, ସମସ୍ତ ରାକ୍ଷସମାନେ, ଓ ବୈଦେହୀଙ୍କ ସହ ଘଟିଥିବା କାର୍ୟଗୁଡିକୁ ତୁମେ ଜାଣିବାକୁ ପାଇବ।" "ସତ୍ୟର ଏହି କାହାଣୀକୁ ତୁମେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗାୟକ ଭାବରେ ଲେଖିବାକୁ, ଯେତେବେଳେ ପୃଥିବୀ ଓ ନଦୀରେ ଅବସ୍ଥା ରହିବ।" ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଏହି କଥା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବା ପରେ, ବୃହତ୍ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିବା ପାଇଁ ଅବାସ ହେଲେ। ବାଲ୍ମୀକି ଓ ତାଙ୍କର ଶିଷ୍ୟମାନେ ଆଶ୍ଚର୍ୟରେ ଖୁସି ହେଲେ। ସେହି ସମୟରେ, ତାଙ୍କର ଶିଷ୍ୟମାନେ ସେହି ଶ୍ଲୋକକୁ ପୁନରାବୃତ୍ତ କରି, ଖୁସି ଓ ଆଶ୍ଚର୍ୟରେ ଗାୟନ କରିଥିଲେ। ବୃହତ୍ ଗାୟକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଗାନ କରାଯାଇଥିବା ଏହି ଶ୍ଲୋକ ଦୁଃଖକୁ ଗାୟନରେ ପରିଣତ କରିଥିଲା। ବାଲ୍ମୀକିଙ୍କ ମନରେ ଏହି ନିଷ୍ପତ୍ତି ଉଦୟ ହେଲା: 'ମୁଁ ସମସ୍ତ ରାମାୟଣକୁ ଏହି ପଦ୍ୟରେ ଲେଖିବି।' ସେ ନିଜର ଗାୟକୀରେ ରାମଙ୍କର କଥାକୁ ସୃଷ୍ଟି କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିଥିଲେ, ଯାହା ସମସ୍ତଙ୍କ ମନକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥିଲା। ସେ ଏହି ସମସ୍ତ କାହାଣୀକୁ ନିଜର ଦୃଷ୍ଟିରେ ଅନୁସ୍ଥାନ କରି, ରାମଙ୍କ ଜନ୍ମ, ବିରତା, ତାଙ୍କର ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ସାଧୁତା, ତାଙ୍କର ବିଶ୍ୱମିତ୍ରଙ୍କ ସହ ସାହାଯ୍ୟ, ଜାନକୀଙ୍କ ବିବାହ, ଓ ବାଣ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ଭଙ୍ଗ କରିବାର କାହାଣୀକୁ ଲେଖିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ। ରାମଙ୍କର ଅନେକ କାହାଣୀ, ତାଙ୍କର ଦୟା, ଶାନ୍ତି, ଓ ସତ୍ୟତାର ସାହାଯ୍ୟରେ ଲୋକଙ୍କର ମନକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥିଲା। ବାଲ୍ମୀକିଙ୍କ ଲେଖାରେ ରାମାୟଣର ଏହି କାହାଣୀ ଲୋକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରସାରିତ ହେବାକୁ ଲାଗିଥିଲା, ଯାହା ସଦା ସର୍ବଦା ଲୋକଙ୍କ ସହିତ ରହିବ।