ହନୁମାନ୍ ମହାବୀର ମହାକାଳ ମେଘର ଗର୍ଜନ ଭଳି ଦୂର୍ଦ୍ଦମ ଶବ୍ଦ କରୁଥିବା ସିଂହିକା ନାମକ ରାକ୍ଷସୀ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ସେ ମହାକାୟ ବନରା ତାଙ୍କର ବିକୃତ, ବିଶାଳ ମୁହଁ ଦେଖିଲେ। ତାଙ୍କର ଶରୀର ଓ ଜୀବନ୍ଦାୟିନୀ ସ୍ଥାନକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରି, ହନୁମାନ୍ ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ଓ ବୁଦ୍ଧି ସହିତ ବିଚାର କଲେ। ମୁହଁ ବିକୃତ ଦେଖି ହନୁମାନ୍, ଯିଏ ବଜ୍ର ସମାନ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ନିଜ ଶରୀରକୁ କମ୍ପିତ କରିବାରେ ଲାଗିଲେ। ଏହିପରି, ମହାବଳୀ ବନରା ନିଜେକୁ ସଂକୋଚିତ କରି, ଏକ ଭୟଙ୍କର ଉଦ୍ୟମରେ ସିଂହିକାର ମୁହଁ ଭିତରକୁ ଲାଫ ଦେଲେ। ସିଦ୍ଧ, ଚାରଣମାନେ ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ। ଯେପରି ରାହୁ ଚନ୍ଦ୍ରକୁ ଗିଲିଯାଏ, ସେପରି ହନୁମାନ୍ ସିଂହିକା ମୁହଁରେ ଲୁଚିଯାଉଥିଲେ; ତେବେ ହନୁମାନ୍ ତାଙ୍କର ତୀକ୍ଷ୍ଣ ନଖରେ ସିଂହିକାର ଜୀବନ୍ଦାୟିନୀ ସ୍ଥାନକୁ ଛିରିଦେଲେ। ବେପରୁଆ ଦ୍ରୁତତା ଓ ସମାନ ମନୋବଳ ସହିତ ସେ ଉପରକୁ ଝପଟି ଉଠିଲେ; ତାଙ୍କର ଦୃଢ଼ ଧୈର୍ଯ୍ୟ, ଦକ୍ଷତା ଓ ଭାଗ୍ୟରେ ସିଂହିକାକୁ ପରାସ୍ତ କଲେ। ହନୁମାନ୍ ଆତ୍ମସଂଯମୀ ଓ ବିରାଟ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିଲେ; ତାଙ୍କର ହୃଦୟ ଧ୍ୱଂସ କରି, ତାଙ୍କୁ ଚିନ୍ତାଗ୍ରସ୍ତ ଜଳରେ ପତିତ କଲେ। ହନୁମାନ୍ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାଙ୍କ ସ୍ୱୟଂ ଇଚ୍ଛାରେ ସିଂହିକାର ବିନାଶ ପାଇଁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିଲେ। ଦୃତ ବନରା ଦ୍ୱାରା ପ୍ରହାର ପାଇ ସିଂହିକା ଚୁର୍ଣ୍ଣ ବିଚୁର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ପଡ଼ିଲାବେଳେ, ଆକାଶଚାରୀ ଦେବତାମାନେ ହନୁମାନ୍ଙ୍କୁ କହିଲେ— “ଆଜି ଏକ ଭୟଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳ ହୋଇଛି; ତୁମେ ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦୁଷ୍ଟକୁ ବିନାଶ କରିଛ। ହେ ବନରାଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ ଯାହା ପାଇଁ ଆସିଛ, ସେ କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳ କର। ନିଶ୍ଚୟ ଧୃଢ଼ ନିଶ୍ଚୟ, ଦୃଷ୍ଟି, ବୁଦ୍ଧି ଓ ଦକ୍ଷତା ଯାହାଙ୍କର ଅଛି, ସେମାନେ କେବେ ବି ଅସଫଳ ହୋନ୍ତିନାହିଁ।” ଏହିପରି ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ, ହନୁମାନ୍ ଗରୁଡ଼ଙ୍କ ପରି ଆକାଶରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ସେ ଦୂର ତଟକୁ ପ୍ରାୟ ପହଞ୍ଚି, ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଦୃଷ୍ଟି ପାଇଁ ଦେଖିଲେ ଏକ ଶତ ଯୋଜନା ଦୂରରେ ଏକ ବୃହତ୍ ଅରଣ୍ୟ ଦେଖାଯାଉଛି। ତଳକୁ ଅବତରଣ କରି, ଶାଖାମୃଗମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହନୁମାନ୍ ଏକ ଦ୍ୱୀପ ଦେଖିଲେ, ଯାହା ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଗଛ ଓ ମଲୟ ପର୍ବତର ଉଦ୍ୟାନରେ ଶୋଭିତ ଥିଲା। ସେ ସାଗର, ତଟ ଭୂମି, ସମୁଦ୍ରତଟର ଗଛମାନେ ଓ ସାଗରର ରାଣୀମାନଙ୍କ ମୁହଁ ଦେଖିଲେ। ନିଜ ଦେହକୁ ବୃହତ୍ ମେଘ ସମାନ ଦେଖି, ଏହି ଆତ୍ମସଂଯମୀ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ହନୁମାନ୍ ଭାବିଲେ, “ମୋର ଏହି ବୃହତ୍ ଆକାର ଓ ଦ୍ରୁତତା ଦେଖି ଯଦି ରାକ୍ଷସମାନେ ମତେ ଚିହ୍ନିପାରିବେ, ତେବେ ସେମାନେ ସନ୍ଦେହ କରିବେ।” ଏହିଭାବରେ, ସେ ନିଜ ଦେହକୁ ପାହାଡ଼ ସମାନ ବୃହତ୍ ଥିଲେ ତାହା ଘଟାଇ ନିଜ ସ୍ୱାଭାବିକ ଆକାରକୁ ଫେରିଲେ, ମନ ଶାନ୍ତ ଓ ମୋହରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ। ଶରୀରକୁ ବହୁତ ଘଟାଇ, ହନୁମାନ୍ ନିଜ ଗୁଣରେ ଅବିଚଳିତ ରହି, ତିନି ଡଗରେ ସେତୁପାର୍ ହେଲେ, ଯେପରି ବଳିଙ୍କ ଶକ୍ତି ଓ ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟ ହରିଥିବା ହରି (ବିଷ୍ଣୁ) ତିନି ଡଗରେ ଭୂଲୋକ ମାପିଥିଲେ। ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଓ ବିଭିନ୍ନ ଆକାର ଧାରଣ କରି, ହନୁମାନ୍ ସାଗରର ଅପାର ପାରକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ; ସେ ଅନ୍ୟ କେହି ପାରିବେ ନାହିଁ ଏମିତି ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଆକାର ନେଇ, ସ୍ୱୟଂ ଜ୍ଞାନୀ ଓ ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଏକାଗ୍ର ହୋଇ ଚାରିପାଖ ଦେଖିଲେ। ଏହିପରି, ଉନ୍ନତ ଲମ୍ବା ପର୍ବତର ଶିଖରରେ, କେତକୀ, ଉଦାଳକ, ନାରିକେଳ ଓ ଅନେକ ଗଛମାନେ ମଧ୍ୟରେ, ମେଘମାଳା ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିବା ମହାପୁରୁଷ ହନୁମାନ୍ ଅବତରଣ କଲେ। ସେ ସାଗରତଟରେ ପହଞ୍ଚି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପର୍ବତ ଉପରେ ଅବସ୍ଥିତ ଲଂକାକୁ ଦୃଷ୍ଟିପାତ କଲେ। ତାଙ୍କର ଆକାର ପରିବର୍ତ୍ତନ କରି, ମୃଗପକ୍ଷୀମାନେ ଭୟଭୀତ ହୋଇ ପଳାଇଗଲେ। ଦାନବ ଓ ନାଗମାନେ ଭରିଥିବା, ବିକଳ ତରଙ୍ଗରେ ଉତ୍ତାଳିତ ସାଗରକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି, ହନୁମାନ୍ ମହାସାଗରର ତଟରେ ଅବତରି ଦେବନଗରୀ ସମାନ ଲଂକାକୁ ଦେଖିଲେ। ଏବେ ମହାକବି ବାଲ୍ମୀକିଙ୍କ ଶ୍ରୀମଦ୍ ରାମାୟଣର ସୁନ୍ଦରକାଣ୍ଡର ଦ୍ୱିତୀୟ ସର୍ଗ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। ଅଦମ୍ୟ ସାଗରକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହନୁମାନ୍ ସହଜ ଭାବେ ତ୍ରିକୂଟ ପର୍ବତ ଶିଖରରେ ଅବସ୍ଥିତ ଲଂକାକୁ ଦେଖିଲେ। ଏକ ଶତ ଯୋଜନା ଅତିକ୍ରମ କରି, ଏହି ମହାବଳୀ ବନରା କ୍ଷୀଣ ନ ହୋଇ, ଶ୍ୱାସ ନ ନେଇ, କ୍ଲାନ୍ତି ବି ଅନୁଭବ କଲେ ନାହିଁ। “ମୁଁ ଶତ ଶତ ଯୋଜନା ଅତିକ୍ରମ କରିପାରିବି; ଏହି ମାତ୍ର ଏକ ଶତ ଯୋଜନା କିଛି ନୁହେଁ,”— ଏଭଳି ଭାବିଲେ। ବନରାମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହନୁମାନ୍ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ବିସ୍ତୃତ ସାଗର ଅତିକ୍ରମ କରି, ଲଂକାକୁ ଯାଉଥିଲେ। ମାର୍ଗରେ ସେ ହରିତ ମେଦିନୀ, ଗାଢ଼ ଅରଣ୍ୟ, ସୁଗନ୍ଧିତ ଉଦ୍ୟାନ, ମଧୁର ଉପବନ ଓ ପର୍ବତମାନେ ଦେଖିଲେ। ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବନରା ହନୁମାନ୍ ଫୁଲ ଓ ଫଳ ଭରା ଗଛମାନେ, ବସନ୍ତ ରୂପ ଉଦ୍ୟାନ ଓ ପର୍ବତ ଦେଖିଲେ। ପର୍ବତ ଉପରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହୋଇ, ତାଙ୍କର ଚାରିପାଖ ଗଛ ଓ ଉଦ୍ୟାନ ମଧ୍ୟରେ ହନୁମାନ୍ ଲଂକାକୁ ଦେଖିଲେ। ତାଙ୍କର ଦୃଷ୍ଟିସାମ୍ନାରେ ଥିଲା ସାଲ, କର୍ଣ୍ଣିକର, ପୁଷ୍ପିତ ଖଜୁରୀ, ପ୍ରିୟାଳ, ମୁଚୁଲିନ୍ଦ, କୁଟଜ, କେତକୀ ଓ ଅନେକ ଗଛ। ସେ ଦେଖିଲେ ପ୍ରିୟଙ୍ଗୁ ଗଛ, ସୁଗନ୍ଧିତ ନିପ, ସପ୍ତଛଦ, ଆସନ, କୋବିଦାର ଓ ପୁଷ୍ପିତ କରବୀର। ଅନେକ ଗଛରେ ଫୁଲ ଓ କଳି ଥିଲା, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ପବନ ହଲାଇଦେଉଥିଲା, ଚିଡ଼ିଆମାନେ ତାହାରେ ବିକୀର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଥିଲେ। ହନୁମାନ୍ ହଂସ, ବକ, ପଦ୍ମ ଓ ଶତଦଳ ଫୁଲରେ ଭରିଥିବା ପୋଖରୀ, ରମ୍ୟ କ୍ରୀଡ଼ାସ୍ଥଳୀ ଓ ବିଭିନ୍ନ ଜଳାଶୟ ଦେଖିଲେ। ସେ ଫୁଲ ଓ ଫଳରେ ଶୋଭିତ ଉଦ୍ୟାନ ଦେଖିଲେ, ଯାହା ସମସ୍ତ ଋତୁରେ ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିଲା। ଏପରି ଶୋଭିତ ଲଂକାକୁ ସେ ଅଭିମୁଖ ହେଲେ— ରାବଣଙ୍କ ଶାସିତ ଏହି ନଗର ଶତଦଳ ଓ ପଦ୍ମଭରା ଖାଳି ଦ୍ୱାରା ଅଳଙ୍କୃତ ଥିଲା। ସୀତାଙ୍କ ଅପହରଣ ପରେ ରାବଣ ଏହି ନଗରକୁ ମହାବଳୀ ରାକ୍ଷସମାନେ ଚାରିପାଖୁ ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ। ସୁନ୍ଦର ଏହି ମହାନଗର ଶୋଣିତ ରଙ୍ଗର ସୁନାର ଦେଉଳି ଦ୍ୱାରା ଘେରାଯାଇଥିଲା, ଘରମାନେ ପର୍ବତ ଓ ଶରତ୍ ମେଘ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ଏହା ଉନ୍ନତ ଓ ଧଳା ରାସ୍ତାରେ ଘେରାଯାଇଥିଲା, ଶତଧିକ ଦୁର୍ଗ ଏବଂ ଧ୍ୱଜପତାକାରେ ଅଳଙ୍କୃତ ଥିଲା।