ଇନ୍ଦ୍ର, ଦେବତାମାନଙ୍କର ସ୍ୱାମୀ, ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେବାକୁ ଦେଖି ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପର୍ବତ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କଲା। ସେହି ପର୍ବତ, ଦେବତାଙ୍କର ଆଶୀର୍ବାଦ ପାଇଁ ଏଠିରେ ରହିଗଲା। ଏପରେ, ହନୁମାନ୍ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ସମୁଦ୍ରଟିକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଗଲେ। ତାପରେ ଦେବତା, ଗନ୍ଧର୍ବ, ସିଦ୍ଧ, ଏବଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଋଷିମାନେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ ସୂରସାଙ୍କୁ କହିଲେ, ଯିଏ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଥିଲେ। ସେମାନେ କହିଲେ, "ଏହି ବାୟୁପୁତ୍ର ହନୁମାନ୍ ସମୁଦ୍ର ଅତିକ୍ରମ କରୁଛନ୍ତି, ସେଠାରେ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପାଇଁ ତୁମେ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ବାଧା ତିଆରି କର।" "ତୁମେ ଭୟଙ୍କର ଏବଂ ବିକଟ ରୂପ ଧାରଣ କର; ଏକ ପ୍ରବଳ ପର୍ବତ ପରି ଦେଖିବା, ଭୟାନକ ଦାନ୍ତ, ପିତାଳ ଆଖି, ଏବଂ ଆକାଶକୁ ଛୁଇଁଥିବା ମୁହଁ ରଖ।" ସେମାନେ କହିଲେ, "ଆମେ ତାଙ୍କର ପ୍ରଭାବ ଜାଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ। ସେ ତୁମକୁ କୌଣସି ଉପାୟରେ ଅତିକ୍ରମ କରିବେ କିମ୍ବା ନିରାଶ ହେବେ।" ଦେବତାମାନଙ୍କ ଏହି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଶୁଣି, ସୂରସା, ଯିଏ ସମସ୍ତଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ, ସମୁଦ୍ର ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଦାନବୀୟ ରୂପ ଧାରଣ କଲେ। ସେ ବିକୃତ ଏବଂ ଭୟଙ୍କର ଦେହ ଧାରଣ କରି, ହନୁମାନଙ୍କ ପଥ ଅଟକାଇ ଦାଣ୍ଡାଇ, କହିଲେ, "ମକଡ଼ାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଦେବତାମାନେ ତୁମକୁ ମୋର ଭକ୍ଷ୍ୟ ଭାବେ ନିୟୁକ୍ତ କରିଛନ୍ତି; ମୋର ମୁହଁକୁ ପ୍ରବେଶ କର, ମୁଁ ତୁମକୁ ଖାଇଁଦେବି।" ସୂରସା କହିଲେ, "ବ୍ରହ୍ମା ମୋତେ ଏହି ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇଥିଲେ—'ତୁମେ ଦ୍ରୁତ ହୁଅ'।" ସେ ଏକ ବିଶାଳ ମୁହଁ ଖୋଲି ହନୁମାନଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଦାଣ୍ଡାଇ ରହିଥିଲେ। ସୂରସାଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ହନୁମାନ୍ ହସି କହିଲେ, "ଦଶରଥନନ୍ଦନ ରାମ ତାଙ୍କ ଭାଇ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଏବଂ ଭାର୍ଯ୍ୟା ସୀତା ସହିତ ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ୟ ପ୍ରବେଶ କରିଛନ୍ତି। ତାଙ୍କ ଶତ୍ରୁ ରାକ୍ଷସମାନେ ଓ ଅନ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟରେ ବ୍ୟସ୍ତ ଅଛନ୍ତି, ଏବଂ ତାଙ୍କର ସ୍ୱାମୀ ସୀତାଙ୍କୁ ରାବଣ ଚୁରି କରି ନେଇଛି।" "ମୁଁ ରାମଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ତାଙ୍କ ସନ୍ଦେଶବାହକ ଭାବେ ଯାଉଛି। ଏହି ଜଳରେ ବସିଥିବା ତୁମେ ରାମଙ୍କୁ ସାହାଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ। ନାହିଁଲେ, ମୁଁ ସୀତା ଏବଂ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାମଙ୍କୁ ଦେଖି ତୁମ ମୁହଁକୁ ଫେରି ଆସିବି—ଏହା ସତ୍ୟ କହୁଁଛି।" ହନୁମାନଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଇଚ୍ଛାମତା ରୂପ ଧାରଣ କରିପାରୁଥିବା ସୂରସା କହିଲେ, "ମୋତେ ଏହି ଆଶୀର୍ବାଦ ମିଳିଛି—'କେହି ମୋତେ ଅତିକ୍ରମ କରିପାରିବେ ନାହିଁ'।" ହନୁମାନଙ୍କୁ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଯିବା ଦେଖି, ସର୍ପମାତା ସୂରସା, ତାଙ୍କ ଶକ୍ତି ପରୀକ୍ଷା କରିବାକୁ ଚାହିଁ, କହିଲେ, "ମକଡ଼ାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆଜି ମୋର ମୁହଁକୁ ପ୍ରବେଶ କର, ନାହିଁଲେ ଆଗକୁ ଯାଇପାରିବୁ ନାହିଁ। ବ୍ରହ୍ମା ମୋତେ ଏହି ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇଛନ୍ତି—'ଦ୍ରୁତ ହୁଅ'।" ସୂରସା ଏକ ବିଶାଳ ମୁହଁ ଖୋଲି ହନୁମାନ୍ ସମ୍ମୁଖରେ ଦାଣ୍ଡାଇ ରହିଲେ। ଏହିପରି ଅବସ୍ଥାରେ, ମହାବଳୀ ହନୁମାନ୍ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ ଏବଂ କହିଲେ, "ତୁମେ ତୁମ ମୁହଁକୁ ଏତେ ବଡ଼ କର, ଯେଉଁଠାରେ ମୁଁ ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିପାରିବି!" ଏହିପରି କହି ସେ ଦଶ ଯୋଜନା ଲମ୍ବା ହେଲେ। ହନୁମାନ୍ ପରେ ଦଶ ଯୋଜନା ପ୍ରସ୍ଥ ହେଲେ। ତାଙ୍କୁ ଏପରି ଦେଖି, ସୂରସା ତାଙ୍କ ମୁହଁକୁ କ୍ଷଣକେ ସଂଖ୍ୟା ଦୁଇଗୁଣା, ବିଶ୍ ଯୋଜନା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବଡ଼ କଲେ। ତାପରେ ହନୁମାନ୍ ତିରିଶି ଯୋଜନା ଲମ୍ବା ହେଲେ, ଏବଂ ସୂରସା ତାଙ୍କ ମୁହଁକୁ ଚାଳିଶି ଯୋଜନା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିସ୍ତାର କଲେ। ହନୁମାନ୍ ପଚାଶି ଯୋଜନା ଉଚ୍ଚ ହେଲେ, ସୂରସା ତାଙ୍କ ମୁହଁକୁ ସାଠି ଯୋଜନା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିସ୍ତାର କଲେ। ଏହା ପରେ, ହନୁମାନ୍ ସତତର ଯୋଜନା ଉଚ୍ଚ ହେଲେ, ସୂରସା ତାଙ୍କ ମୁହଁକୁ ଅସୀ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବଢ଼ାଇଲେ। ହନୁମାନ୍ ନବତି ଯୋଜନା ଲମ୍ବା ହେଲେ, ଏବଂ ସୂରସା ତାଙ୍କ ମୁହଁକୁ ଶତ ଯୋଜନା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଖୋଲି ଦେଲେ। ଏହି ବିଶାଳ, ଭୟାନକ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଜିଭା ଓ ନରକ ପରି ଭୟଙ୍କର ମୁହଁକୁ ଦେଖି ମହାପ୍ରଜ୍ଞା ହନୁମାନ୍ ଚିନ୍ତା କଲେ। ତାପରେ ହନୁମାନ୍, ବାୟୁପୁତ୍ର, ତାଙ୍କ ଦେହକୁ ବର୍ଷାମେଘ ପରି ସଂକୋଚିତ କଲେ ଏବଂ ଏକ ଅଙ୍ଗୁଳି ପରି ଛୋଟ ହେଇଗଲେ। ସେ ସୂରସାଙ୍କ ମୁହଁକୁ ନିକଟରେ ଗଲେ ଏବଂ ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ପୁନି ବାହାରି ଆସି ଆକାଶରେ ଦାଣ୍ଡାଇ କହିଲେ, "ମୁଁ ତୁମ ମୁହଁକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଛି, ଦକ୍ଷକନ୍ୟା, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର। ଏବେ ମୁଁ ବୈଦେହୀଠାରେ ଯିବି, କାରଣ ତୁମର ଆଶୀର୍ବାଦ ସତ୍ୟ ହେଲା।" ହନୁମାନଙ୍କୁ ସୂରସାଙ୍କ ମୁହଁରୁ ଚନ୍ଦ୍ରମା ରାହୁର ଜଠରରୁ ମୁକ୍ତ ହେବାପରି ବାହାରିଯିବା ଦେଖି, ସୂରସା ନିଜ ମୂଳ ରୂପରେ ଦେଖାଦେଲେ ଏବଂ କହିଲେ, "ମକଡ଼ାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୃଦୁଭାବୀ, ତୁମ ଇଚ୍ଛାଅନୁଯାୟୀ କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳ କର। ବୈଦେହୀଙ୍କୁ ମହାତ୍ମା ରାଘବଙ୍କ ପାଖକୁ ନେଇଯାଅ।" ହନୁମାନଙ୍କ ଏହି ତୃତୀୟ ଏବଂ ସବୁଠାରୁ କଠିନ କୌଶଳ ଦେଖି, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ 'ଶାବାଶ! ଶାବାଶ!' ବୋଲି ପ୍ରଶଂସା କଲେ। ଏପରେ, ଅପାର ସମୁଦ୍ର, ଯାହା ବରୁଣଙ୍କ ନିବାସ, ସେଠାକୁ ପହଞ୍ଚି, ହନୁମାନ୍ ଗରୁଡ଼ ପରି ତୀବ୍ର ଗତିରେ ଆକାଶକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ସେ ଆକାଶ ମେଘ, ପକ୍ଷୀ, କୈଶିକ ନୃତ୍ୟ ଶିକ୍ଷକ, ଏବଂ ଏୟରାବତ ଦ୍ୱାରା ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା। ଏହି ଆକାଶ ସିଂହ, ହାତୀ, ବାଘ, ପକ୍ଷୀ, ସର୍ପ ଏବଂ ଶୁଭ୍ର ଶୋଭିତ ବିମାନରେ ଶୁଭିତ ଥିଲା। ଏହା ବିଜୁଳିରେ ଛୁଇଁଥିବା ଅଗ୍ନି ପରି ଜ୍ୟୋତିର୍ମୟ ଥିଲା, ସ୍ୱର୍ଗ ଲାଭ କରିଥିବା ଧନ୍ୟମାନେ ସେଠାରେ ବସିଥିଲେ। ଏହି ଆକାଶ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଅତିକ୍ରମିତ, ଚିତ୍ରଭାନୁ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ, ଗ୍ରହ, ତାରା, ଚନ୍ଦ୍ରମା ଏବଂ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ହେଉଥିଲା। ଏହି ଆକାଶ ମହାର୍ଷି, ଗନ୍ଧର୍ବ, ନାଗ, ଯକ୍ଷ ଦ୍ୱାରା ଭରିଥିଲା, କିନ୍ତୁ ଏହା ସ୍ୱଚ୍ଛ ଏବଂ ଶୁଭ୍ର ଥିଲା, ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱବାସୁମାନେ ସେଠାରେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ। ଏହି ଆକାଶ ଦେବେଶ୍ୱର ହାତୀ ଚାଲିଥିବା, ଚନ୍ଦ୍ରସୂର୍ଯ୍ୟ ମାର୍ଗରେ ଥିବା, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ଛତା ପରି, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିଲା। ଏଠି ବିର ଵିଦ୍ୟାଧରମାନେ ବ୍ୟସ୍ତ ଥିଲେ। ବାୟୁପୁତ୍ର ହନୁମାନ୍ ଗରୁଡ଼ ପରି ବାୟୁମାର୍ଗରେ ଯାଉଥିଲେ।