ସାଗର ରାଜାଙ୍କ ଦୁଇ ରାଣୀଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ଶୁଣି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଋଷି ଭୃଗୁ ମହାଶୟ ଏହିପରି କହିଲେ, “ଏହି କଥାରେ ତୁମେ ଯେଉଁ ଭଳି ଇଚ୍ଛା କରିଛ, ତାହା ହେବ।” ସେ ଏହିପରି ଉତ୍ତମ ଶବ୍ଦ କହିଲେ, “ଏକ ରାଣୀ ଏକମାତ୍ର ପୁଅ ପାଇଁ ଇଚ୍ଛା କର, କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ରାଣୀ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଉତ୍ସାହୀ ଅନେକ ପୁଅ ପାଇଁ ଇଚ୍ଛା କର—ଏହି ଦାନ ତୁମେ ଯେଉଁ ଭଳି ଚାହିଁଛ, ଚୟନ କର।” ଋଷିଙ୍କ ଏହି ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ରଘୁବଂଶୀ ରାମ, କେଶିନୀ ରାଣୀ ରାଜାଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଏକମାତ୍ର ପୁଅ ପାଇଁ ଇଚ୍ଛା କଲେ। ତାପରେ, ସୁପର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ଭଉଣୀ ସୁମତି ରାଣୀ ଅନେକ—ଅଟ୍ଠା ହଜାର—ପୁଅ, ସମସ୍ତେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ପାଇଁ ଇଚ୍ଛା କଲେ। ଦୁଇ ରାଣୀ ଋଷିଙ୍କୁ ପରିକ୍ରମା କରି, ଶିର ନମାଇ, ରାଜା ତାଙ୍କ ସହ ପତ୍ନୀମାନେ ସହିତ ନିଜ ସହରକୁ ଫେରିଯାଇଲେ। ଏକ ସମୟ ପରେ, କେଶିନୀ ରାଣୀ ସାଗରଙ୍କୁ ଏକ ପୁଅ ଦେଲେ, ଯାହାର ନାମ ହେଲା ଅସମଞ୍ଜ। ଅନ୍ୟପଟେ, ସୁମତି ଏକ ଲାଉ ନିବି ଜନ୍ମ ଦେଲେ, ଯାହା ଫାଟିଗଲା ପରେ ତାଠାରୁ ଅଟ୍ଠା ହଜାର ପୁଅ ଉଦ୍ଭବିତ ହେଲେ। ଏହି ପୁଅମାନେ ଦୁଧର ଘଡ଼ିରେ ଦାୟିମାମାନେ ପାଳିଲେ, ଏବଂ ସମୟ ଅନୁସାରେ ସମସ୍ତେ ଯୁବକ ହେଲେ। ଏହିପରି, ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପରେ, ସାଗରଙ୍କ ପାଖରେ ଅଟ୍ଠା ହଜାର ଶୋଭାମୟ ଓ ଯୁବକ ପୁଅ ହେଲେ। ଏହି ମଧ୍ୟରେ, ଅସମଞ୍ଜ, ସାଗରଙ୍କ ଅଧିକାଂଶ ପୁଅ, ସରୟୂ ନଦୀରେ ଶିଶୁମାନେକୁ ଫେଙ୍ଗି ଦିଅଥିଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ଡୁବିଯାଉଥିବା ଦେଖି ହସୁଥିଲେ, ଏହିପରି ପାପ କାର୍ଯ୍ୟ କରି ଭଲ ଲୋକଙ୍କୁ ବାଧା ଦେଉଥିଲେ। ଏହି ଦୁଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟ ଦେଖି, ସାଗର ତାଙ୍କ ପୁଅକୁ ସହରରୁ ନିଷ୍କାଷିତ କଲେ। ଅସମଞ୍ଜଙ୍କ ପୁଅ ଅଂଶୁମାନ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିଲେ, ସମସ୍ତଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଶଂସିତ ଏବଂ ଉତ୍ତମ ଶବ୍ଦ କହୁଥିଲେ; ସମୟ ଅନୁସାରେ ତାଙ୍କ ମନରେ ଜ୍ଞାନ ଉଦ୍ଭବିତ ହେଲା। ସାଗର ଏକ ମହାୟଜ୍ଞ କରିବାକୁ ନିଷ୍ପତି କଲେ; ଶିକ୍ଷକମାନେ ସହିତ ତିନି ଘୋଷଣା କରି, ବେଦୀୟ ଅନୁଷ୍ଠାନ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତି ନେଲେ। ଏଉଁ ସମୟରେ, ବାଲକାଣ୍ଡର ଉତ୍ତମ ଅଧ୍ୟାୟ ଉପସ୍ଥାପିତ ହେଉଛି। ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ରାମ ଖୁସି ହୋଇ, ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଅଗ୍ନି ପରି, ଋଷିଙ୍କୁ କହିଲେ, “ମୋର ପୂର୍ବଜ କିପରି ଏହି ଯଜ୍ଞ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କଲେ, ବିସ୍ତୃତ କଥା ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛି, ମୁଁ ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରେ।” ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଏହି କଥା ଶୁଣି, ହସି, ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଏବେ ତୁମେ ମହାତ୍ମା ସାଗରଙ୍କ କଥା ବିସ୍ତୃତ ଶୁଣ। ସାଗରଙ୍କ ପିତାମହ ହିମବତ୍ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଥିଲେ। ସେମାନେ ବିନ୍ଧ୍ୟ ପର୍ବତରେ ପହଁଚି, ପରସ୍ପର ଦେଖିଲେ; ଏଉଁ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ଯଜ୍ଞ ହେଲା। ସେଠି, ବିଶିଷ୍ଟ ଅଞ୍ଚଳ ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ଖ୍ୟାତିପ୍ରାପ୍ତ। ଏଉଁଠି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଧନୁର୍ଧର ଅଂଶୁମାନ, ସାଗରଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ଅନୁସାରେ, ଯଜ୍ଞ ଅଶ୍ୱକୁ ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ। ଯଜ୍ଞ ସମୟରେ, ଇନ୍ଦ୍ର ଏକ ଦେମନୀ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ଯଜ୍ଞର ଅଶ୍ୱକୁ ଚୋରି କଲେ। ଏହି ଉତ୍ତମ ଅଶ୍ୱ ଉଠାଇ ନେଉଥିବା ବେଳେ, ସମସ୍ତ ପୁରୋହିତମାନେ ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଏହି ଯଜ୍ଞ ଅଶ୍ୱ ତୁରନ୍ତ ଉଠାଇ ନିଯାଉଛି। ଚୋରକୁ ମାରି ଅଶ୍ୱକୁ ଫେରାଇ ଆଣ; ନହେଲେ ଯଜ୍ଞରେ ଦୋଷ ଆସିବ, ଆମେ ଦୁଃଖ ଭୋଗିବାକୁ ପଡିବ।” “ଏହିପରି କର, ରାଜା, ଯେଉଁଠି ଯଜ୍ଞ ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ରହିନାହିଁ।” ପୁରୋହିତଙ୍କ ଏହି ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ରାଜା ତାଙ୍କ ଅଟ୍ଠା ହଜାର ପୁଅମାନେକୁ କହିଲେ, “ମୁଁ କୌଣସି ଉପାୟ ଦେଖୁନାହିଁ, ତୁମେ ଦେମନମାନେକୁ ଖୋଜିବାକୁ ଯାଅ। ମୁଁ ମହାୟଜ୍ଞରେ ଲିପ୍ତ, ପୁରୋହିତମାନେ ସହିତ ଶୁଦ୍ଧ ମନ୍ତ୍ରରେ ନିମଗ୍ନ। ତେଣୁ, ପୁଅମାନେ, ଶୁଭ ହେଉ, ତୁମେ ଭୂମିରେ ସମସ୍ତଠି ଖୋଜ; ପୃଥିବୀ ଯେଉଁଠି ସମୁଦ୍ର ଦ୍ୱାରା ଆବୃତ, ସମସ୍ତେ ଏକ ଯୋଜନ ପ୍ରସ୍ତ ଉପରେ ଖୋଜିବାକୁ ଯାଅ। ଅଶ୍ୱର ପଦଚିହ୍ନ ଯେଉଁଠି ଦେଖିବ, ଭୂମି ଖୋଦି ଚୋରକୁ ଚିହ୍ନଟ କର। ମୁଁ ଏଠାରେ ଅଂଶୁମାନ ଓ ପୁରୋହିତମାନେ ସହିତ ରହିବି, ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅଶ୍ୱ ମିଳିନାହିଁ।” ଏହି ଆଜ୍ଞା ପାଇଁ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଉତ୍ସାହୀ ରାଜପୁତ୍ରମାନେ, ରାଜାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ, ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀ ଉପରେ ଖୋଜିବାକୁ ଚାଲିଗଲେ। ଏକ ଯୋଜନ ପ୍ରସ୍ତ ଆକାନ୍ତି ଭୂମି ଖୋଦି, ଅଶ୍ୱକୁ ଖୋଜିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ; ଭୂମି ଫାଟିଲା, ତାଙ୍କ ଭାଲୁକା ପରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାହୁ ଦ୍ୱାରା ଭୂମି ଭଙ୍ଗ କଲେ। ତାଙ୍କ ବଜ୍ର ପରି ବାହୁ ଦ୍ୱାରା ଭୂମି ଖୋଦିଲେ, ଭୂମିର ଗର୍ଜନ ହେଲା, ରଘୁବଂଶୀ ରାମ। ଏହି ଶବ୍ଦ ହାତୀ, ଦେମନ, ରାକ୍ଷସମାନେ ମରିବାର ଶବ୍ଦ ପରି ଶୁଣାଗଲା। ଏହିପରି, ସେମାନେ ଭୂମି ଖୋଦି ବିଅଠା ହଜାର ଯୋଜନ ପରି ଫାଟି, ରସାତଳ ଅଞ୍ଚଳକୁ ପହଁଚିଲେ। ଏହିପରି, ରାଜପୁତ୍ରମାନେ ସମସ୍ତ ଜମ୍ବୁଦ୍ୱୀପ ଉପରେ ଖୋଦି, ପର୍ବତରେ ଭରିଥିବା ଭୂମି ଅନ୍ତର୍ଗତ କଲେ। ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ଦେବତାମାନେ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଅସୁର, ନାଗମାନେ ଭୟାନକ ମନ ନେଇ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ କଲେ। ହତବ୍ୟାକୁଳ ମୁହଁ ନେଇ, ସେମାନେ ମହାତ୍ମା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଅନୁଗ୍ରହ ଚାହିଲେ, ଏବଂ ଭୟକ୍ଷୁବ୍ଧ ହୋଇ କହିଲେ, “ପ୍ରଭୁ, ସାଗରଙ୍କ ପୁଅମାନେ ପୃଥିବୀ ଖୋଦି ଦେଉଛନ୍ତି, ଏବଂ ଜଳରେ ବସୁଥିବା ବହୁତ ମହାପ୍ରାଣୀ ମରିଯାଉଛନ୍ତି।