ହନୁମାନ ଲଙ୍କା ପହଞ୍ଚିବା ପୂର୍ବରୁ, ସେ ଦେଖିଲେ ପ୍ରିୟଙ୍ଗୁ ଗଛ ଯାହା ମନୋହର ସୁଗନ୍ଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ନିପା, ସପ୍ତଛ୍ଛଦା, ଅସନ, କୋବିଦାର ଓ ଫୁଲ ଫୁଟିଥିବା କରବୀର ଗଛ। ସେ ଦେଖିଲେ ଫୁଲରେ ଭରିଥିବା ଗଛ, କିଛି ଗୁଡିକ ଅଧା ମୁଡିଅଛି, ପବନରେ ତାଙ୍କର ଶିର ହଲୁଣା ହେଉଛି, ଏବଂ ଗଛମାନେର ମଧ୍ୟରେ ପକ୍ଷୀମାନେ ବିକିରଣ ହେଉଛି। ହନୁମାନ ଦେଖିଲେ ପାଇଁ ପ୍ରମୋଦ ଦେଇଥିବା ହଞ୍ଜ ଓ କୁଙ୍କା ଭରିଥିବା ପୋଖରୀ, ପଦ୍ମ ଓ ଶାଳିନୀରେ ଆଛି, ଅନେକ ପ୍ରକାର ଜଳାଶୟ ଓ ଖେଳର ଉପଯୁକ୍ତ ସ୍ଥାନ। ଶକ୍ତିଶାଳୀ ମାକଡ଼ ଦେଖିଲେ ଅନେକ ପ୍ରକାର ଗଛରେ ଶୋଭିତ ଉଦ୍ୟାନ, ସମସ୍ତ ଋତୁରେ ଫଳ ଓ ଫୁଲ ରହିଛି। ଏଭଳି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ହନୁମାନ ରାବଣ ଶାସିତ ଲଙ୍କାର ଦିଗରେ ଆଗେଇଲେ, ଯାହା ପଦ୍ମ ଓ ଶାଳିନୀରେ ଭରିଥିବା ଖାଲି ତଳା ମାନେ ଶୋଭିତ। ରାବଣ ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷିତ ଏହି ସହର, ସୀତାଙ୍କୁ ଅପହରଣ କରିବା ପରେ, ଚାରିପାଖରେ ଭୟଙ୍କର ଧନୁଷ ଧାରଣ କରୁଥିବା ରାକ୍ଷସମାନେ ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ। ଏହି ସହର ସୁନା ଦେବାଳୀରେ ଘେରାଯାଇଥିଲା, ଘରମାନେ ପାହାଡ଼ ଓ ଶରତ ମେଘ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ଉଚ୍ଚ ଓ ଧଳା ରାସ୍ତା, ଶତାଧିକ ଦୁର୍ଗ ଓ ଝଣ୍ଡା-ପତାକାରେ ଶୋଭିତ ଥିଲା। ହନୁମାନ ଦେଖିଲେ ଦିବ୍ୟ ସୁନା ଦ୍ୱାର ଓ ଲତା ଶାରିରେ ଶୋଭିତ ଲଙ୍କା, ଦେବତାମାନେର ସହର ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ମାକଡ଼ ଦେଖିଲେ ପାହାଡ଼ ଶିରେ ଅବସ୍ଥିତ ଲଙ୍କା, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଧଳା ଘରମାନେ ଆକାଶକୁ ଉଡ଼ୁଥିବା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ହନୁମାନ ଦେଖିଲେ ରାକ୍ଷସମାନେ ରାଜା ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷିତ ଏହି ସହର, ବିଶ୍ୱକର୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ମିତ, ଆକାଶରେ ଭାସୁଥିବା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ସେ ଦେଖିଲେ ଦୁର୍ଗ ଓ ଦେବାଳୀ ଏହାର କଟି, ବିଶାଳ ଜଳାଶୟ ଏହାର ପୋଶାକ, କୂଳ ଅଂଶରେ ଅସ୍ତ୍ର ଓ ଦୁର୍ଗ ଏହାର ଭୂଷଣ। ଉତ୍ତର ଦ୍ୱାରକୁ ପହଞ୍ଚି ମାକଡ଼ ଲଙ୍କାକୁ ଦେଖିଲେ, ବିଶ୍ୱକର୍ମାଙ୍କ ମନରେ ନିର୍ମିତ ଏହି ସହର ପରି। ଉଚ୍ଚ ମନ୍ଦିରମାନେ କୈଳାସ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ଆକାଶକୁ ରଙ୍ଗ କରୁଥିବା, ଆକାଶକୁ ଧାରିଥିବା ପରି। ଭୟଙ୍କର ରାକ୍ଷସମାନେ ଭରିଥିବା, ଭୋଗବତୀର ସାପମାନେ ପରି, ଅଚିନ୍ତ୍ୟ, ଭଲ ନିର୍ମିତ, ପୂର୍ବରୁ କୁବେରଙ୍କ ଅବସ୍ଥାନ ସ୍ଥଳ। ଅନେକ ଭୟଙ୍କର ରାକ୍ଷସମାନେ ଅସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରି ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ, ଦନ୍ତାଳୁ, ବିଷାଳୁ ସାପ ରକ୍ଷିତ ଗୁହା ପରି। ହନୁମାନ ଏହି ବଡ଼ ରକ୍ଷା ଓ ସମୁଦ୍ରକୁ ଦେଖି, ରାବଣଙ୍କୁ ଚିନ୍ତା କରି, ଭୟଙ୍କର ଶତ୍ରୁ ଭାବିଲେ। “ମାକଡ଼ମାନେ ଯଦି ଏଠାକୁ ଆସିବେ, ତେବେ କିଛି ଫଳ ହେବନାହିଁ; ଲଙ୍କା ସଂଘର୍ଷରେ ଅଜୟ, ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟ ଜୟ କରିପାରିବେ ନାହିଁ। ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଘବ ଏଠିକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ ମଧ୍ୟ, ରାବଣ ରକ୍ଷିତ ଏହି ଦୁର୍ଗ ଲଙ୍କାରେ କଣ କରିପାରିବେ?” ରାକ୍ଷସମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସମ୍ମିଳନ, ଉପହାର, ଭାଗ, ସଂଘର୍ଷ କିଛି ଉପାୟ ନାହିଁ। କେବଳ ଚାରି ଶୀଘ୍ର ମାକଡ଼ଙ୍କର ଉପାୟ ଅଛି: ବାଲିଙ୍କ ପୁତ୍ର, ନୀଳ, ମୁଁ ଏବଂ ବୁଦ୍ଧିମାନ ରାଜା। “ମୁଁ ଜାଣିନଥିଲେ ଯେ ବୈଦେହୀ ଜୀବିତ କି ନାହିଁ, ମୁଁ ଜନକଙ୍କ ଝିଅକୁ ଦେଖିବା ପରେ ଏଠିରେ ଚିନ୍ତା କରିବି।” ଏହିପରି ଚିନ୍ତା କରି, ମାକଡ଼ମାନେର ଗଜ, ପହାଡ଼ ଶିରେ ଦଠି, କିଛି ସମୟ ରାମଙ୍କ ସଫଳତା ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କଲେ। “ଏହି ଆକାରରେ ମୁଁ ରାକ୍ଷସମାନେର ସହରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିପାରିବି ନାହିଁ, ଯେଉଁଠାରେ ଦୟାହୀନ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାକ୍ଷସମାନେ ରକ୍ଷା କରୁଛନ୍ତି। ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାକ୍ଷସମାନେକୁ ମୁଁ ଭ୍ରମିତ କରିବି, ଯେପରି ମୁଁ ଜାନକୀକୁ ଖୋଜିପାରିବି। ଦିନରେ ଦେଖାଯାଉଥିବା ଏବଂ ଅଦୃଶ୍ୟ ଆକାରରେ, ରାତିରେ ଠିକ୍ ସମୟରେ ମୁଁ ଲଙ୍କାକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ମୋ ବଡ଼ କାର୍ଯ୍ୟ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ କରିବି।” ହନୁମାନ ଏହି ଦୁର୍ଗ ଓ ଦେବ ଦାନବମାନେ ମଧ୍ୟ ଜୟ କରିପାରିବେ ନାହିଁ, ଏହାକୁ ଦେଖି ଆବାର ଆବାର ଦୀର୍ଘ ନିଶ୍ୱାସ କରି ଚିନ୍ତା କଲେ। “କେମିତି ମୁଁ ମୈଥିଲୀ ଜନକଙ୍କ ଝିଅକୁ ଦେଖିପାରିବି, ଯେଉଁଠାରେ ରାବଣ ଦ୍ୱାରା ଦେଖାଯିବି ନାହିଁ? କେମିତି ଆତ୍ମଜ୍ଞାନୀ ରାମଙ୍କ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହରାଇଯିବି ନାହିଁ? ମୁଁ ଏକା ଭାବେ ଲୁଚି ଜନକଙ୍କ ଝିଅକୁ ଦେଖିବି। ସ୍ଥାନ ଓ ସମୟ ଦ୍ୱାରା ବିରୋଧ ହେଲେ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ନଷ୍ଟ ହୁଏ, ଭୟଭୀତ ଦୂତ ଦ୍ୱାରା, ଯେପରି ଉଦୟ ରବିରେ ଅନ୍ଧାର ହରାଇଯାଏ। ଲାଭ-ହାନି ଭିତରେ ବିବେକ କରି ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଲେ ମଧ୍ୟ, ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ନଷ୍ଟ ହେଲେ ତାହାର ଉଜ୍ୱଳତା ନାହିଁ; ଆପଣଙ୍କୁ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଭାବିଥିବା ଦୂତମାନେ କାର୍ଯ୍ୟ ନଷ୍ଟ କରିଦିଅନ୍ତି। “କିପରି କାର୍ଯ୍ୟ ନଷ୍ଟ ହେବ ନାହିଁ, କିପରି ଭୟ ନାହିଁ ଆସିବ, ଏବଂ କିପରି ସମୁଦ୍ର ଉତ୍କ୍ରମଣ ଅର୍ଥହୀନ ହେବ ନାହିଁ? ଯଦି ମୁଁ ରାକ୍ଷସମାନେ ଦ୍ୱାରା ଦେଖାଯିବି, ଏହି ଦୂତିୟ କାର୍ଯ୍ୟ ରାବଣଙ୍କ ପାଇଁ ଅର୍ଥହୀନ ହେବ, ଏବଂ ଆତ୍ମଜ୍ଞାନୀ ରାମଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ। ଏଠାରେ ରାକ୍ଷସମାନେ ଦ୍ୱାରା ଅଦୃଶ୍ୟ ରହିବା କିଛି ସମ୍ଭବ ନାହିଁ, ରାକ୍ଷସ ଆକାରରେ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ—ଅନ୍ୟ ଆକାରରେ ତ ଅତି କମ୍। ମୋ ଦୃଷ୍ଟିରେ ପବନ ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ଭାବରେ ଚାଲିପାରିବି ନାହିଁ; ଏହି ଭୟଙ୍କର କର୍ମ କରୁଥିବା ରାକ୍ଷସମାନେ ପାଇଁ କିଛି ଅଜଣା ନାହିଁ। ମୁଁ ଏଠାରେ ମୋ ଆକାରରେ ଲୁଚି ରହିଲେ, ମୋର ନଷ୍ଟ ହେବ, ଏବଂ ମୋ ମାଲିକଙ୍କର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ମଧ୍ୟ ହରାଇଯିବ। ତେଣୁ, ମୁଁ ରାତିରେ ଏକ ଛୋଟ ଆକାର ନେଇ ଲଙ୍କାକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବି, ରାଘବଙ୍କ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ପାଇଁ। ରାବଣଙ୍କ ସହରକୁ ରାତିରେ ପ୍ରବେଶ କରିବି, ଯାହା ପ୍ରବେଶ କରିବା ଅତି ଦୁଃସାଧ୍ୟ, ମୁଁ ପ୍ରତ୍ୟେକ ରାଜପ୍ରାସାଦକୁ ଯାଇ ଜନକଙ୍କ ଝିଅକୁ ଦେଖିବି।” ଏଭଳି ନିଶ୍ଚୟ କରି, ହନୁମାନ, ବୈଦେହୀଙ୍କୁ ଦେଖିବା ପାଇଁ ଉତ୍ସୁକ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅସ୍ତ ହେବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅପେକ୍ଷା କଲେ। ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅସ୍ତ ହେଲା ଓ ରାତି ଆସିଲା, ପବନପୁତ୍ର ନିଜ ଶରୀରକୁ ସଂକୋଚିତ କରି ଏକ ବିଲାଇ ପରି ଆକାର ନେଲେ, ଦେଖିବାକୁ ଆଶ୍ଚର୍ୟ ଲାଗୁଥିଲା।