ମହାବଳୀ ହନୁମାନ, ପ୍ରଧାନ ବାନର, ସୁନଭା ପର୍ବତକୁ ସମ୍ମାନରେ ହାତ ଲଗାଇ ଆକାଶ ଦିଗରେ ଯାତ୍ରା କଲେ । ତାଙ୍କର ଏହି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଯାତ୍ରା, ହସୁଥିବା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା । ପର୍ବତ ଓ ସମୁଦ୍ର ଦୁଇଁଜଣେ ତାଙ୍କୁ ଅତି ଆଦରରେ ଦେଖିଲେ, ଉପଚାର ଓ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇ ସମ୍ମାନ କଲେ । ହନୁମାନ ଦୂର ଆକାଶକୁ ଉଡି, ପର୍ବତ ଓ ବିଶାଳ ସମୁଦ୍ରକୁ ପଛରେ ଛାଡି, ତାଙ୍କର ବାପାଙ୍କର ପଥ ଧରି ସ୍ପଷ୍ଟ ଆକାଶ ମାନେ ଚାଲିଗଲେ । ଏକବାର ଉପରକୁ ଉଡି, ସେ ପର୍ବତକୁ ଚାହି, ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ଅପୃତ୍ୟାଶିତ ଭାବରେ ଆଗକୁ ବଢିଲେ । ହନୁମାନଙ୍କର ଏହି ଦ୍ୱିତୀୟ ଅତି କଷ୍ଟସାଧ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ଦେଖି, ସମସ୍ତ ଦେବତା, ସିଦ୍ଧ ଓ ମହାର୍ଷି ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ । ସେଠାରେ ଥିବା ସମସ୍ତ ଦେବତା, ସୁନଭା ଓ ସହସ୍ର-ନୟନ ଇନ୍ଦ୍ର ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟରେ ଆନନ୍ଦ ହେଲେ । ଶଚୀପତି ଇନ୍ଦ୍ର, ଉତ୍ସାହରେ ଅପ୍ରମାଣ ହେଇ, ସୁନଭା ପର୍ବତକୁ କହିଲେ: "ହେ ସୁନଭା, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ନାଭି ଥିବା ପର୍ବତରାଜ, ମୁଁ ତୁମେ ଉପରେ ବହୁତ ପ୍ରସନ୍ନ। ମୁଁ ତୁମକୁ ନିର୍ଭୟତା ଦେଉଛି, ଇଛାମତେ ଯାଉ।" "ତୁମେ ହନୁମାନଙ୍କୁ ଏଠାରେ ବିଶ୍ରାମ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିଛ, ତାଙ୍କୁ ଏକ ଶତ ଯୋଜନା ଦୂର ବେପରୁଆ ଭାବରେ ଯିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିଛ।" "ଏହି ବାନର କେବଳ ଦଶରଥପୁତ୍ର ରାମଙ୍କ ମଙ୍ଗଳରେ ଯାଉଛି। ତୁମେ ଏହି ଆତିଥ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରି ମୋତେ ପ୍ରସନ୍ନ କରିଛ।" ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପ୍ରସନ୍ନତା ଦେଖି, ସୁନଭା ପର୍ବତ ଅତି ଆନନ୍ଦ ଲାଗିଲା । ଏହି ଦେବତାଙ୍କ ଦିଆ ଆଶୀର୍ବାଦ ପାଇଁ ପର୍ବତ ଏଠାରେ ରହିଗଲା, ଓ ହନୁମାନ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ସମୁଦ୍ରକୁ ଉଡି ଉପରେ ଚାଲିଗଲେ । ଏହି ସମୟରେ, ଦେବତା, ଗନ୍ଧର୍ବ, ସିଦ୍ଧ ଓ ମହାର୍ଷିମାନେ ସୁରସା, ସପର୍ଣ୍ଣୀ ମାତାଙ୍କୁ କହିଲେ: "ଏହି ପବିତ୍ର ବାୟୁପୁତ୍ର, ହନୁମାନ ନାମକ, ସମୁଦ୍ରକୁ ଉଡି ଯାଉଛି; ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପାଇଁ ତୁମେ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ବାଧା ତିଆରି କର।" "ଭୟଙ୍କର ଓ ବିଶାଳ ରୂପ ଧର, ଏକ ବଡ ପର୍ବତ ପରି, ଭୟଜନକ ଦାନ୍ତ, ପିତାଳ ଆଖି, ଓ ଆକାଶକୁ ଛୁଇଁଥିବା ମୁଁହ କର।" "ଆମେ ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ଜାଣିବା ଓ ପ୍ରତିଭା ବଢାଇବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ; ସେ କିଛି ଉପାୟରେ ତୁମକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିବେ, କିମ୍ବା ନିରାଶ ହେବେ।" ଦେବତାଙ୍କ ଏହି ଉପଦେଶ ଶୁଣି, ସମ୍ମାନିତ ସୁରସା ଦେବୀ ଦେବତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ, ସମୁଦ୍ର ମଧ୍ୟରେ ଦାନବୀ ରୂପ ଧରିଲେ । ଭୟଙ୍କର ଓ ବିକୃତ ଦେହ ଧରି, ସେ ହନୁମାନଙ୍କୁ ଆକାଶରେ ଅଟକାଇ, କହିଲେ: "ହେ ବାନରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଦେବତାମାନେ ମୋତେ ତୁମର ଭକ୍ଷ୍ୟ ଭାବେ ନିଯୁକ୍ତ କରିଛନ୍ତି; ମୁଁ ତୁମକୁ ଭକ୍ଷିବି—ମୋ ମୁଁହରେ ପ୍ରବେଶ କର।" "ଏହି ଦ୍ରୁତତାର ଆଶୀର୍ବାଦ ମୋତେ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଦେଇଥିଲେ।" ସୁରସା ତାଙ୍କ ବିଶାଳ ମୁଁହ ଖୋଲି, ବାୟୁପୁତ୍ର ହନୁମାନଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଦଢ଼ି ରହିଲେ । ସୁରସାଙ୍କ ଏହି ଉପଦେଶ ପାଇଁ, ହନୁମାନ ହସୁଥିବା ମୁଁହରେ କହିଲେ: "ଦଶରଥପୁତ୍ର ରାମ ତାଙ୍କ ଭାଇ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ପତ୍ନୀ ସୀତା ସହିତ ଦଣ୍ଡକ ଅରଣ୍ୟକୁ ଗଲେ ।" "ଅନ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟରେ ବ୍ୟସ୍ତ ଓ ଦାନବମାନେ ସହିତ ଶତ୍ରୁତାରେ ବନ୍ଧା, ତାଙ୍କ ଦୀପ୍ତିମୟ ପତ୍ନୀ ସୀତାକୁ ରାବଣ ହରଣ କରିଥିଲେ ।" "ରାମଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ, ମୁଁ ତାଙ୍କ ପାଖରେ ଦୂତ ଭାବେ ଯାଉଛି; ତୁମେ ଏହି ଜଳରେ ରହି ରାମଙ୍କୁ ସାହାଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ।" "ଅନ୍ୟଥା, ମଇଥିଳୀ ଓ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାମକୁ ଦେଖି, ମୁଁ ତୁମର ମୁଁହକୁ ଫେରିବି; ଏହି କଥାକୁ ସତ୍ୟ ଭାବେ ଦେଉଛି।" ହନୁମାନଙ୍କ ଏହି ଉପଦେଶ ପାଇଁ, ରୂପ ବଦଳାଇବାର ଶକ୍ତି ଥିବା ସୁରସା କହିଲେ: "କେହି ମୋତେ ଅତିକ୍ରମ କରିପାରିବେ ନାହିଁ; ଏହି ଆଶୀର୍ବାଦ ମୋତେ ଦିଆଯାଇଛି।" ଏହିପରି, ସୁରସା ହନୁମାନଙ୍କ ଶକ୍ତି ପରୀକ୍ଷା କରିବାକୁ ଚାହି, କହିଲେ: "ଆଜି ମୋ ମୁଁହରେ ପ୍ରବେଶ କର, ନହିଁଲେ ଆଗକୁ ଯିବା ଅସମ୍ଭବ; ଏହି ଦ୍ରୁତତା ଆଶୀର୍ବାଦ ମୋତେ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଦେଇଥିଲେ।" ସୁରସା ତାଙ୍କ ବିଶାଳ ମୁଁହ ଖୋଲି, ବାୟୁପୁତ୍ର ହନୁମାନଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଦଢ଼ି ରହିଲେ । ଏହି ସମୟରେ, ହନୁମାନ ରୂଷ୍ଟ ହେଇ, କହିଲେ: "ତୁମର ମୁଁହ ଏପରି କର, ଯେଉଁଥିରେ ମୁଁ ଭିତରେ ପ୍ରବେଶ କରିପାରିବି!" ଏହିପରି କହି, ହନୁମାନ ଦଶ ଯୋଜନା ଲମ୍ବ ହେଲେ । ହନୁମାନ ଦଶ ଯୋଜନା ଚଉଡ଼ ହେଲେ; ଏହି ରୂପ ଦେଖି, ସୁରସା ତାଙ୍କ ମୁଁହକୁ କିଶୋର ଯୋଜନା ଚଉଡ଼ କଲେ । ତାପରେ, ରୂଷ୍ଟ ହନୁମାନ ତିରିଶ ଯୋଜନା ଲମ୍ବ ହେଲେ; ସୁରସା ଚାଳିଶ ଯୋଜନା ମୁଁହ ଖୋଲିଲେ । ହନୁମାନ ପଚାଶ ଯୋଜନା ଲମ୍ବ ହେଲେ, ସୁରସା ଷଠି ଯୋଜନା ମୁଁହ ଖୋଲିଲେ । ଏହିପରି, ହନୁମାନ ସତରି ଯୋଜନା ଲମ୍ବ ହେଲେ, ସୁରସା ଅଠିଅଠି ଯୋଜନା ମୁଁହ ଖୋଲିଲେ । ହନୁମାନ ନବେଁ ଯୋଜନା ଲମ୍ବ ହେଲେ, ସୁରସା ଏକ ଶତ ଯୋଜନା ମୁଁହ ଖୋଲିଲେ । ଏତେ ବଡ଼ ମୁଁହ, ଦୀଘଳ ଜିଭ, ନରକ ପରି ଭୟଙ୍କର ମୁଁହ ଦେଖି, ଚତୁର୍ ବାୟୁପୁତ୍ର ଚିନ୍ତା କଲେ । ତାପରେ, ହନୁମାନ ଏକ ବର୍ଷା ମେଘ ପରି ଦେହକୁ ସଂକୁଚିତ କରି, ଏକ ଅଂଗୁଠି ପରି ଛୋଟ ହେଲେ । ସେ ଏହି ମୁଁହକୁ ଧୀରେ ଆସି, ଭିତରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ପୁନଃ ବାହାରି ଆକାଶରେ ଦଢ଼ି, କହିଲେ: "ମୁଁ ତୁମ ମୁଁହରେ ପ୍ରବେଶ କରିଛି, ହେ ଦକ୍ଷକନ୍ୟା; ମୋର ନମସ୍କାର ଗ୍ରହଣ କର। ଏବେ ମୁଁ ବାଇଦେହୀ ଅଛିଥିବା ଠାକୁଁ ଯିବି; ତୁମ ଆଶୀର୍ବାଦ ସତ୍ୟ ରହିଲା।" ହନୁମାନ ମୁଁହରୁ ବାହାରିବାକୁ ଦେଖି, ରାହୁଙ୍କ ଜିଭରୁ ଚନ୍ଦ୍ରମା ପରି, ସୁରସା ଦେବୀ ନିଜ ରୂପରେ ହନୁମାନଙ୍କୁ କହିଲେ: "ଯାଉ, ହେ ବାନରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଶାନ୍ତ ଭାବରେ, ଇଛାମତେ ତୁମ କାମ ସଫଳ କର। ମହାତ୍ମା ରାଘବଙ୍କ ପାଖକୁ ବାଇଦେହୀକୁ ଉନ୍ମୋଚନ କର।" ଏହିପରି ହନୁମାନଙ୍କ ଦୂତି ଓ ପ୍ରତିଭା ଦେବତାମାନେ, ପର୍ବତ, ସମୁଦ୍ର ଓ ସୁରସା ମାଧ୍ୟମରେ ପ୍ରଶଂସିତ ହେଲା ।