ଏହିବେଳେ, ପବିତ୍ର ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ସୁନ୍ଦର କାଣ୍ଡର ଦ୍ୱିତୀୟ ସର୍ଗର ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି । ଅପରାଜିତ ସାଗରକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହନୁମାନ ସହଜରେ ଦଣ୍ଡାଇ ରହିଲେ ଏବଂ ତିନୋଟି ଶିଖର ଥିବା ତ୍ରିକୂଟ ପାହାଡ଼ର ଢାଳରେ ଥିବା ଲଙ୍କାକୁ ଦୃଢ଼ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେଖିଲେ । ସେ ଶତ ଯୋଜନା ଦୂରୀ ସାଗରକୁ ଅତିକ୍ରମ କଲେ, କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କର ଶ୍ରମ କିମ୍ବା କ୍ଲାନ୍ତି କିଛି ମନେ ହେଲା ନାହିଁ । ହନୁମାନ ଚିନ୍ତା କଲେ, “ମୁଁ ଏହିପରି ଶତ ଶତ ଯୋଜନା ଅତିକ୍ରମ କରିପାରିବି, ତେଣୁ ଏହି ମାତ୍ର ଏକ ଶତ ଯୋଜନା କିଛି ମାନେ ନୁହେଁ ।” ଏହିପରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ଲୀଳାଧିକାରୀ ବାନର ହନୁମାନ ବଡ଼ ତ୍ୱରିତ ଗତିରେ ବିଶାଳ ସାଗରକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି ଲଙ୍କାକୁ ଆସିପହଞ୍ଚିଲେ । ପଥରେ ସେ ହରିତ ମେଦିନୀ, ଗାଢ଼ ଅରଣ୍ୟ, ସୁସ୍ୱାଦୁ ଗନ୍ଧ ଭରିଥିବା ଜଙ୍ଗଲ, ମଧୁର ମୂଦି ହୁଏଁ ଏବଂ ଏକାଧିକ ପାହାଡ଼ ପାର କଲେ । ହନୁମାନ, ବାନରମାନ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ତେଜସ୍ୱୀ ରୂପରେ, ବୃକ୍ଷ ଭରା ପାହାଡ଼ ଏବଂ ଫୁଲ ଫୁଟିଥିବା ଜଙ୍ଗଲ ଶୃଙ୍ଖଳା ଦେଖି ବିଗ୍ଭିତ ହେଲେ । ସେଠାରେ ପାହାଡ଼ର ଚୂଡ଼ାରେ ଦଣ୍ଡାଇ, ଜଙ୍ଗଲ ଓ ବନ ମଧ୍ୟରେ, ବାୟୁପୁତ୍ର ହନୁମାନ ଦେଖିଲେ ଯେ, ଲଙ୍କା ଏହି ପାହାଡ଼ର ଶିଖର ଉପରେ ଅବସ୍ଥିତ । ସେ ଦେଖିଲେ ଶାଳ ଗଛ, କର୍ଣ୍ଣିକର, ପୂର୍ଣ୍ଣ ମଞ୍ଜରୀ ଧାରଣ କରିଥିବା ଖଜୁରୀ, ପ୍ରିୟାଳ, ମୁଚୁଳିନ୍ଦ, କୁଟଜ, କେତକୀ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଗଛ । ତାପରେ ସେ ଦେଖିଲେ ସୁଗନ୍ଧ ଭରିଥିବା ପ୍ରିୟଙ୍ଗୁ, ନୀପ, ସପ୍ତଛଦ, ଅସନ, କୋବିଦାର ଏବଂ ଖିଳିଥିବା କରବୀର ଗଛ । ସେ ଦେଖିଲେ ଫୁଲ ଭରା ଗଛ, କିଛି ଅଧଖିଲି, ତାଙ୍କର ଶିରା ହାଲୁକା ପବନରେ ହଲୁଚାଉଥିଲା, ଏବଂ ପକ୍ଷୀମାନେ ଏହାରେ ଚରାଇଁ ଥିଲେ । ସେ ଦେଖିଲେ ହଂସ ଓ ବକ ଭରିଥିବା ପୋଖରୀ, ପଦ୍ମ ଓ କମଳା ସାଜିଥିବା ଜଳାଶୟ, ମନୋହର କ୍ରୀଡ଼ାସ୍ଥଳୀ ଓ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଜଳସ୍ରୋତ । ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାନର ହନୁମାନ ଦେଖିଲେ ଅନେକ ଗଛରେ ଫଳ ଓ ଫୁଲ ଲାଗିଥିବା ଶୋଭାମୟ ଉଦ୍ୟାନ, ଯେଉଁଠାରେ ସମସ୍ତ ଋତୁରେ ଫଳ ଓ ଫୁଲ ମିଳୁଥିଲା । ଏଭଳି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ସେ ରାବଣଙ୍କ ଶାସିତ ଶୋଭାମୟ ଲଙ୍କା ସମ୍ମୁଖରେ ପହଞ୍ଚିଲେ, ଯାହା ପଦ୍ମ ଓ କମଳା ଭରିଥିବା ଖାଇ ଦ୍ୱାରା ଅଳଙ୍କୃତ ଥିଲା । ଶୀତାଙ୍କୁ ଅପହରଣ କରିବା ପରେ ରାବଣ ଏହାକୁ ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ, ଏବଂ ଚାରିପାଖରେ ଭୟଙ୍କର ଧନୁର୍ଧର ରାକ୍ଷସମାନେ ଦୃଢ଼ ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ । ସେ ଦେଖିଲେ ଏହି ସୁନ୍ଦର ବଡ଼ ସହରଟି ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରାଚୀରରେ ଘେରାଯାଇଛି, ଘରଗୁଡ଼ିକ ପାହାଡ଼ ଏବଂ ଶରତର ମେଘ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲା । ଏହା ଉଚ୍ଚ ଓ ସ୍ୱେତ ରସ୍ତା ଦ୍ୱାରା ଘେରାଯାଇଥିଲା, ଶତଶଃ ମିନାର ଓ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ପତାକା ଦ୍ୱାରା ଅଳଙ୍କୃତ ଥିଲା । ହନୁମାନ ଦେଖିଲେ ଦିବ୍ୟ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଦ୍ୱାର ଓ ଲତାମାଳାର ଶୃଙ୍ଖଳା ଦ୍ୱାରା ଅଳଙ୍କୃତ ଲଙ୍କା, ଯାହା ଦେବତାମାନଙ୍କର ନଗର ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲା । ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବାନର ହନୁମାନ ଦେଖିଲେ, ଏହି ଲଙ୍କା ପାହାଡ଼ ଚୂଡ଼ା ଉପରେ ଅବସ୍ଥିତ, ଦୀପ୍ତିମାନ ଓ ଧୂସର ଭବନ ଦ୍ୱାରା ସଜିଥିଲା, ମାନେ ଆକାଶରେ ଉଡ଼ୁଛି ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲା । ହନୁମାନ ଦେଖିଲେ ଏହି ସହରଟି ରାକ୍ଷସ ରାଜା ରାବଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷିତ ଏବଂ ବିଶ୍ୱକର୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ମିତ, ମାନେ ଆକାଶରେ ତରିଯାଉଥିବା ଏକ ନଗର । ସେ ଦେଖିଲେ ଏହାର ପ୍ରାଚୀର ଓ ଦେଉଲ ତାଳୁ ଭଳି, ବଡ଼ ଜଳାଶୟ ଏହାର ବସ୍ତ୍ର ଭଳି, ଧାରରେ ଅସ୍ତ୍ର ଓ ମିନାର ଏହାର ଅଳଙ୍କାର ଭଳି । ବାନର ଉତ୍ତର ଦ୍ୱାରକୁ ଅପହଞ୍ଚି, ଚିନ୍ତା କଲେ ଯେ, ଏହି ଲଙ୍କା ବିଶ୍ୱକର୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମନରେ ଭାବି ତିଆରି କରାଯାଇଥିବା ଭଳି ଅଦ୍ଭୁତ । ଏହାର ଉଚ୍ଚ ଭବନଗୁଡ଼ିକ କୈଳାସ ପର୍ବତର ନିବାସ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ଆକାଶକୁ ଚୁଆଉଥିଲା, ମାନେ ଦିଗନ୍ତକୁ ଧରିଥିଲା । ଏହି ନଗର ଭୟଙ୍କର ରାକ୍ଷସମାନେ ଭରିଥିଲେ, ଭୋଗବତୀରେ ନାଗମାନେ ଯେପରି, ଏହି ସହର ଅଚିନ୍ତ୍ୟ, ସୁନିର୍ମିତ, ସ୍ପଷ୍ଟ ଏବଂ ପୂର୍ବେ କୁବେରଙ୍କ ନିବାସ ଥିଲା । ଏହି ସହର ଅନେକ ଭୟଙ୍କର ରାକ୍ଷସମାନେ ତୀର ଓ ଶୂଳ ଧାରଣ କରି, ବଡ଼ ବଡ଼ ଦାନ୍ତ ଫିଲାଇ ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ, ମାନେ ବିଷାକ୍ତ ସାପ ରକ୍ଷା କରୁଥିବା ଗୁହା ଭଳି । ହନୁମାନ ଏହି ଦୃଢ଼ ରକ୍ଷା ଓ ସାଗରକୁ ଦେଖି, ଭୟଙ୍କର ଶତ୍ରୁ ରାବଣଙ୍କ ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କଲେ । ସେ ଭାବିଲେ, “ଯଦି ବାନରମାନେ ଏଠାକୁ ଆସିବେ ମଧ୍ୟ, କିଛି ଫଳ ମିଳିବ ନାହିଁ; କାରଣ ଯୁଦ୍ଧ ଦ୍ୱାରା ଲଙ୍କାକୁ ଜିତିହେବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ, ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ ।” ସେ ଆଉ ଭାବିଲେ, “ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଘବ ଏହି ଅତିଦୁର୍ଗମ, ଦୃଢ଼ ରକ୍ଷାପ୍ରଦ ଲଙ୍କାକୁ ଆସିଲେ ମଧ୍ୟ, କଣ କରିପାରିବେ?” ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ସହିତ ନ ମିଳିବା, ନ ଦାନ, ନ ବିଭାଜନ, ଏବଂ ନ ଯୁଦ୍ଧ – କିଛି ଉପାୟ ନାହିଁ । ତେବେ ଚାରିଜଣ ତ୍ୱରିତ ବାନରଙ୍କ ପାଇଁ ଏଠାରେ ଉପାୟ ଅଛି – ବାଲିଙ୍କ ପୁତ୍ର, ନୀଳ, ମୁଁ ଏବଂ ପ୍ରଜ୍ଞାବାନ ରାଜା । “ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୁଁ ଜାଣିପାରିବି ଯେ ବୈଦେହୀ ବଞ୍ଚିଛନ୍ତି କି ନାହିଁ, ତେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୁଁ ଏଠାରେ ଭାବିବି, ଜଣକନନ୍ଦିନୀଙ୍କୁ ଦେଖିବା ପରେ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେବି ।” ତାପରେ, ବାନରମାନ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ଗଜ, ଏହି ପାହାଡ଼ ଶିଖର ଉପରେ ଦଣ୍ଡାଇ, କିଛି ଖ୍ଷଣ ରାମଙ୍କ ସଫଳତା ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କଲେ । “ଏହି ରୂପରେ ମୁଁ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ସହରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିପାରିବିନାହିଁ, କାରଣ ଏଠାରେ ଭୟଙ୍କର ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାକ୍ଷସମାନେ ରକ୍ଷା କରୁଛନ୍ତି । ଏହି ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ରାକ୍ଷସମାନେ ମୋ ପକ୍ଷରେ ଠକିଯିବା ଦରକାର, ଯେପରି ମୁଁ ଜାନକୀଙ୍କୁ ଖୋଜିପାରିବି । ଦିନ ଓ ରାତିରେ ଦୃଶ୍ୟ ଓ ଅଦୃଶ୍ୟ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ଠିକ୍ ସମୟରେ ଲଙ୍କାକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ମୋର ମହାକାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳ କରିବି ।” ଏହି ଦୃଢ଼ ଓ ଅଜେୟ ନଗର, ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ ମଧ୍ୟ ଜିତିପାରିବେ ନାହିଁ, ଦେଖି ହନୁମାନ ପୁନିପୁନି ଦୀର୍ଘଶ୍ୱାସ ଛାଡ଼ି ଚିନ୍ତା କଲେ । “କେଉଁପରି ମୁଁ ଜଣକନନ୍ଦିନୀ ମୈଥିଲୀଙ୍କୁ ଦେଖିପାରିବି, ଏମିତି ଯେ ଦୁଷ୍ଟ ରାକ୍ଷସ ରାଜା ରାବଣଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଲୁଚି ରହିପାରିବି?