ଓ କକୁତ୍ସ୍ଥ, ଯେଉଁମାନେ କାର୍ତିକେୟଙ୍କୁ ଭକ୍ତିପୂର୍ବକ ଉପାସନା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ପୁତ୍ର ଏବଂ ପୌତ୍ରର ଆଶୀର୍ବାଦ ମିଳି ଶ୍କନ୍ଦଙ୍କର ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବେ। ଏହିପରେ, ବାଲକାଣ୍ଡର ସତ୍ତିସ ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା। ଏବେ ଅଠତିସ ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ରାମଙ୍କୁ ମଧୁର ଶବ୍ଦରେ ଏହି କଥା କହି ଆଉ ଏକ ନୂତନ କଥା ଆରମ୍ଭ କଲେ। ସେ କହିଲେ, "ଓ ରାମ, ଏକ ସମୟରେ ଅୟୋଧ୍ୟାରେ ସଗର ନାମକ ଏକ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାଜା ଥିଲେ। ସେ ପୁତ୍ର ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆଶା କରୁଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ସେ ପୁତ୍ରହୀନ ଥିଲେ।" "ସଗରଙ୍କ ପ୍ରଥମ ପତ୍ନୀ କେଶିନୀ, ଯିଁ ଭିଦର୍ଭ ରାଜାଙ୍କର କନ୍ୟା ଏବଂ ସତ୍ୟବାଦି ଥିଲେ। ଦ୍ୱିତୀୟ ପତ୍ନୀ ସୁମତି, ଯିଁ ସୁପର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ଭଉଣୀ ଏବଂ ଅରିଷ୍ଟନେମିଙ୍କ କନ୍ୟା।" "ଏହି ଦୁଇ ପତ୍ନୀ ସହିତ ସଗର ମହାରାଜ ଭୃଗୁପ୍ରସ୍ରବଣ ଶିଖରରେ, ହିମବତ୍ ପର୍ବତରେ ଉପବାସ ଏବଂ ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ। ଏକ ଶତାବ୍ଦୀ ପରେ, ତପସ୍ୟାରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ମହାର୍ଷି ଭୃଗୁ ସଗରଙ୍କୁ ଏକ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଲେ।" "ସେ କହିଲେ, ‘ଓ ନିର୍ମଳ ମନ୍, ତୁମେ ଉତ୍ତମ ପୁତ୍ର ପାଇବେ ଏବଂ ତୁମର ଖ୍ୟାତି ଅତି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହେବ। ତୁମର ଏକ ପତ୍ନୀ ଏକ ପୁତ୍ର ପ୍ରସବ କରିବେ, ତୁମର ଦ୍ୱିତୀୟ ପତ୍ନୀ ସାଠି ହଜାର ପୁତ୍ର ପ୍ରସବ କରିବେ।'" "ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମୁନିଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରି, ଦୁଇ ରାଣୀ ହାତ ଜୋଡି ଅତି ଆନନ୍ଦରେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, ‘ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣ, କେଉଁ ଜଣେ ଏକ ପୁତ୍ର ପାଇବେ ଏବଂ କେଉଁ ଜଣେ ବହୁତ ପୁତ୍ର ପାଇବେ? ଆମେ ଏହି କଥା ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ।'" "ଏହି ପ୍ରଶ୍ନକୁ ଶୁଣି, ଭୃଗୁ ମୁନି କହିଲେ, ‘ଏହା ତୁମେ ଯେଉଁ ଭାବେ ଚାହୁଁଛ, ସେଉଁଠି ହେଉ। ଏକ ଜଣେ ଏକ ପୁତ୍ର ପାଇବେ, ଅନ୍ୟ ଜଣେ ବହୁତ ପୁତ୍ର ପାଇବେ।'" "ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବାଣୀ ଶୁଣି, କେଶିନୀ ରାଜାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଏକ ପୁତ୍ର ପାଇବା ଇଚ୍ଛା କଲେ। ସୁମତି, ସୁପର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ଭଉଣୀ, ସାଠି ହଜାର ପୁତ୍ର ପାଇବା ଆଶୀର୍ବାଦ ଚାହିଲେ।" "ମୁନିଙ୍କୁ ପରିକ୍ରମା କରି ଶିର ନମାଇ, ସଗର ଏବଂ ତାଙ୍କ ଦୁଇ ପତ୍ନୀ ନିଜ ନଗରକୁ ଫେରିଗଲେ।" "କିଛି ସମୟ ପରେ, କେଶିନୀ ସଗରଙ୍କୁ ପ୍ରଥମ ପୁତ୍ର ଦେଲେ, ଯାହାକୁ ଅସମଞ୍ଜ ନାମ ଦିଆଯାଇଥିଲା।" "ସୁମତି, ଓ ରାଘବ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏକ ଲାଉ ଆକୃତିର ଗର୍ଭ ପ୍ରସବ କଲେ, ଯାହାକୁ ଭାଗି ଦେଖିଲେ, ଏଠାରୁ ସାଠି ହଜାର ପୁତ୍ର ପ୍ରସବ ହେଲେ।" "ସେମାନେ ଦୁଧ ଭରା ଘଡ଼ିରେ ମାନ୍ଦାପାଳି ହେଲେ ଏବଂ ସମୟ ଅନୁସାରେ ସମସ୍ତେ ଯୁବକ ହେଲେ।" "ଏଭଳି ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପରେ, ସଗରଙ୍କ ସାଠି ହଜାର ପୁତ୍ର ହେଲେ, ସମସ୍ତେ ଶୋଭା ଏବଂ ଯୁବତ୍ୱରେ ଉତ୍ତମ।" "ଏହି ଅସମଞ୍ଜ, ସଗରଙ୍କ ପ୍ରଥମ ପୁତ୍ର, ଶିଶୁମାନେକୁ ନେଇ ସରୟୂ ନଦୀରେ ଫେଙ୍ଗିଦେଇଥିଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ଡୁବିବା ଦେଖି ହସୁଥିଲେ। ସେ ଏହି ପାପ କାର୍ଯ୍ୟ କରି ସଜ୍ଜନମାନେକୁ ବାଧା ଦେଉଥିଲେ।" "ନାଗରିକମାନେ ନିମନ୍ତେ କ୍ଷତିକାରକ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିବା ଦ୍ୱାରା, ସେ ନଗରରୁ ପିତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିଷ୍କାସିତ ହେଲେ। ଅସମଞ୍ଜଙ୍କ ପୁତ୍ର ଅଂଶୁମାନ ନାମକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିଲେ।" "ସେ ସମସ୍ତଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଗୃହୀତ ହେଲେ ଏବଂ ସମସ୍ତଙ୍କ ସହ ମୂଦୁ ଭାଷା କହୁଥିଲେ, ସମୟ ପରେ ତାଙ୍କର ବିବେକ ଜାଗୃତ ହେଲା।" "ସଗର ଏବଂ ତାଙ୍କ ଶିକ୍ଷକମାନେ ବେଦୀୟ ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ତୟାରି କରିବାକୁ ନିଷ୍ଠା କଲେ।" ଏବେ ଉନଚାଳିଶ ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ଉପଖ୍ୟାନ ଶୁଣି, ରାମ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ, ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, "ମୁଁ ଚାହୁଁଛି ଏହି କଥା ସବୁ ଏକାଏକି ଶୁଣିବାକୁ, କିପରି ମୋ ପୂର୍ବଜ ସଗର ଯଜ୍ଞ ସଫଳ କଲେ?" ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଉତ୍ସାହରେ ହସି, କକୁତ୍ସ୍ଥଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଓ ରାମ, ମହାତ୍ମା ସଗରଙ୍କ କଥା ଏହିପରି ଏକାଏକି ଶୁଣ। ତାଙ୍କର ଶ୍ବଶୁର ହିମବତ୍ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଥିଲେ।" "ସେମାନେ ବିନ୍ଧ୍ୟ ପର୍ବତକୁ ପହଞ୍ଚି, ପରସ୍ପରେ ଦୃଷ୍ଟି ବଦଳ କଲେ। ଏଠି, ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମନ୍, ଯଜ୍ଞ ଆରମ୍ଭ ହେଲା।" "ଏହି ସ୍ଥାନ ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ବହୁତ ପୂଜ୍ୟ। ଏଠି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଧନୁର୍ବିଦ୍ ଅଂଶୁମାନ ସଗରଙ୍କ ଆଜ୍ଞାନୁସାରେ ଯଜ୍ଞ ଘୋଡ଼ାକୁ ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ।" "ଏହି ଯଜ୍ଞର ଅବସରରେ, ଇନ୍ଦ୍ର ଏକ ରାକ୍ଷସୀର ରୂପ ଧରି, ଯଜ୍ଞ ଘୋଡ଼ାକୁ ଚୋରି କରି ନେଇଗଲେ।" "ଯେତେବେଳେ ଏହି ଉତ୍ତମ ଘୋଡ଼ା ନେଇଯାଯିବାକୁ ଲାଗିଲା, ସମସ୍ତ ପୁରୋହିତ ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ, ‘ଏହି ଯଜ୍ଞ ଘୋଡ଼ା ତ୍ୱରିତ ଭାବେ ଯଜ୍ଞ ସମୟରେ ନେଇଯାଯିଛି।’" "‘ଓ କକୁତ୍ସ୍ଥ, ଚୋରକୁ ମାରି ଘୋଡ଼ାକୁ ଫେରାଇ ଆଣ; ନହେଲେ ଯଜ୍ଞରେ ଦୋଷ ଆସିବ ଏବଂ ଆମେ ଦୁଃଖ ପାଇବାକୁ ପଡ଼ିବ।’" "‘ଏହିପରି କର, ଓ ରାଜା, ଯେଉଁଠି ଯଜ୍ଞ ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ରହିଯିବ ନାହିଁ।’" "ପୁରୋହିତଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ସଗର ତାଙ୍କ ସାଠି ହଜାର ପୁତ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ, ‘ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷମାନେ, ମୁଁ ଦେଖୁନି କିଛି ଉପାୟ, ତେଣୁ ତମେ ରାକ୍ଷସମାନେକୁ ଖୋଜିବାକୁ ଯାଅ।