ମହାବଳୀ ମହେନ୍ଦ୍ର ପର୍ବତରେ, ମହାବଳୀ ମହେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସମାନ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ବାନର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହନୁମାନ୍ ଚାରିପାଖ ଘୁରିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ସେଠାରେ ତାଙ୍କର ପଦଦ୍ବାରା ଚାପ ପଡ଼ିବାରେ, ଏଇ ବିଶାଳ ଶିଳାପର୍ବତ ସିଂହମାନେ ଆକ୍ରମଣ କଲା ପରି ଗର୍ଜନ କରିବାକୁ ଲାଗିଲା, ମଦୋନ୍ମତ ହାତୀ ପରି ତାଳ ଦେଉଥିଲା। ଶିଳା ଚୁଡ଼ା ଭଙ୍ଗ ହେଇଗଲା, ପର୍ବତ ଉପରୁ ଝରଣା ଝରିଲା, ମୃଗ ଓ ହାତୀମାନେ ଭୟରେ ଦୌଡ଼ିଗଲେ, ବଡ଼ ଗଛମାନେ ହଲିଗଲା। ଗନ୍ଧର୍ବ ଦମ୍ପତିମାନେ, ମଦପାନରେ ମତ୍ତ, ତାଙ୍କ ସହ ସହ ଚିଡ଼ିଆମାନେ ଉଡ଼ିଗଲେ, ଏବଂ ଭିଦ୍ୟାଧରମାନେ ମଧ୍ୟ ଉଡ଼ିଯିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ସେଇ ପର୍ବତର ବିସ୍ତୃତ ମାଟିଅଞ୍ଚଳ ଖାଲି ହେଇଗଲା, ବଡ଼ ସାପମାନେ ଲୁଚିଗଲେ, ପର୍ବତ ଚୁଡ଼ା ଓ ଶିଳା ଉଦ୍ଧୃତ ହେଇଯିବାରେ, ଅଧା ଉପରକୁ ବାହାରିଥିବା ସାପମାନେ ଶ୍ୱାସ ଛାଡ଼ୁଥିଲେ, ଏହିପରି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖିଲେ ପର୍ବତ ଝଣ୍ଡାରେ ଶୋଭିତ ହେବା ପରି ଲାଗିଲା। ଭୟଭୀତ ଓ ଉତ୍ତେଜିତ ଋଷିମୁନିମାନେ ପର୍ବତ ଛାଡ଼ି ଚାଲିଗଲେ, ଶିଳା ଚୁଡ଼ା ଭାଙ୍ଗିପଡ଼ିଲା, ପର୍ବତ ବନ୍ୟ ପ୍ରାନ୍ତରେ ଏକାକୀ ଯାତ୍ରୀ ପରି ବିଲୀନ ହେଇଗଲା। ତାହାପରେ ସେ ଦ୍ରୁତ ଚିତ୍ତ ଓ ମହାବଳୀ ବୀର ବାନର ହନୁମାନ୍, ଶତ୍ରୁବଳ ନାଶକ, ମନକୁ ଏକାଗ୍ର କରି, ଲଙ୍କାକୁ ଚିନ୍ତାରେ ଯିବାକୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ। ଏହିପରି ମହାତ୍ମା ବାନରଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟରେ, ଶ୍ରୀମଦ୍ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ସୁନ୍ଦର କାଣ୍ଡର ପ୍ରଥମ ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। ଅତି ଦୁର୍ଲଭ ଓ ଅଦ୍ୱିତୀୟ କାର୍ଯ୍ୟ ସାଧନ କରିବା ଇଚ୍ଛାରେ, ବାନର ହନୁମାନ୍ ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଓ ଗଳା ଉଠାଇ ଗୋ-ସ୍ୱାମୀ ପରି ପ୍ରକାଶିତ ହେଲେ। ସେ ତାପରେ ସବୁଜ ଘାସର ମାଟିରେ ଆରାମରେ ଘୁରୁଥିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ମଣିର ପ୍ରଭା ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ଥିଲା, ଏବଂ କେତେକ ଅଞ୍ଚଳ ଜଳର ଦେଶ ପରି ଲାଗୁଥିଲା। ସେ ଚିଡ଼ିଆମାନେ ଭୟଭୀତ କଲେ, ଗଛମାନେ ତାଙ୍କ ଛାତିରେ ଭାଙ୍ଗିଲେ, ଅନେକ ପଶୁମାନେ ତଳେ ପଡ଼ିଗଲେ, ଏହି ବୁଦ୍ଧିମାନ ବୀର ସିଂହ ପରି ଚଳିଲେ। ସେଠାରେ ନୀଳ, ଲାଲ, ମଞ୍ଜିଷ୍ଠା ଓ ପଦ୍ମର ରଙ୍ଗର ଶୁଦ୍ଧ ଖଣିଜରେ ଶୋଭିତ, ଧଳା ଓ କଳା ରଙ୍ଗର, ସ୍ୱାଭାବିକ ଓ ନିର୍ମଳ ଶିଳାରେ ଅଳଙ୍କୃତ ହେଉଥିଲା। ଏହି ପର୍ବତ ସଦା ଯକ୍ଷ, କିନ୍ନର, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଦେବସଦୃଶ ଏବଂ ନାଗମାନେ ସହ ବିଭିନ୍ନ ରୂପଧାରୀମାନେ ବାସ କରୁଥିଲେ। ସେଠାରେ, ସେଇ ପର୍ବତ ତଳରେ, ମହାନାଗମାନେ ଘେରିଥିବା ସ୍ଥାନରେ, ବନର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହନୁମାନ୍ ଏକ ଜଳାଶୟରେ ନାଗ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ତାପରେ ହନୁମାନ୍ ନମ୍ରତାର ସହିତ ହାତ ଯୋଡ଼ି ଦୈତ୍ୟ, ଇନ୍ଦ୍ର, ବାୟୁ, ସ୍ୱୟଂଭୂ ଓ ପଞ୍ଚ ଭୂତଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ, ଏବଂ ମନକୁ ବିଦାୟ ଦେଇଲେ। ସେ ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି, ବାୟୁ ଓ ସ୍ୱୟଂଭୂଙ୍କୁ ହାତ ଯୋଡ଼ି, ଏବେ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ଯିବାକୁ ସଜାଗ ହେଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବାନରମାନେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଲଙ୍କା ଯାତ୍ରା ପାଇଁ ଦୃଢ଼ ସଙ୍କଳ୍ପ କରି, ରାମଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ସେ ସମୁଦ୍ର ଉତ୍ତାଳ ହେବା ବେଳେ ଯେପରି ଦେଖାଯାଏ, ସେପରି ଦେହକୁ ବଡ଼ କଲେ। ତାଙ୍କର ଅପାର ଦେହ, ସମୁଦ୍ରକୁ ଏକ ଲାଫରେ ଚାରିବା ଇଚ୍ଛାରେ, ତାଙ୍କ ହାତ ଓ ପାଦରେ ପର୍ବତକୁ ଚାପିଲେ। ଏହି ଚାପରେ ପର୍ବତ ତୁରନ୍ତ କମ୍ପିଗଲା, ଫୁଲ ଫୁଟିଥିବା ଗଛମାନେ ତାଳି ହେଲେ ଓ ତାଙ୍କର ଫୁଲ ଝଡ଼ିପଡ଼ିଲା। ସବୁ ଦିଗରୁ ଗଛର ଫୁଲ ଝଡ଼ି ଥିଲା, ସେଇ ପର୍ବତ ସମଗ୍ର ଫୁଲରେ ଢାକିଯାଇଥିବା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ତାଙ୍କର ଅପାର ଶକ୍ତିରେ ପର୍ବତରୁ ପାଣି ବହିଲା, ମଦୋନ୍ମତ ହାତୀ ପରି ଲାଗୁଥିଲା। ହନୁମାନଙ୍କର ଚାପରେ ମହେନ୍ଦ୍ର ପର୍ବତରୁ ସୁନା, ମସୀ ଓ ଚାଁଦିର ଝରଣା ବାହାରିଲା। ପର୍ବତ ବଡ଼ ଶିଳା ଖଣ୍ଡ ଛାଡ଼ୁଥିଲା, ଏବଂ ମଧ୍ୟରେ ଅଗ୍ନିର ପ୍ରଭା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ପର୍ବତର ଗୁହାରେ ଲୁଚିଥିବା ପ୍ରାଣୀମାନେ ବିଚିତ୍ର ଧ୍ୱନିରେ ଚିତ୍କାର କରୁଥିଲେ। ଏହି ମହା ଶବ୍ଦ ଏବଂ ଉତ୍ତେଜନା ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀ, ଦିଗ ଓ ଉଦ୍ୟାନକୁ ପୂରିଗଲା। ବିଶାଳ ମୁଣ୍ଡ ବିଶିଷ୍ଟ ସ୍ୱସ୍ତିକ ଚିହ୍ନ ଥିବା ନାଗମାନେ ଭୟଙ୍କର ଅଗ୍ନି ଉଗଳିଲେ, ଶିଳାକୁ ଦାନ୍ତରେ କାମଡ଼ିଲେ। ସେଇ ଦୁଷ୍ଟ ନାଗମାନେ କାମଡ଼ିଥିବା ଶିଳା ଅଗ୍ନିରେ ଜ୍ୱଳି ହଜାର ଖଣ୍ଡରେ ଭାଙ୍ଗିଗଲା। ସେଇ ପର୍ବତରେ ଯେଉଁ ଔଷଧି ଉଗିଥିଲା, ତାହା ନାଗମାନେ ଛାଡ଼ୁଥିବା ବିଷକୁ ଦମନ କରିପାରିଲା ନାହିଁ। ଏହା ଦେଖି ତାପସମାନେ ଚିନ୍ତା କଲେ, "ଏହି ପର୍ବତ କିଛି ଦିବ୍ୟ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଭାଙ୍ଗୁଛି," ଏବଂ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହିତ ଭୟରେ ଦୌଡ଼ିଗଲେ। ତାଙ୍କର ପାନସ୍ଥଳୀରେ ସୁନାର ବାତିଲି ମଦ ଓ ମୂଲ୍ୟବାନ ପାତ୍ର, ସୁନାର ଗୋବ୍ଲେଟ ଛାଡ଼ିଦେଲେ। ବିଭିନ୍ନ ପକାଳ ଓ ଖାଦ୍ୟ, ଭିନ୍ନ ମାଂସ, ବୃଷ ଚର୍ମ ଓ ସୁନାର ମୁଣ୍ଡି ଥିବା ତଳୱାର ଛାଡ଼ିଦେଲେ। ସେମାନେ ଅଳଙ୍କୃତ ମାଳା, ମଦୋନ୍ମତ ଦୃଷ୍ଟି, ଲାଲ ମାଳା ଓ ଚନ୍ଦନ ଲେପିଥିବା, ଲାଲ ଓ ପଦ୍ମସଦୃଶ ଚକ୍ଷୁ, ଆକାଶକୁ ଉଡ଼ିଗଲେ। ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ଗଳାର ମାଳା, ପାଦର ନୁପୁର, ବାହୁର କଙ୍ଗନ ଓ ଅଳଙ୍କାର ପିନ୍ଧି, ପ୍ରେମିକଙ୍କ ସହ ଆକାଶରେ ଅବାକ୍ ଓ ହସୁଥିଲେ। ବିଦ୍ୟାଧର ମହାମୁନିମାନେ ତାଙ୍କ ଶକ୍ତି ଦେଖାଇ, ଆକାଶରେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ ପର୍ବତକୁ ଦେଖୁଥିଲେ। ତାପରେ ସେମାନେ ଶୁଣିଲେ, ପବିତ୍ର ମନ ଥିବା ଋଷିମାନେ, ଚାରଣ ଓ ସିଦ୍ଧମାନେ ଆକାଶରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଅବସ୍ଥାରେ କହୁଛନ୍ତି— "ଏହି ବାୟୁପୁତ୍ର ହନୁମାନ୍, ପର୍ବତ ପରି ଦେଖାଯାଉଛନ୍ତି, ଅଦ୍ଭୁତ ଗତିରେ ସମୁଦ୍ର, ଅର୍ଥାତ୍ ବରୁଣର ନିବାସ, ଚାରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଛନ୍ତି। ରାମ ଓ ବାନରମାନେ ପାଇଁ ଏହି ଦୁର୍ଲଭ କାର୍ଯ୍ୟ ସାଧନ କରିବାକୁ, ସେ ସମୁଦ୍ର ପାର ହେବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି।" ଏହି ବିଦ୍ୟାଧର ଓ ତାପସମାନଙ୍କ ଉକ୍ତି ଶୁଣି, ସେମାନେ ଅପାର ଦେହ ଥିବା ବାନର ମୁଖ୍ୟଙ୍କୁ ପର୍ବତ ଉପରେ ଦେଖିଲେ। ସେ ତାଙ୍କର କେଶ ଉଠାଇଲେ, ଅଗ୍ନି ପରି କମ୍ପିଲେ, ଏବଂ ବଜ୍ରଘୋଷ ପରି ମହା ଗର୍ଜନ କଲେ।