ବନରାଜ୍ୟରେ ଏକ ଗଭୀର ଉଦାସୀନତା ଛାଇଯାଇଥିଲା । ଏହି ସମୟରେ, ବନରାଜ୍ୟର ବୟସ୍କ ଓ ଗୁଣୀ ଜାମ୍ବବାନଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ସହିତ ଅଙ୍ଗଦ କହିଲେ, “ମହାବୀର ଜାମ୍ବବାନ, ଆପଣ ଆମ ପୂର୍ବଜ ଓ ବଡ଼ ଭାଇ, ଆମେ ଆପଣଙ୍କର ଉପରେ ଭରସା କରିଛୁ । ଆପଣଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଆମେ ନିଶ୍ଚୟ ଆମ ଲକ୍ଷ୍ୟ ପୂରଣ କରିପାରିବା ।” ଏହିପରେ, ଜାମ୍ବବାନଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ଅଙ୍ଗଦ ଏହିପରି କହିଲେ, “ଯଦି ମୁଁ ବା ଆମ ମଧ୍ୟରୁ କେହି ଅଗ୍ରଗଣ୍ୟ ବନର ଯାଉନାହାନ୍ତି, ତେବେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଆମର ଏକମାତ୍ର ଉପାୟ ହେଉଛି ଉପବାସ ରଖି ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କରିବା । କାରଣ, ବୁଦ୍ଧିମାନ ବନରାଜ୍ୟପତିଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ପୂରଣ ନ କରି, ଯଦି ଆମେ ଫେରି ଯାଉଛୁ, ତେବେ ଆମ ପ୍ରାଣ ବଞ୍ଚିବାର କୌଣସି ଉପାୟ ଦେଖୁନାହିଁ । ବନରାଜ୍ୟପତି ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋନ୍ତୁ ବା କ୍ରୋଧିତ ହୋନ୍ତୁ, ସେ ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ; ତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଅମାନ୍ୟ କଲେ ନିଶ୍ଚୟ ଧ୍ୱଂସ ଆସିବ । ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଉପାୟ ନାହିଁ; ତେଣୁ, ଆପଣ ଯେଉଁଥିରେ ଏହି କଥା ବୁଝିପାରିଛନ୍ତି, ଆପଣ ଏହା ଉପରେ ଚିନ୍ତା କରନ୍ତୁ ।” ଏହାପରେ ଅଙ୍ଗଦଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଇ, ମହାବଳଶାଳୀ ଜାମ୍ବବାନ କହିଲେ, “ବୀର ଅଙ୍ଗଦ, ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ କିଛି ଅବହେଳା ହେଉନାହିଁ; ଏବେ ମୁଁ ସେଉଁଥିକୁ ପ୍ରେରିତ କରିବି, ଯିଏ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳ କରିପାରିବେ ।” ତେବେ, ସମସ୍ତ ବନରମାନ୍ୟଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏକ ଶାନ୍ତ ସ୍ଥାନରେ ବସିଥିବା ହନୁମାନଙ୍କୁ ଜାମ୍ବବାନ ଉତ୍ସାହିତ କରି ଏହିପରି କହିଲେ— ଏହି ଅବସରରେ, ପ୍ରଶଂସିତ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର କିଷ୍କିନ୍ଧା କାଣ୍ଡର ଛଷ୍ଠିଏ ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି । ଜାମ୍ବବାନ, ଶତାଧିକ ହଜାର ବନର ସେନାକୁ ଦୁଃଖିତ ଦେଖି, ହନୁମାନଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କରି କହିଲେ, “ବନରମାନ୍ୟଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶାସ୍ତ୍ର ଜ୍ଞାନରେ ତୁମେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ବୀର ହନୁମାନ, ତୁମେ କାହିଁକି ଏମିତି ନିରବ ଏକା ଅଲଗା ବସିଛ? ତୁମେ ଶକ୍ତି, ତେଜ ଓ ବୁଦ୍ଧିରେ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ସମାନ; ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ସମାନ ତୁମର ପ୍ରଭା ଓ ବଳ । ଗରୁଡ଼, ଅରିଷ୍ଟନେମିଙ୍କ ପୁଅ, ସମସ୍ତ ପକ୍ଷୀମାନ୍ୟଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ପ୍ରସିଦ୍ଧ; ମୁଁ ସେଉଁଥିକୁ ସାଗର ଉପରେ ସର୍ପ ଉଠାଇ ନେଉଥିବା ଦେଖିଛି । ତାଙ୍କର ପକ୍ଷରେ ଯେତେ ବଳ, ତୁମର ହାତରେ ତେତେଇ ଶକ୍ତି ଅଛି; ତୁମର ସାହସ ଓ ତ୍ୱରା ତାଙ୍କୁ କମ୍ ନୁହେଁ । ବନରମାନ୍ୟଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତୁମର ଶକ୍ତି, ବୁଦ୍ଧି, ପ୍ରଭା ଓ ଉତ୍ସାହ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରେ—ତୁମେ କାହିଁକି ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କରୁନାହଁ? ଅପ୍ସରାମାନ୍ୟଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପୁଞ୍ଜିକଥଳା ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ; ସେ ଅଞ୍ଜନା ନାମରେ ପରିଚିତ ଓ ବନର କେଶରୀଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ । ତିନି ଲୋକରେ ତାଙ୍କୁ ଅପୂର୍ବ ସୌନ୍ଦର୍ୟର ଲାଗି ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଥିଲେ; କିନ୍ତୁ ଏକ ଶାପରେ, ସେ ଇଚ୍ଛାମତେ ରୂପ ଧାରଣ କରିପାରୁଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ବନର ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିଲେ । ସେ ମହାନ ଆତ୍ମା କୁଞ୍ଜର ବନର ରାଜାଙ୍କ କନ୍ୟା, ମାନବ ରୂପରେ ଯୁବତୀ ଓ ଶୋଭାମାନ ଥିଲେ । ଅଦ୍ଭୁତ ମାଳା ଓ ଅଳଙ୍କାର ପିନ୍ଧି, କେବେ ନୂତନ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ସେ ପର୍ବତ ଶୃଙ୍ଗରେ ମେଘପରି ଘୁରୁଥିଲେ । ସେଠାରେ ଦଣ୍ଡାଇ ଥିବାବେଳେ, ତାଙ୍କ ହଳଦିଆ ଓ ଲାଲ୍ ଚିହ୍ନିତ ଚୀର ବାୟୁ ଉଠାଇ ନେଉଥିଲା । ତାକୁ ଦେଖି, ବାୟୁଦେବ ତାଙ୍କର ଶୋଭାମୟ ଦେହ, ସୁନ୍ଦର ନିତମ୍ଭ, କମଳା ଶରୀର ଓ ମୁହଁ ଦେଖି ମୋହିତ ହେଲେ । ତାଙ୍କ ଦେହକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ । ଏହି ଅପରିଚିତ ସ୍ପର୍ଶରେ ଅଞ୍ଜନା ଭୟଭିତ ହୋଇ ପଚାରିଲେ, “କିଏ ମୋର ପତିବ୍ରତା ଧର୍ମ ଭଙ୍ଗ କରିବାକୁ ଚାହେ?” ତାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ବାୟୁଦେବ କହିଲେ, “ମୁଁ ତୁମକୁ କିଛି କ୍ଷତି କରିନାହିଁ, ସୁନ୍ଦରୀ; ତୁମେ ଭୟ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ । ମୁଁ ମନରେ ତୁମକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରିଛି; ତୁମର ପୁଅ ଅସୀମ ଶକ୍ତି ଓ ବୁଦ୍ଧିରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହେବେ । ସେ ଦୃଢ଼ ଉତ୍ସାହ, ତେଜ, ଶକ୍ତି ଓ ପ୍ରତାପରେ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ହେବେ; ଲାଫ ଓ ଉଡ଼ାଣରେ ମୋ ସମାନ ହେବେ ।” ଏହିପରି ଦେବତାଙ୍କ ଶାପ ଶେଷରେ, ତୁମର ମାତା ଅଞ୍ଜନା ଖୁସି ହେଲେ ଓ ଗୁହାରେ ତୁମକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ, ବଳଶାଳୀ ବନରଶ୍ରେଷ୍ଠ । ପରେ, ତୁମେ ଶିଶୁବେଳେ ବିଶାଳ ଅରଣ୍ୟରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ଦେଖି, ତାକୁ ଫଳ ଭାବେ ଧରିବାକୁ ଚାହିଁ ଆକାଶକୁ ଲାଫ ଦେଲେ । ତୁମର ଶକ୍ତିରେ ତିନିଶୋ ଯୋଜନା ଦୂର ଲଙ୍ଘନ କରିଲେ, କିନ୍ତୁ କ୍ଷୁଦ୍ର ହେଲେ ନାହିଁ । ତୁମେ ଯେତେବେଳେ ଆକାଶରେ ପହଞ୍ଚିଲେ, ଇନ୍ଦ୍ର କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ବଜ୍ର ଫିଙ୍ଗିଲେ । ଏହାରେ ପର୍ବତ ଶିଖରେ ତୁମର ବାମ ମଣ୍ଡି ଭାଙ୍ଗିଗଲା; ଏହିଥିରୁ ତୁମକୁ ‘ହନୁମାନ’ ବୋଲି ଚିହ୍ନାଯିବାକୁ ଲାଗିଲା । ତୁମକୁ ଆହତ ଦେଖି, ବାୟୁଦେବ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ତିନି ଲୋକରେ ବାୟୁ ଚାଲିବା ବନ୍ଦ କରିଦେଲେ । ଏହାରେ ସମସ୍ତ ଦେବତା ଭୟଭିତ ହୋଇ ବିଶ୍ୱପତିମାନେ ବାୟୁଦେବଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ । ବାୟୁ ଶାନ୍ତ ହେବା ପରେ, ବ୍ରହ୍ମା ତୁମକୁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଲେ—“ଯୁଦ୍ଧରେ କୌଣସି ଅସ୍ତ୍ର ତୁମକୁ ମାରିପାରିବେ ନାହିଁ ।” ପୁନଃ, ଇନ୍ଦ୍ର ତୁମରେ ଖୁସି ହୋଇ ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଲେ—“ତୁମର ମୃତ୍ୟୁ ସେମାତ୍ରେ ହେବ, ଯେତେବେଳେ ତୁମେ ଚାହିବ ।” ତୁମେ କେଶରୀଙ୍କ ପୁଅ, ଭୟଙ୍କର ପ୍ରତାପଶାଳୀ, ବାୟୁଦେବଙ୍କ ନିଜ ସନ୍ତାନ ଓ ତାଙ୍କ ସମାନ ତେଜସ୍ୱୀ । ଏଇପରି ହନୁମାନଙ୍କ ଉତ୍ସବାହୁଳ୍ୟ ଓ ଶକ୍ତିର ଉତ୍କୃଷ୍ଟ କଥା ଜାମ୍ବବାନ କହିଲେ, ଯାହା ଶୁଣି ସମସ୍ତଙ୍କ ମନ ଆଶା ଓ ସାହସରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା ।