ପାପରହିତ ରାଜା ସଗରଙ୍କୁ ଏକ ବଡ଼ ଆଶୀର୍ବାଦ ମିଳିଲା—ତାଙ୍କର ବଂଶରେ ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ମହାନ ସନ୍ତାନ ଜନ୍ମ ନେବେ ଏବଂ ସାଗର ରାଜା ଦୁନିଆରେ ଅଦ୍ୱିତୀୟ କୀର୍ତି ଲାଭ କରିବେ। ବ୍ରାହ୍ମଣ ମୁନି ତାଙ୍କୁ କହିଲେ—ତୁମର ଦୁଇଜଣ ରାଣୀ ମଧ୍ୟରୁ ଏକ ରାଣୀ ଏକ ପୁଅ ପାଇବେ, ସେ ତୁମର ବଂଶ ଚାଲାଇବେ; ଅନ୍ୟ ରାଣୀ ଷଠି ହଜାର ପୁଅ ପାଇବେ। ମୁନିଙ୍କ ଉପଦେଶ ଶୁଣି, ଦୁଇ ରାଣୀ ହାତ ଜୋଡି ମୁନିଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଇ ପ୍ରସନ୍ନ ହୃଦୟରେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ—"ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣ, କିଏ ଏକ ପୁଅ ପାଇବେ ଏବଂ କିଏ ଅନେକ ପୁଅ ପାଇବେ? ଆମେ ଏହା ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ; ଦୟାକରି ଆପଣଙ୍କର ଶବ୍ଦ ସତ୍ୟ ହେଉ।" ମୁନି ଭୃଗୁ ତାଙ୍କର ଉତ୍ତର ଦେଲେ—"ଏହି ବିଷୟରେ ତୁମେ ଯାହା ଇଚ୍ଛା କରିବା, ତାହା ହେଉ। କିଏ ଏକ ପୁଅ ପାଇବେ, କିଏ ଅନେକ ପୁଅ ପାଇବେ, ତୁମେ ନିଜ ଇଚ୍ଛା ଅନୁସାରେ ବର ଚୟନ କର।" ଏହି ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ରାଘୁବଂଶୀ ରାମ, କେଶିନୀ ରାଣୀ ସମ୍ମତି ଦେଲେ—"ମୁଁ ଏକ ପୁଅ ପାଇବାକୁ ଚାହୁଁଛି, ଯେ ମୋ ବଂଶ ଚାଲାଇବ।" ସୁପର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ଭଉଣୀ ସୁମତି ଚୟନ କଲେ—"ମୁଁ ଷଠି ହଜାର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ କୀର୍ତିଶାଳୀ ପୁଅ ପାଇବାକୁ ଚାହୁଁଛି।" ତାଙ୍କମାନେ ମୁନିଙ୍କୁ ପରିକ୍ରମା କରି ଶିର ନମାଇ ନମସ୍କାର କଲେ, ଏବଂ ରାଜା ସଗର ତାଙ୍କର ଦୁଇ ରାଣୀଙ୍କ ସହିତ ନିଜ ସହରକୁ ଫେରିଗଲେ। କିଛି ସମୟ ପରେ, କେଶିନୀ ରାଣୀ ସଗରଙ୍କୁ ଏକ ପୁଅ ଦେଲା, ଯାହାର ନାମ ହେଲା ଅସମଞ୍ଜ। ସୁମତି ରାଣୀ ଏକ ଲାଉ ଆକାରର ଗର୍ଭ ଦେଲେ, ଯାହା ଫାଟି ଯିବା ପରେ ଷଠି ହଜାର ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ଏହି ପିଲାମାନେ ଘି ଭରା କୁଞ୍ଚାରେ ପାଳିତ ହେଲେ ଏବଂ ସମୟ ଅନୁସାରେ ସମସ୍ତେ ଯୁବା ହେଲେ। ଏଭଳି ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପରେ, ସଗରଙ୍କ ପାଖରେ ଷଠି ହଜାର ଯୁବା, ସୁନ୍ଦର ପୁଅ ଥିଲେ। ଅସମଞ୍ଜ, ସଗରଙ୍କ ପ୍ରଥମ ପୁଅ, ସାରୟୂ ନଦୀରେ ଛୋଟ ପିଲାମାନେ ଆଉ ଫେଙ୍କି ଦିଅଥିଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କର ଦୁଃଖ ଦେଖି ହସିଥିଲେ—ଏହା ଏକ ଅପରାଧ ଆଚରଣ ହେଲା। ଏଭଳି କୁକର୍ମ କରି ସେ ନାଗରିକମାନେ ଦୁଃଖ ଦେଉଥିଲେ, ତେଣୁ ତାଙ୍କ ପିତା ତାଙ୍କୁ ସହରରୁ ଉଚ୍ଛାସିତ କଲେ। ଅସମଞ୍ଜଙ୍କ ପୁଅ ଅଂଶୁମାନ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ସମସ୍ତଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଥିଲେ; ସମୟ ଅନୁସାରେ ତାଙ୍କର ବିବେକ ଉନ୍ମିଳିତ ହେଲା। ସଗର ଏକ ବଡ଼ ଯଜ୍ଞ କରିବାକୁ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କଲେ; ରାଜା ନିଜ ଗୁରୁମାନେ ଓ ପୁଅମାନେ ସହିତ ବେଦୀ ତିଆରି କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ଏଠାରେ ବାଲକାଣ୍ଡର ଉନତିସ ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ରାମ ପ୍ରସନ୍ନ ହୃଦୟରେ ମୁନିଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ—"ମୋ ପୂର୍ବଜ ସଗର କିପରି ଯଜ୍ଞ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କଲେ? ଦୟାକରି ଏହା ଏକାଏକି ଖୋଲାମେଳା କହନ୍ତୁ।" ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ହସି ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ—"ସଗରଙ୍କ ବଡ଼ କଥା ଶୁଣ। ତାଙ୍କର ଶ୍ୱଶୁର ହିମବତ୍ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଥିଲେ। ସଗର ଏବଂ ହିମବତ୍ ପାହାଡ଼ ଉପରେ ଯଜ୍ଞ କରିବାକୁ ଗଲେ, ଏଠି ଏକ ବଡ଼ ଯଜ୍ଞ ହେଲା।" ଏହି ଅଞ୍ଚଳ ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ବଡ଼ ପୁନ୍ୟ ଅଞ୍ଚଳ। ଏଠି ଅଂଶୁମାନ, ସଗରଙ୍କ ଇଚ୍ଛାଅନୁସାରେ, ଯଜ୍ଞ ଘୋଡ଼ାକୁ ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ। ଯଜ୍ଞ ସମୟରେ, ଇନ୍ଦ୍ର ଦାନବୀ ରୂପ ଧରି ଯଜ୍ଞ ଘୋଡ଼ାକୁ ଚୋରି କଲେ। ଘୋଡ଼ା ଚାଲିଯିବା ପରେ, ଯଜ୍ଞ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ—"ଏହି ଘୋଡ଼ା ଯଜ୍ଞ ସମୟରେ ଚୋରି ହେଉଛି।" "ଓ କକୁତ୍ସ୍ଥ, ଚୋରକୁ ମାରି ଘୋଡ଼ାକୁ ଫେରାନ୍ତୁ; ନାହିଁ ହେଲେ ଯଜ୍ଞ ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ରହିବାରୁ ଆମେ ଦୁଃଖ ଭୋଗିବାକୁ ପଡ଼ିବ।" "ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତୁ, ଯେପରି ଯଜ୍ଞ ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ନ ହେଉ।" ପୁରୋହିତମାନେ ଏହି କଥା କହିବା ପରେ, ସଗର ତାଙ୍କ ଷଠି ହଜାର ପୁଅଙ୍କୁ କହିଲେ—"ମୁଁ କୌଣସି ଉପାୟ ଦେଖୁନି; ତୁମେ ଦାନବମାନେ ପଛରେ ଯାଅ।" "ମୁଁ ବଡ଼ ଯଜ୍ଞ କରୁଛି, ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇଛି, ଗୁରୁମାନେ ସହିତ ଅଛି। ତୁମେ ସମସ୍ତେ ଭଲ ହେଉ। ପୃଥିବୀକୁ ସମୁଦ୍ର ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡରେ ଘେରି ଦେଖ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ପୁଅ ଏକ ଯୋଜନ ଚଉଡ଼ା ଅଞ୍ଚଳ ଦେଖ।" "ଘୋଡ଼ାର ପଦଚିହ୍ନ ଯେଉଁଠି ଅଛି, ସେଉଁଠି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଭୂମି ଖୋଦି ଚୋରକୁ ଖୋଜ; ଏହା ମୋ ଆଜ୍ଞା।" "ମୁଁ ଏଠି ଅଂଶୁମାନ ଏବଂ ପୁରୋହିତମାନେ ସହିତ ଘୋଡ଼ା ମିଳିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହିବି। ତୁମେ ଭଲ ହେଉ।" ଏହି ଆଜ୍ଞା ପାଇଁ, ଷଠି ହଜାର ରାଜକୁମାର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ଉତ୍ସାହିତ ହୋଇ ପୃଥିବୀ ଜୁଡି ଖୋଜିବାକୁ ନିକଳିଗଲେ। ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀ ଖୋଜିବା ପରେ ଘୋଡ଼ା ମିଳିଲା ନାହିଁ, ଏହି ରାଜକୁମାରମାନେ ତାଙ୍କର ବଜ୍ରପାତ ସମ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଭୂମି ଭାଗ ଭାଗ କରି ଖୋଦିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ତାଙ୍କର ଶସ୍ତ୍ର ଦୀପ୍ତିମାନ ଥିଲା, ଭୂମି ଗର୍ଜି ଉଠିଲା। ଏହି ଶବ୍ଦ ହାତୀ, ଦାନବ ଏବଂ ରାକ୍ଷସମାନେ ମରିବା ଶବ୍ଦ ସମାନ ଲାଗିଲା। ରାଘୁବଂଶୀ ରାମ, ଏହି ଷଠି ହଜାର ଯୋଜନ ଭୂମି ଭାଗ ଭାଗ କରି ରସାତଳ ଅଞ୍ଚଳ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପହଞ୍ଚିଲେ।