ବନରାଜ୍ୟର ଶାସ୍ତ୍ରରେ ପାରଙ୍ଗତ, ପ୍ରବୀଣ ମହାବୀର ହନୁମାନଙ୍କୁ ଦେଖି, ବନରମଣ୍ଡଳର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯୋଧ୍ୟା ଜମ୍ବବାନ୍ ଉପସ୍ଥିତ ସମସ୍ତଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, "ହେ ହନୁମାନ, ବନରମଣ୍ଡଳର ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ର ଜାଣିଥିବା ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ କାହିଁକି ଏମିତି ନିର୍ମଳ ଚିତ୍ତରେ, ଅଲଗା ହୋଇ ଚୁପ୍ଚାପ ବସିଛ? ତୁମେ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ସମାନ, ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ସମାନ ତେଜ ଓ ପ୍ରଭାବ ଧାରଣ କରିଛ। ତୁମେ ଶକ୍ତି ଓ ପ୍ରଭାବରେ ମହାବଳୀ ଗରୁଡଙ୍କ ସମାନ, ଯିଏ ସର୍ବପ୍ରଭୁତ୍ତ୍ୱ ଓ ଶକ୍ତିରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ମୁଁ ଏହି ମହାବଳୀ ପକ୍ଷୀକୁ ସାଗର ପାରେ ଅନେକ ଥର ଦେଖିଛି, ଯିଏ ନାଗମାନେକୁ ଉଠାଇ ନେଉଥିଲେ। ତାଙ୍କର ପଖ ପ୍ରଭାବ ଯେପରି, ସେପରି ତୁମର ଭୁଜାରେ ଶକ୍ତି; ତୁମ ଧୈର୍ଯ୍ୟ ଓ ତ୍ୱରିତତା ତାଙ୍କୁ କମ୍ ନୁହେଁ। ବନରମଣ୍ଡଳର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମର ଶକ୍ତି, ବୁଦ୍ଧି, ତେଜ ଓ ଉତ୍ସାହ ସମସ୍ତ ଜୀବରୁ ଅଧିକ—ତେବେ କାହିଁକି ତୁମେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟରେ ଆଗେଇ ଆସୁନାହ? ଅପ୍ସରାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ପୁଞ୍ଜିକଥଳା ସବୁଠାରୁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ତିନିଏ କେସରୀ ବନରଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟା ଏବଂ ଅଞ୍ଜନା ନାମରେ ଖ୍ୟାତ। ତିନିଏ ତିନି ଲୋକରେ ଅପୂର୍ବ ସୌନ୍ଦର୍ୟରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ଏଠାରେ ଏକ ଶାପରେ ବନର ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିଲେ, ଯଦିଓ ଚାହିଲେ ଯେକୌଣସି ରୂପ ନେବାର ଶକ୍ତି ଥିଲା। ସେ ମହାନ ଆତ୍ମା ବନର ରାଜା କୁଞ୍ଜରଙ୍କ କନ୍ୟା ଥିଲେ; ମାନବ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ତାଙ୍କର ଯୌବନ ଓ ସୌନ୍ଦର୍ୟରେ ଚମକୁଥିଲେ। ଅପୂର୍ବ ମାଳା ଓ ଅଳଙ୍କାର ପିନ୍ଧି, କେବେ ଶୁଭ୍ର ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ସେ ପର୍ବତ ଶିଖରରେ ଘୁରୁଥିଲେ, ବର୍ଷାମେଘ ସଦୃଶ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ଏମିତି ପର୍ବତ ଶିଖରରେ ଦଢ଼ିଥିବା ବେଳେ, ସେଉଁଠାରେ ତାଙ୍କର ସୁନଳୀ ବସ୍ତ୍ର, ଲାଲ ଚିହ୍ନ ଥିବା, ବାୟୁରେ ଉଡ଼ିଯାଇଥିଲା। ତେବେ, ବାୟୁଦେବୀ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ—ତାଙ୍କର ଗଠିତ ଉରୁ, ଭରିପୁରି ଓ ଆକର୍ଷକ ଅଂଗ, ଏବଂ ଦୀପ୍ତିମାନ ମୁହଁ। ତାଙ୍କର ଚୌଡ଼ା ନିତମ୍ବ, ସୁକୁମାର କଟି, ଅଂଗଅଂଗ ନିର୍ମଳ ଓ ଆକର୍ଷକ ଦେଖି, ବାୟୁଦେବୀ ମୋହିତ ହେଲେ। ତାଙ୍କର ମନ ଅତିବା ପ୍ରେମରେ ଭରିଗଲା, ତିନିଏ ଅଞ୍ଜନାଙ୍କ ନିର୍ମଳ ଦେହକୁ ନିଜ ଦୀର୍ଘ ବାହୁରେ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ। ଏ ଅପ୍ରତ୍ୟାଶିତ ଘଟଣାରେ ଅଞ୍ଜନା ଭୟଭୀତ ହୋଇ, କହିଲେ: "ମୋର ପତିବ୍ରତ ଧର୍ମ କେଉଁଠି ଭଙ୍ଗ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଛି?" ବାୟୁଦେବୀ ତାଙ୍କର କଥା ଶୁଣି କହିଲେ: "ମୁଁ ତୁମକୁ କିଛି କ୍ଷତି କରିନାହିଁ, ରମଣୀ; ତୁମ ମନରେ ଭୟ ନ ରଖ। ମୁଁ ମନରେ ମାତ୍ର ତୁମକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରିଛି, ତୁମ ପୁଅ ଅତିଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ବୁଦ୍ଧିମାନ ହେବେ। ସେ ଅତି ପ୍ରଭାବଶାଳୀ, ତେଜସ୍ୱୀ, ଅପାର ଶକ୍ତି ଓ ପରାକ୍ରମ ଧାରଣ କରିବେ; ଲାଫିବା ଓ ଉଡ଼ିବାରେ ସେ ମୋ ସମାନ ହେବେ।" ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ତୁମର ମାତା ଅଞ୍ଜନା ଖୁସି ହେଲେ, ଏବଂ ଗୁହାରେ ତୁମକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ, ବନରମଣ୍ଡଳର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ବଳିୟାନ୍ ହନୁମାନ। ପରେ, ଏକ ଶିଶୁ ଅବସ୍ଥାରେ, ବଡ଼ ଅରଣ୍ୟରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ଦେଖି, ତୁମେ ତାକୁ ଫଳ ଭାବରେ ଧରିବା ଇଚ୍ଛାରେ ଆକାଶକୁ ଲାଫି ଚାଲିଗଲ। ଏହିପରି ଶକ୍ତିରେ ତିନି ଶତ ଯୋଜନା ଦୂର ଅତିକ୍ରମ କଲା, କିନ୍ତୁ କେବେ ଅସହଯ ହେଲେ ନାହିଁ। ତୁମେ ଆକାଶରେ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ ହୋଇ ଯିବାବେଳେ, ଇନ୍ଦ୍ର ରାଗ ଓ ତେଜରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ତୁମ ଉପରେ ବଜ୍ର ଫିଙ୍ଗିଲେ। ତାହାରେ, ପର୍ବତ ଶିଖରରେ ତୁମ ବାମ ମଣ୍ଡିବା ଭାଙ୍ଗିଗଲା, ଏହିଥିରୁ ତୁମେ "ହନୁମାନ" ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲ। ତୁମକୁ ଏପରି ଆଘାତ ଦେଖି, ବାୟୁଦେବୀ ଏତେ ରୁଷ୍ଟ ହେଲେ ଯେ, ସମସ୍ତ ତିନି ଲୋକରେ ବାୟୁ ବହିବା ବନ୍ଦ କରିଦେଲେ। ଏହି ଅସ୍ଥିରତାରେ ସମସ୍ତ ଦେବତା ଅତି ଚିନ୍ତିତ ହେଲେ, ଏବଂ ଲୋକନାଥମାନେ ବାୟୁଦେବୀଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ କରିବା ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ। ବାୟୁ ଶାନ୍ତ ହେବା ପରେ, ବ୍ରହ୍ମା ତୁମକୁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଲେ: "ଯୁଦ୍ଧରେ କୌଣସି ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିବା ନାହିଁ।" ବଜ୍ର ଆଘାତରେ ଅକ୍ଷତ ଦେଖି, ଇନ୍ଦ୍ର ମଧ୍ୟ ଖୁସି ହୋଇ ତୁମକୁ ଏହି ଅଦ୍ୱିତୀୟ ବର ଦେଲେ: "ତୁମର ମୃତ୍ୟୁ ତୁମ ଇଚ୍ଛାରେ ହେବ।" ଏହିପରି, କେସରୀଙ୍କ ପୁଅ, କ୍ଷେତ୍ରରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା, ଭୟଙ୍କର ପରାକ୍ରମଶାଳୀ ତୁମେ। ତୁମେ ବାୟୁଦେବୀଙ୍କ ନିଜସ୍ୱ ପୁଅ, ତାଙ୍କ ସମାନ ତେଜସ୍ୱୀ; ଲାଫିବାରେ ତାଙ୍କ ସମାନ ଶକ୍ତି ଧାରଣ କର। ଆଜି ଆମେ ବୃଦ୍ଧ ଓ କ୍ଷୀଣ ହୋଇଯାଇଛୁ, କିନ୍ତୁ ତୁମେ ଏହି ବନରମଣ୍ଡଳରେ ଅପୂର୍ବ ଶକ୍ତି ଓ କୌଶଳ ନେଇ ଉପସ୍ଥିତ ଅଛ। ମୁଁ ତିନି ପଦେ ପୃଥିବୀ, ପର୍ବତ, ଅରଣ୍ୟ ଓ ଉଦ୍ୟାନକୁ ଏକୋଇଶିଥର ପରିକ୍ରମା କରିଛି। ଏହିପରି ଦେବତାମାନେ ଆଦେଶ ଦେଲେ, ଆମେ ଔଷଧ ଆଣି ଅମୃତ ମନ୍ଥନ କରିଛୁ, ତାହାରୁ ଶକ୍ତି ଲାଭ କରିଥିଲୁ। କିନ୍ତୁ ବର୍ତ୍ତମାନ ଆମେ ବୃଦ୍ଧ ଓ ଶକ୍ତିହୀନ, ଏହି ସମୟରେ ତୁମେ ଆମ ଆଶା। ଏବେ ତୁମ ଶକ୍ତି ଦର୍ଶାଅ, କାରଣ ତୁମେ ଲାଫିବାରେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଅଗ୍ରଣୀ; ସମସ୍ତ ବନର ତୁମ ଶକ୍ତି ଦେଖିବାକୁ ଆଗ୍ରହୀ। ଉଠ, ବନରମଣ୍ଡଳର ସିଂହ, ଏହି ବଡ଼ ସାଗରକୁ ଲାଫି ପାର୍ କର; ହନୁମାନ, ତୁମର ପଥ ସମସ୍ତ ଜୀବକୁ ଅତିକ୍ରମ କରେ। ସମସ୍ତ ବନର ଅତି ଦୁଃଖିତ, ହନୁମାନ, ତୁମେ କାହିଁକି ଦ୍ୱିଧା କରୁଛ? ବିଷ୍ଣୁ ଯେପରି ତିନି ପଦେ ପୃଥିବୀ ମାପିଥିଲେ, ସେପରି ତୁମେ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ ହୁଅ। ଏପରି ଜମ୍ବବାନଙ୍କ ଉତ୍ସାହ ଦେଖି, ବାୟୁପୁତ୍ର ହନୁମାନ ନିଜ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ ଶକ୍ତିରେ ଆତ୍ମବିଶ୍ୱାସ ଧାରଣ କଲେ, ମହାବଳୀ ବନରମଣ୍ଡଳକୁ ଖୁସି କରି, ବିଶାଳ ରୂପ ଧାରଣ କଲେ। ଏହିପରି, ଯେତେବେଳେ ସେ ଏକ ଶତ ଯୋଜନା ସାଗର ପାର କରିବାକୁ ନିଜ ଦେହକୁ ବିସ୍ତାର କରିବାରେ ଲାଗିଲେ, ତାଙ୍କର ଉଦ୍ୟମ ଦେଖି ସମସ୍ତ ବନରମଣ୍ଡଳ ଦୁଃଖ ଛାଡ଼ି ଆନନ୍ଦରେ ଉଲ୍ଲାସ କରି ହନୁମାନଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ। ଏହିପରି ମହାବଳୀ ହନୁମାନଙ୍କ ଗୌରବ ଓ ଶକ୍ତିର କଥା ଅମର ରହିଗଲା।