ଏକ ସମୟର କଥା, ଅଞ୍ଜନା ନାମକ ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁନ୍ଦରୀ ନାରୀ, ଅଦ୍ଭୁତ ମାଳା ଓ ଭୂଷଣ ଧାରଣ କରି, କେବେ କେବେ ନୂତନ ଶୂଭ୍ର ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ପାହାଡ଼ର ଶିଖର ଉପରେ ଘୁରିଘୁରି ଚାଲୁଥିଲେ । ସେ ଏକ ମେଘପୁଞ୍ଜ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ । ସେଠାରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଅଞ୍ଜନାଙ୍କର ସୁନ୍ଦର ହଳଦିଆ ବସ୍ତ୍ର, ଯାହା ଲାଲ ରଙ୍ଗର ଚିହ୍ନ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ଥିଲା, ପବନର ମୃଦୁ ସ୍ପର୍ଶରେ ଉଡ଼ିଯିବାକୁ ଲାଗିଲା । ସେହି ସମୟରେ, ପବନ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ—ତାଙ୍କର ଶୁଭ୍ର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଜଂଘା, ପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ଆକର୍ଷକ ସ୍ଥନ, ଏବଂ ଅତି ସୁନ୍ଦର ମୁହଁ । ତାଙ୍କର ବିସ୍ତୃତ କଟି, ସ୍ଲିମ୍ ନଭି, ଏବଂ ନିଖୁତ ଅଙ୍ଗ ଅଙ୍ଗ ଦେଖି, ପବନ ମହା ଆକୃଷ୍ଟ ହେଇଗଲେ । ତାଙ୍କର ମନ ଆସକ୍ତିରେ ଭରିଯିବାରୁ, ସେ ଅଞ୍ଜନାଙ୍କ ନିର୍ଦୋଷ ଦେହକୁ ଦୀର୍ଘ ବାହୁଦ୍ୱାରା ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ । ଏଠିଏ ଅଞ୍ଜନା ଭୟଭୀତ ହେଇ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ—"କିଏ ଏହି ଏକପତ୍ନୀ ଧର୍ମକୁ ଭଙ୍ଗ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛି?" ତାଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ପବନଦେବ କହିଲେ—"ମୁଁ ତୁମକୁ କିଛି କ୍ଷତି କରିନାହିଁ, ଶୁଭ୍ର କଟିବତୀ, ତୁମ ମନରେ କିଛି ଭୟ ନ ରଖ।" "ମୁଁ ମନରେ ମାତ୍ର ତୁମକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରିଛି, ମହିଳେ; ତୁମର ପୁଅ ଅପାର ଶକ୍ତି ଓ ବୁଦ୍ଧିର ଧାରୀ ହେବେ। ସେ ଅତି ଉତ୍ସାହୀ, ଅପାର ତେଜସ୍ୱୀ, ବଳବାନ୍ ଓ ପ୍ରତାପୀ ହେବେ; ଲାଫ ଓ ଉଡ଼ାରେ ସେ ମୋ ସମାନ ହେବେ।" ଏପରି ଶୁଣି, ତୁମର ମାଆ ଅତି ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ, ବାନରମଧ୍ୟରେ ବଳଶାଳୀ ଏହି ପୁଅଙ୍କୁ ଗୁହାରେ ପ୍ରସବ କଲେ। ପରେ, ଏକ ଦିନ, ଅତି ସାନା ହେବାବେଳେ, ତୁମେ ମହାବନରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ଦେଖି, ତାକୁ ଫଳ ବୋଲି ଭାବି, ଆକାଶକୁ ଲାଫ ମାରି ଧରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ। ତୁମେ ତୀବ୍ର ଶକ୍ତିରେ ତିନି ଶତ ଯୋଜନା ଦୂର ଯାଇଲେ, କିନ୍ତୁ କେବେ ଉଦାସ ହେଲେ ନାହିଁ। ଏପରି ତୁମେ ଆକାଶ ଛୁଇଁବାକୁ ଯିବାବେଳେ, ଇନ୍ଦ୍ର କ୍ରୁଧ୍ଧ ହୋଇ, ତାଙ୍କର ବଜ୍ର ତୁମେ ଉପରେ ନିକ୍ଷେପ କଲେ। ଏହି ଆଘାତରେ ପାହାଡ଼ ଶିଖର ଉପରେ ତୁମର ବାମ ମଣ୍ଡି ଭାଙ୍ଗିଗଲା; ଏହିଥିରୁ ତୁମେ "ହନୁମାନ" ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ। ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ପବନଦେବ ଖୁବ୍ ରୁଷ୍ଟ ହେଲେ ଓ ତିନି ଲୋକରେ ବାତାସ ଚାଲିବା ବନ୍ଦ ହେଲା। ତିନି ଲୋକ ଅସ୍ଥିର ହେଇଗଲା, ସମସ୍ତ ଦେବତା ଭୟଭୀତ ହୋଇ, ପବନଦେବଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ କରିବା ପାଇଁ ଆଗେଲେ। ପବନ ଶାନ୍ତ ହେଲେ, ବ୍ରହ୍ମା ତୁମକୁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଲେ—"ଯୁଦ୍ଧରେ କୌଣସି ଅସ୍ତ୍ର ତୁମକୁ ମାରିପାରିବେ ନାହିଁ।" ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ର ତୁମେ ବଜ୍ର ଆଘାତରେ ଅକ୍ଷତ ଦେଖି, ଖୁସି ହେଇ ଏହି ଅନୁଗ୍ରହ କଲେ—"ତୁମର ମୃତ୍ୟୁ ତୁମର ଇଚ୍ଛାରେ ହେବ।" ତୁମେ କେସରୀଙ୍କ ପୁଅ, ଭୟଙ୍କର ପ୍ରତାପଶାଳୀ, ପବନଦେବଙ୍କ ସତ୍ୟପୁତ୍ର ଓ ତାଙ୍କ ସମାନ ତେଜସ୍ୱୀ ଓ ଲାଫରେ ଅଦ୍ୱିତୀୟ। ଆଜି ଆମେ ବୃଦ୍ଧ ହୋଇଯାଇଛୁ, କିନ୍ତୁ ତୁମେ ଏଠାରେ ଆମ ସହିତ ଅଛ, ଦକ୍ଷତା ଓ ପ୍ରତାପରେ ଅନ୍ୟ ବାନର ରାଜା ସମାନ। "ମୁଁ ତିନି ପଦକ୍ରମରେ ପୃଥିବୀକୁ ଏକୋଇଶ ଥର ପରିଭ୍ରମଣ କରିଥିଲି, ପାହାଡ଼, ବନ ଓ ଉଦ୍ୟାନ ସହିତ।" ଦେବତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ଆମେ ଔଷଧ ଆଣି ଅମୃତ ମଥନ କରିଥିଲୁ, ତାହାରେ ଆମେ ମହାଶକ୍ତି ଲାଭ କରିଥିଲୁ। "କିନ୍ତୁ ଏବେ ଆମେ ବୃଦ୍ଧ, ପ୍ରତାପ କ୍ଷୀଣ; ଏହି ସମୟରେ ତୁମେ ସମସ୍ତ ଗୁଣରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆମର ଆଶା।" "ଏବେ ତୁମର ଶକ୍ତି ପ୍ରଦର୍ଶନ କର, ତୁମେ ଲାଫରେ ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଥମ। ସମସ୍ତ ବାନର ଦଳ ତୁମର ପ୍ରତାପ ଦେଖିବାକୁ ଚାହେ। ଉଠ, ବାନରମଧ୍ୟର ବ୍ୟାଘ୍ର, ଏହି ବିଶାଳ ସାଗର ଉପରେ ଲାଫ ମାର; କାରଣ ହନୁମାନ, ତୁମର ପଥ ସମସ୍ତ ଜୀବରୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ।" "ସମସ୍ତ ବାନର ଉଦାସ, ହନୁମାନ, କାହିଁକି ତୁମେ ଦ୍ୱିଧା କରୁଛ? ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ତିନି ପଦକ୍ରମ ପରି, ତୁମେ ତୀବ୍ର ଗତିରେ ପଦକ୍ରମ କର।" ବାନରମୁଖ୍ୟଙ୍କ ଉତ୍ସାହ ଦେଇବାରେ, ପବନପୁତ୍ର ହନୁମାନ ନିଜ ଗତିରେ ନିଶ୍ଚିତ ହୋଇ, ସମସ୍ତ ବାନରବୀରମାନେ ଖୁସି ହେଲେ; ହନୁମାନ ଅପାର ରୂପ ଧାରଣ କଲେ। ଏବେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ସେ ଶତ ଯୋଜନା ପାରି ଯିବାକୁ ତୟାରି ହେଉଥିବା ଦେଖି, ସମସ୍ତ ବାନର ସାଥୀ ଦୁଃଖ ଛାଡ଼ି ଆନନ୍ଦେ ଉଲ୍ଲାସ କଲେ ଓ ହନୁମାନଙ୍କର ପ୍ରଶଂସା କରିଲେ। ସମସ୍ତ ଆନନ୍ଦିତ ଓ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଚକିତ ହୋଇ, ତିନି ପଦକ୍ରମ କରିଥିବା ତାଙ୍କୁ ଚାରିପଟେ ଦୃଷ୍ଟି ଦେଇ ଦେଖିଲେ, ଏକ ନୃସିଂହ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଦର୍ଶନ ପରି। ସମସ୍ତଙ୍କର ପ୍ରଶଂସା ଶୁଣି, ଶକ୍ତିରେ ଅପାର, ହନୁମାନ ତାଙ୍କର ପୁଛ ଚଢ଼ାଇ ଖୁସିରେ ଶକ୍ତି ଆହରଣ କଲେ। ବୃଦ୍ଧ ବାନରମୁଖ୍ୟମାନେ ପ୍ରଶଂସା କରୁଥିବାବେଳେ, ତାଙ୍କ ତେଜ ଅତିଶୟ ହେଲା। ଏକ ପାହାଡ଼ ଗୁହାରେ ସିଂହ ଯେପରି ଦେହ ବିସ୍ତାର କରେ, ସେପରି ପବନପୁତ୍ର ହନୁମାନ ନିଜ ଦେହକୁ ବିସ୍ତାର କଲେ। ତାଙ୍କର ବିସ୍ତୃତ ମୁହଁ ଅତି ତେଜସ୍ୱୀ ହେଲା, ଜ୍ଞାନରେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ, ଅମ୍ବରୀଷ ଭଳି, ଧୂମ ନଥିବା ଅଗ୍ନି ପରି ଜ୍ଵଳମାନ। ସମସ୍ତ ବାନରମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ଉଠି, ଶରୀର ଆନନ୍ଦରେ କମ୍ପିତ, ହନୁମାନ ବୃଦ୍ଧ ବାନରମୁଖ୍ୟଙ୍କୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ କଥା କହିଲେ— "ପବନ, ଯିଏ ଅପାର ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଅଗ୍ନିଙ୍କ ସଖା, ପାହାଡ଼ ଶିଖର ଚଢ଼ି, ଆକାଶ ମଧ୍ୟରେ ଚାଲିଥାନ୍ତି। ମୁଁ ସେହି ପବନର ପୁଅ, ତୀବ୍ର ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ; ଲାଫରେ ସେଉଁଠି ସମାନ।" "ମୁଁ ଏପରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଯେ, ହଜାର ଥର ମେରୁପର୍ବତକୁ ଛୁଇଁନଥିବା ଭଳି, ଆକାଶ ମାର୍ଗରେ ବଳେ ବଳେ ପରିଭ୍ରମଣ କରିପାରିବି।" ଏପରି ହନୁମାନଙ୍କ ଦୀପ୍ତି, ଶକ୍ତି ଓ ଉତ୍ସାହ ଦେଖି, ସମସ୍ତ ବାନର ଦଳ ଅତି ଆନନ୍ଦେ ପ୍ରଶଂସା କଲେ, ଓ ତାଙ୍କ ନିକଟରେ ଅପାର ଆଶା ରଖିଲେ।